working paper- parisa jafari

دانشكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

ت&= #1593;امل و تقابل خواننده ایر= 75;نی و رمان غیر ای&#= 1585;انی

&nb= sp;

پ&= #1585;یسا جعفری برنجی

كارنوشت دانشجويي براي درس جام= 593;ه شناسی ادبیا= 78;

مو&= #1590;وع: خوانش آثار ادبی در ایرا= 606;

زير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

تیر 1387

مقدمه

یکی از موضوعاتی که در حوزه جامعه شناسی خوانش ادبی م= 740; توان به آن پرداخت، خواندن رمان است. رمان به ع&= #1606;وان یک اثر ادبی و&#= 1740;ژگی هایی دارد که سبب می شود در زمان ها و مکان های مختلف خواند= 07; شود. به عبارت&#= 1740; می توان گفت اثر ادبی شاخ= 589; اثری است که در طول تاریخ خود بارها خوانده شده و توانسته است مرزهای زمان= 40; و مکانی را درنوردد. رمان در دوران مدرن، عرصه ا= 740;ست که در آن مسائلی که انسان در زند= 711;ی با آن ها دست و پنجه نرم می کند بیان می شود. مضامینی مثل مرگ، زند= 711;ی، تنهایی انسان، از خو= 583; بیگانگی، آرزوها، ناکامی ها و شکست ها ، روابط انسان با خویش، طبی= 593;ت و انسان های د&#= 1740;گر از زوایای مختلف در رما= 606; به چالش و کنکاش کشیده = 605;ی شود. « یکی از بزرگ ترین دستاوردهای ممکن در رمان اندیشه است. ا&#= 1740;ن دستاورد هنگامی هنر ب= 607; شمار می آید که مخالف تری= 606; نظر نسبت به نظر مولف اجازه بیابد که با قدرت تمام عرض اندام کند. بدون این ویژ= 711;ی، رمان اندیشه= 48; چیزی جز غرقه شدن محض در خو&#= 1740;شتن و تعلیم دادن= 548; چیزی جز کوک کردن ساز خود نخواهد بود. اضداد باید فرصت عرض اندام در برابر یکدیگ= 85; داشته باشند = 608; از هر سو با شور و هیجان ب&#= 1740;ان شوند. از این رو است که موضع شخصی نو= 740;سنده و آن چه که در پ= ی تایید آن است اهمیتی ندار= 83;. نویسنده می تواند همه اصولی را که ما بدان معتق= 583;یم تایید کند و رمان های بسی= 575;ر بدی بنویسد. (بلو، 1385: 43)&nb= sp;

خوانش رمان برای افراد مختلف= 48; کارکردهای متفاوتی دار= 83;. رمان وسیله ا= 740; برای گذران اوقات فراغت= 48; آشنایی با زندگی و تفکرات افرا= 83; مختلف، آشنا= 40;ی با اندیشه ها= 740; فکری، لذت تجربه ای هر چند کوتاه از &#= 1740;ک زندگی متفاو= 78; و بسیاری کارکردهای د= 40;گر است. امروزه رمان ها به عنوان یک فرم ادبی در جهان بازتولید و خوانده می شوند. البته نباید فرامو= 88; کرد که به وجود آمدن ای= 606; فرم ادبی ارتباط تنگاتنگی با تحولات جامع= 07; دارد. به گفته لوسین گلدمن:= « نخستین مسال= 07; ای که جامعه شناسی رمان ب= 575;ید به آن بپردازد، موضوع رابطه = 605;یان فرم ادبی و ساختار محیط اجتماعی است که این فرم در درون آن تکام= 604; یافته است. یع&#= 1606;ی رابطه رمان ب= 607; مثابه نوع اد= 576;ی و جامعه فردگرای مدرن.»(گلدمن= 548; 1371: 28 جریان های عام و فراگیر مدرنیته از ق= 576;یل تحولات اقتصادی، صنعتی شدن ، گسترش شهرنش= 40;نی، افزایش اوقا= 78; فراغت و رشد فرد گرایی باعث به وجود آمدن مسائل و دغدغه های مشترک در زند= 711;ی انسان هایی ک= 607; با این مسائل دست و پنجه نرم می کنند، گشته است. که این خود سببی است برای گرایش به خوانش رمان ه= 575;یی که در آن ها این مسائل واکاو= 40; شده است. در جامعه فردگر= 75;ی امروزی یکی ا= 586; مسائلی که انسان ها با آن درگیر هستند شکل دادن هویت شخ= 589;ی است.« ادبیات علاوه بر این که هویت را درونمایه خو= 83; کرده، سهمی مهم در ساختن هویت خوانندگان ن= 40;ز داشته است. دی&#= 1585;ی است که ارزش ادبیات را وابسته تجرب= 07; های مختلفی دانسته اند ک= 607; به خوانندگانش عرضه می دارد= 548; زیرا به این ترتیب آنان ر= 575; قادر می سازد تا دریابند بودن در موقع= 740;تی خاص یعنی چه بنابراین آمادگی عمل کردن و احساس کردن به اشکا= 604;ی معین را کسب کنند. آثار ادبی چون مسائل را از نظرگاه شخصی= 78; ها نشان می دهند، همذات پنداری با آن ها را تشویق م&#= 1740; کنند.(کالر، 1386: 151= )

البته نباید فرامو= 88; کرد که رمان در حقیقت یک فرم ادبی غرب= 740; است که ویژگی های جهان شمو= 604; پیدا کرده اس= 578; تحولاتی از ق= 576;یل رشد صنعت چاپ= 548; توسعه حمل و نقل و بالتبع گسترش ارتباطات خو= 83; سبب آشنایی ملل مختلف با محصولات فرهنگ= ;ی وآثار ادبی د= 740;گر نقاط جهان گشت. البته ناگفته نمان= 83; که یکی از ویژ&#= 1711;ی های شاهکاره= 75;ی هنری و ادبی درنوردیدن مرزهای جغرا= 01;یایی و ارتباط برقرارکردن با انسان های نوعی است. رمان های تولستوی= 48; کافکا، داست= 75;یوسکی، کامو در دوره های مختلف و به زبان های مختلف ترجمه = 605;ی شوند و انسان ها با قومیت ها و ملیت های متفاوت از خواندن= این کتاب ها لذت می برند ، با قهرمان ها= 740; آن ها همذات پنداری می کنند و حتی گاهی سال ها با این قهرمانان زندگی می کنند.

در ایران نیز رمان های زیا= 583;ی نوشته می شود و از طرف دیگر آثار نویسند= 11;ان جهان نیز ترجمه می شود. به گفته برخی صاحب نظران و ناشران خوان= 88; رمان خارجی، با تمام پایی= 606; بودن آمار مطاله در ایر= 575;ن، در بین طیف محدود خوانندگان حرفه ای رمان= 548; از اقبال خوب= 740; برخور دار است. در ایران نیز افرادی هستند که منتظرا نتشا= 85; رمانی از مارکز و یا کوندرا باشند.با توج= 607; به مطالب گفت= 607; شده موضوعی ک= 607; درونمایه ای= 06; مقاله را شکل می دهد فرآیند خوانش رمان غیر بومی توسط خواننده ایر= 75;نی و دریافت و نقش خواننده = 575;یرانی در این خوانش است.

طرح مسئله

رمان در اوایل پید= 575;یش خود، بیشتر ب= 607; عنوان یک اثر ملی به آن توجه می شد.«د= ;ر انگلستان قر= 06; نوزدهم، ادب= 40;ات قدرشناسی فارغ از مناف= 593; شخصی را می آموزاند، احساس عظمت م= 604;ی را ایجاد می کرد، میان طبقات مختلف اجتماعی همدلی به وجو= 583; می آورد و هم نهایتا جایگ= 86;ینی برای دین عمل می کرد که از قرار دیگر قادر نبود اتحاد جامعه را حفظ کند».(کالر،1382: 51) =

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>«دوران اوج رمان هم زمان با ظهور دولت مدرن بو= 583; وقتی رمان ها= 740; مدرن نوشته م= 740; شد به رمان به چشم یک هنر مل&#= 1740; نگاه می شد. بالزاک، دیک= 06;ز، داستایوسکی = 08; تولستوی برا= 40; نیازهای طبق= 07; متوسط کشورشان می نوشتند، یعن= 40; همان کسانی ک= 607; می توانستند کتاب های آن ها را باز کنند و هر شهر و خیابان و خانه و صندلی را بشناسند، = 575;ین نویسندگان م= 40; توانستند همان حس و حال&#= 1740; را که در دنیا&#= 1740; واقعی داشتن= 83; شرح دهند و همان باورها را توصیف کنند. ولی امروزه نوشت= 06; رمان معنی کاملا متفاو= 78;ی دارد، همان طور که خواند= 606; رمان های ادب= 740; به این گونه است. تغییر نخست در نیمه اول قرن بیست= 605; پیوست، هنگا= 05;ی که درگیری رمان ادبی با مدرنیسم آن ر= 575; در جایگاه هن= 585; والا قرار داد. در عصر رسانه های همگانی نویس= 06;دگان ادبی دیگر افرادی نیست= 06;د که به لایه ها&#= 1740; میانی جامعه بپردازند، آ= 06; ها افرادی هستند که می توانند به خوانندگان ادبی در سراس= 585; جهان بپردازند. خوانندگان ادبی این روزها در انتظار رمان= 40; از گابریل گارسیا مارک= 86; یا پل استر می مانند. به این ترتیب خوانن= 83;گانی که یک رمان نو&#= 1740;س ادبی پیدا می کند، بسیار ب= 740;شتر از خوانندگا= 06;ی است که همان رمان نویس در کشور خود دارد.(پاموک،3:8= 6)

رمان در دوران اخی= 585; عرصه ای برای باز نمایاند= 06; وضعیت انسان در زندگی است. با گسترش ارتباطات می= 75;ن انسان ها و جوامع ، افرا= 583; در نقاط مختل= 601; جهان می توانند با افکار، انسا= 06; ها و جوامع مختلف در قال= 576; رمان آشنا شوند و ارتبا= 591; بر قرار کنند= « ادبیات رمان= 40; و چه بسا آفری&#= 1606;ش شاعرانه مدرن و نقاشی معاصر، صورت های راستین آفرینش فرهن= 11;ی اند، بی آنکه بتوان به آگا= 607;ی ، حتی آگاهی ممکن گروه اجتماعی خاص= 40; پیوند داد.»( گلدمن،1371: 28) امž= 5;وزه دیگر رمان فق= 591; بازتابنده و= 40;ژگی های محلی و مل&#= 1740; نیست. زیرا خی&#= 1604;ی از دغدغه های انسانی خصلت عام پیدا کرد= 607; اند. به طور مثال خیلی از ما ممکن است با لودویک در رمان شوخی کوندرا همذا= 78; پنداری کنیم بدون این که زندگی در کشورهای کمو= 06;یستی را تجربه کرد= 607; باشیم. البته میزان همذات پنداری خواننده به توانایی شناخت نویسن= 83;ه به روح زمانه خویش و همین طور هنر آن در بازنمایی شر= 75;یط نیز بستگی دارد. ولی نقش تجربیات خواننده و پی= 588; زمینه های فک= 585;ی او را نباید نادیده گرفت.=

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>«به پیروی از میش= 604; فوکو می توان گفت: قدرت بازنمایی در بازنمایی قدرت و روابط قدرت پنهان د= 585; مناسبات زند= 11;ی روزمره است. اما نکته اسا= 587;ی در قدرت بازنمایی، ز= 05;ینه اجتماعی است. زمینه اجتما= 93;ی را می توان فضایی که در آن اثر خواند= 607; و فهم می شود تعریف کرد. در صورتی که زمی= 606;ه اجتماعی مناسب و مهیا برای فهم خاص= 740; از یک اثر باشد، می تواند بازنم= 75;یی مناسبی داشت= 07; باشد. رمان ها&#= 1740; زیادی هستند که در زمینه فقر نوشته شد= 607; اند یا رمان هایی هستند ک= 607; ستم مردان بر زنان را نشان می دهد، اما تنها آن دسته که زمینه اجتماعی مناسب و خاص داشته اند، تاثیر عمیق و پایداری از خود به جای گذ&#= 1575;شته اند.»(فاضلی ،13= 86)

در ایران نیز رمان به عنوا= 606; یک فرم ادبی هم تولید و هم خوانده می شود. ولی در ای&= #1606; عرصه ادبی آثار جدی بوم= 740; که بتوان نام شاهکار را بر روی آن گذاشت و یا رمانی که پس از نگارش آن بارها خواند= 07; شده باشد معد= 608;د است. به خصوص در دهه های اخ&#= 1740;ر بیشتر رمان ه= 575;ی پرفروش ما رمان های عام= 607; پسند محسوب م= 740; شوند. البته دلایل گوناگونی در زمینه ضعف سن= 578; رمان نویسی د= 585; ایران می توا= 606; برشمرد، که موضوع اصلی بحث ما در این مقاله نیست. از طرف دیگر با وجود تمام محدودیت های= 40; که در زمینه ترجمه و انتشار رمان های خارجی وجود دارد، این رمان ها ترجم= 607; و چاپ می شوند و حتی برخی از آثار ،با وجو= 583; پایین بودن ت= 740;راژ، به چاپ های متعددی نیز ر= 587;یده اند. البته نباید پایین بودن = 5;یزان مطالعه ادبی در ایران و همچنین محدو= 83; بودن مخاطبا= 06; این آثار را فراموش نمود. با این وجود م&#= 1740; توان گفت، امروزه خوان= 83;ن رمان های خار= 580;ی راهی است برا= 740; آشنایی با فرهنگ ها، تفکرات و اند= 740;شه های انسان ها= 740; دیگر که هر کدام از نظر مکانی و زمان= 740; از خواننده فاصله بسیار = 586;یادی دارند. به نظر می رسد با تمامی تفاوت های ممکن بین خواننده ایر= 75;نی و شخصیت های ادبی این رما= 606; ها، ارتباطی = 576;ین او و متن برقرار می گردد، البته = 575;ین ارتباط بدون چالش برای خواننده نیس= 78; زیرا در هرصورت تفاو= 78; های اجتماعی فرهنگی وجود دارد.

لازم به ذکر است که همان طور که برخی معتقد ب= 607; تعامل خواننده ایر= 75;نی با اثر ادبی غ&#= 1740;ر ایرانی هستن= 83;. دیدگاه هایی که مدافع نظارت کامل ب= 585; متون غیر ایر= 575;نی هستند، این استدلال را دارند که برخ= 740; از این رمان ها مسائلی را عنوان می کنن= 583; که می تواند فرهنگ ایران= 40;، اسلامی ما را تحت الشعاع قرار دهند. و به عبارتی حی= 575;ت اخلاقی جامع= 07; را مختل می کند. البته در وجود ضرورت نظارت بر آثا= 585; ادبی شکی نیس= 578; . ولی نه تا جای= ی که هیچ حقی برای انتخاب خواننده آثا= 85; قائل نباشیم. گویی خوانند= 07; بدون پیش زمی= 606;ه فکری و تجربی هر چه متن در اختیا= 585;ش می گذارد می پذیرد و این پذیرش منفعلانه می تواند خطری ج= 583;ی برای فرهنگ و جامعه محسوب شود. ولی آیا تجربیات و هنجارها و انتظارات خواننده در فرآیند خوان= 88; نقشی ندارند؟آیا = 05;ی توان این حکم را در مورد تمامی خوانندگان پ= 84;یرفت؟ همیشه آماره= 75;ی مطالعه در کشور ما پایی= 606; بوده است تعداد تیراژ = 608; تجدید چاپ رمان های جدی و شاخص خارجی نیز به نسبت د&#= 1740;گر انواع کتاب ها، مانند کتاب های روانشناسی و کنکور، رقم بالایی را به خود اختصاص ن= 605;ی دهند. می توان نتیجه گرفت ک= 607; خوانندگان ا= 40;ن آثار طیف محدودی از جامعه هستند. پس به نظر می رسد داشتن پی= 588; زمینه های فک= 585;ی و ذخیره تجرب= 607; و دغدغه هایی خاص، انگیزه انتخاب و خواندن این رمان ها می باشد.

امروزه تئوری های نق= 583; مبتنی بر واکنش خواننده، به = 587;هم خواننده در فرآیند خوان= 88; متون توجه وی= 688;ه ای داشته اند. &= #1740;کی از صاحب نظرا= 606; این حوزه ولفانگ آیزر = 548; از اعضای مکت= 576; کنتستانس است ک = 7; در فرآیند معنایابی و د= 585;یافت متون سهم بیش= 578;ری را برای خواننده قائ= 04; است. به گفته آ&= #1740;زر« فقط خواننده = 605;ی تواند حدی را مشخص کند که هنجارهای خا= 89;ی باید رد یا مورد تردید قرار گیرند.»(&#= 1587;لدون و ویدوسون،1384: 79).می توان گفت کسی ک&= #1607; خواننده حرف= 07; ای رمان محسو= 576; می شود خود در فرآیند تفسی= 85; متن دخالت می کند. از طرف دی&= #1711;ر مسلما وقتی اثری از صافی مترجم می گذرد، خصوصا مترجم آگاه به خطوط قرمز فرهنگی در ای= 585;ان، به نوعی ایرا= 606;ی می شود. و خواننده با متنی که کماب= 740;ش عناصر فرهنگ= 40; بومی در آن رعایت شده مواجه است.

با توجه به مطال= 576; گفته شده پرس= 588;ی که در این مقاله به تحل= 740;ل و بررسی آن می پردازیم، از = 575;ین قرار است: به چه دلایلی خواننده ایر= 75;نی به خوانش رما= 606; های خارجی می پردازد؟ نوع برخورد خواننده ایر= 75;نی با یک اثر خارجی چگونه است؟ چه عوام= 604;ی در تعامل و تقابل خواننده ایر= 75;نی با اثر غیر ای&#= 1585;انی تاثیرگذارنž= 3;؟ چگونه یک ایر= 575;نی با آناکارنی= 06;ای تولستوی، پرنس در ابله داستایوسکیš= 8; همذات پندار= 40; می کند در حال&#= 1740; که هر کدام از این شخصیت ها در مکان و زمانی متفاو= 78; از ما حضور دارند؟و تحت چه فرآیندی ا= 740;ن تفاوت ها کم رنگ می شود و اتفاقا تبدی= 04; به همدلی با شخصیت های کتاب می شود؟ و از طرف دیگر تجربیات، انتظارات، هنجارها و ارزش های او در فرآیند خوانش متن چه نقش ایفا می کنند؟ در ادامه مقاله به تحلیل چهارچوب های نظری در رابط= 607; با پرسش های مطرح شده می پردازیم.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>مبانی نظری تحقیق=

در نظریه های نق= 583; ادبی و جامعه شناسی خوانش متن، میزان توجه به نقش خواننده در فرآیند خوان= 88; متن متفاوت است. به عنوان مثال، ساختا= 85;گرایان، « فرآیند خوانش را با متن آغاز می کنند، به نظر آن ها متن نقش مهمی در فرآی= 606;د تحلیل ایفا م= 740; کند، زیرا حا= 608;ی نشانه هایی خطاب به خواننده است که تفسیرهای تثبیت شده و معقول دارند.»(برسل= 585;،1386: 112) گروه دیگری از منتقدان ک= 607; بیشترین سهم را برای خواننده قائ= 04; هستند منتقدان روا= 06; گرا یا ذهن گرا می باشند.« این گ= ;روه از منتقدان نقش افکار و عقاید و تجار= 576; خواننده را ا= 586; نقش متن در شکل دهی معنا مهم تر می دانند مانند نورمن هالند = 608; دیوید بلاش»(برسلر= 48;1386: 114). دسته دیگری از منتقدان هستند که معتقدند «مت&= #1606; و خواننده نق= 588; کمابیش یکسا= 06;ی در فرآیند تف= 587;یر ایفا می کنند. نام بسیاری ا= 586; هواداران ای= 06; رهیافت، ژرژ پوله، ولفان= 11; آیزر، هانس روبرت یاس و لوئیز روزنبلت با پ= 583;یدارشناسی پیوند خورده است.( برسلر، 1386: 11= 3)

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>«به زعم روزنبلت= 48; فرایند قرائ= 78; مستلزم خواننده و مت= 606; است. خواننده و متن با هم تعامل می کنن= 583; و به مشارکت در تجربه ای تبادلی می پر= 583;ازند. متن نقش محرک= 740; را ایفا می کند که تجربی= 575;ت و افکار و اید&#= 1607; های مختلف پب= 588;ین خواننده را، هم آن ها که در زندگی واقعی = 608;ی رخ داده اند و هم آن ها که در تجربه مطالعاتی وی به دست آمده اند، در وی زنده می کند. در عین حال، متن از طریق گزینش و تحدی= 583; و تنظیم آن دس&#= 1578;ه از عقاید و افکار خواننده که مطابقت بیشت= 85;ی با متن دارند= 548; تجارب خواننده را شکل می دهند.»( برسلر، 1386: 107) « به عقیده منتقدان نقد مبتنی بر واکنش خواننده، خواننده شرک= 78; کننده ای است فعال که به همرا متن در آفرینش معنا سهیم است. به گمان ایشان، معنا از تجرب= 607; برآمده از سواد( واقعه ا&#= 1740; که به هنگام تعامل خواننده و مت= 606; چاپ شده روی م&#= 1740; دهد) شکل می گی&= #1585;د.»(برسلر، 1386: 109)

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>«ولفانگ آیزر از اعضا= 740; مکتب کنستانس، در کتاب عمل خواندن: نظری= 607; های در باب واکنش زیبای= 40; شناسی ، متن را ساختاری بالقوه معرف= 40; می کند که به وسیله خوانن= 83;ه و در رابطه هنجارها، ارزش ها و تجربه فرا اد= 576;ی او هماهنگ شد= 607; است. میان قدرت متن برا= 740; کنترل شیوه ا= 740; که خوانده می شود و عمل هماهنگ سازی متن به وسیله خواننده بر حسب تجربه شخ= 589;ی خودش، تجربه = 575;ی که خود در جری&#= 1575;ن عمل خواندن ت= 594;ییر خواهد کرد، نوعی نوسان وجود دارد. مع&#= 1606;ا حاصل تعدیل و تجدید نظر در انتظاراتی است که در ذهن خواننده، در فرآیند فهم د= 740;الکتیکی رابطه او با متن شکل می گی&#= 1585;د. (سلدون و ویدو&#= 1587;ون، 1384: 84)

همان طور که ملاحظ= 607; می شود آیزر برای ذخیره تجربه خواننده نقش قابل توجهی قائل است. با توجه به پرسش هایی که در ای&#= 1606; مقاله در پی تحلیل وپاسخ به آن ها هستیم، به نظر می رسد نظریه آیزر بتواند در ای= 606; باب به ما کمک کند.« آیزر اصطلاح خواننده را ب= 607; خواننده مستتر و خوا= 606;نده بالفعل تقس= یم می کند. خواننده مستتر خواننده ای است که متن آن را برای خود به وجود می آورد و ناظر به شبکه ای از ساختارهای دعوت کننده ب= 607; واکنش است که ما را برای خواندن به شی= 608;ه های معین آماده می کند. خواننده بالفعل هم در فرآیند خواندن، تصا= 08;یر ذهنی معینی د= 585;یافت می کند، اما ا&#= 1740;ن تصاویر به ناگزیر رنگی از ذخیره تجربه موجود خواننده را خواهد داشت.»(سلدون و ویدوسون، 1384: 78)<= /b> با توجه به ای&#= 1606; نظریه خواننده انتظارات خو= 83; را با توجه به فرآیند متن و اتفاقاتی که برای شخصیت ه= 575; می افتد تعدی= 604; می کند.« سیر خواننده در سراسر این اثر، فرآیند مداومی از ای= 606; تعدیل هاست. ما بر اساس آن چه که از شخصی&#= 1578; ها و حوادث به خاطر می آوری= 605; در ذهن خود انتظارات خا= 89;ی داریم، اما ا= 740;ن انتظارات مدام تعدیل م= 740; شود و همچنان که به سیر خود در متن ادامه میدهیم، خاطرات نیز ت= 594;ییر می کنند.»( سلدون و ویدو= 587;ون، 1384: 79)

آیزر معتقد است که خواننده با مجموعه ای از تجربیات و هنجارها و پی= 588; زمینه های ذه= 606;ی به خواندن اث= 585; می پردازد و در رابطه دیا= 604;کتیکی با متن، بعضی هنجارهای خواننده، در دنیای خلق شد= 607; توسط متن، به چالش کشیده م= 740; شود. البته فقط خواننده = 605;ی تواند حدی را مشخص کند که هنجاری رد یا تایید گردد. آ&#= 1740;زر معتقد است که «خوانندگان با حل کردن تناقضات میا= 06; دیدگاه های گوناگون موجود در متن با پر کردن شکاف های میا= 606; این دیدگاه ه= 575; یه شیوه های مختلف متن را وارد آگاهی خود می کنند و آن را به تجربه خویش بدل می نماین= 583;. ( سلدون و ویدو&= #1587;ون، 1384: 80) « از نظر آیز= ;ر، موثر ترین اث= 585; ادبی، آن است که خواننده ر= 575; وادارد به آگاهی جدیدی از علائم و انتظارات مر= 87;وم خود برسد.»(سلدون و ویدوسون، 1384: 107)
از نظریه آیزر م= 740; توان این گون= 607; برداشت کرد ک= 607; متن به نوعی جهانی را در اختیار خواننده می گذارد و خواننده نیز با تجربیات و هنجارهایش( خواننده بالفعل)، در فرآیند معنا= 40;ابی و دریافت اثر دخالت می کند و دیالکتیک م= 740;ان تجارب و انتظارات خواننده و مت= 606; تعدیل هایی ر= 575; به وجود می آورد و به نوع&#= 1740; با پر شدن شکاف های متن توسط خواننده، جهان نگری خواننده نیز دستخوش تغیی= 85; می شود. با توجه به این نظریه می توا= 606; استدلال نمو= 83; که چگونه یک خواننده ایر= 75;نی با اثر خارجی ارتباط برقرار می کند.

به جز آیزر، پل ر&#= 1740;کور این نکته را با دقت زیاد توضیح می دهد. او در گفتگوی= 740; با عنوان جها= ن متن، جهان خواننده ، اعلام کرد:« اینجا مساله دیالک= 78;یک میان متن و خواننده مطر= 81; است، یا بهتر بگویم دیالک= 78;یک دو دنیا، دنی= 575;ی متن و دنیای خواننده: به راستی هر متن امکانات سکونت در جها= 606; را نشان می دهد. برخورد م&#= 1740;ان متن و خواننده، برخوردی است = 605;یان تمام ادعاها= 40; متن، افقی که بدان راه می ی&#= 1575;بد، امکاناتی که آشکار می کند= 548; و افقی دیگر، افق انتظاره= 75;ی خواننده. تحل= 740;ل مکتب کنستانس، یع= 06;ی زیبایی شناس&= #1740; دریافت هانس روبرت یاس، و پدیدارشناس= 40; خواندن ولفا= نگ آیزر، توجه م= 575; را به این جنبه جلب کرد= 607; است.»(ریکور، 13= 73: 63 ) « اثر ادبی، در خواندن مخاطب زندگی خود را آغاز م&#= 1740; کند، و آفرید= 606; معنای شخصی ی= 575; بهتر بگوییم معناهای ممک= 06; آن یه عهده هم&#= 1740;ن خواننده است»(احمدی، 138= 5: 428)

حال با توجه به نظریه آیزر ب= 607; تحلیل نقش ذخ= 740;ره تجربه خواننده ایر= 75;نی در فرآیند معنایابی و د= 585;یافت رمان خارجی م= 740; پردازیم. در ادامه مقاله= 48; فرضیاتی که ب= 575; توجه به پرسش و چهارچوب تئوریک تحقی= 02; ، می توان مطرح کرد، عنوان می گردد.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>فرضیات اصلی

می توان گفت یکی از دلایل اقبال به رما= 606; های خارجی، البته با توج= 607; به محدود بود= 606; طیف خوانندگان آ= 06; در ایران و با وجود تمام تفاوت های فرهنگی، قدر= 78; بازنمایی آن ها از شرایط انسان ایران= 40; و همچنین کمبود رمان ه= 575;ی شاخص ایرانی در حوزه ادبی= 575;ت جدی است همین مسئله باعث م= 740; شود کسانی که به خوانش رما= 606; به صورت جدی م&#= 1740; پردازند، بی= 88;تر به خواندن رمان های خار= 580;ی علاقه مند باشند. با توجه به مطال= 576; گفته شده، به نظر می رسد هر چه تجربیات خواننده اثر( تجربه زیسته = 608; تجربه مطالعاتی) ، نزدیکی بیشت= 85;ی با شخصیت های داستان خارج= 40; داشته باشد، در راستای دی= 575;لکتیک میان اثر و خواننده ، ارتباط بیشت= 85;ی بین آن ها برق&#= 1585;ار می شود و میزا&#= 1606; تعامل و همذا= 578; پنداری خواننده با شخصیت ها بیش= 578;ر می شود. مثلا به نظر می رسد جنسیت با هم ذات پنداری ب= 575; شخصیت ها ارتباط مستق= 40;می داشته باشد. پ&#= 1740;ش زمینه های فک= 585;ی و ذهنی خواننده نیز در این فرآین= 583; اثر گذار است.

در آثار جدی خار= 580;ی، در لایه های د&#= 1585;ونی رمان، معمول= 75; دغدغه های انسان نوعی مطرح شده است. همچنین می توان ریشه بس= 740;اری از اندیشه ها و مکاتب فکری را در رمان ها&#= 1740; خارجی مشاهد= 07; کرد. به همین دلیل به نظر م&#= 1740; رسد هر چه خواننده به اندیشه ها و مکاتب فکری و اجتماعی آگا= 07;ی بیشتری داشت= 07; باشد، به عبارتی تجرب= 07; مطالعاتی بی= 88;تری داشته باشد، ارتباط بیشت= 85;ی با رمان برقرار می کن= 583; حتی به نظر می رسد انگیزه ب= 587;یاری از کسانی که به خوانش رما= 606; خارجی می پردازند حضو= 85; همین ابعاد فکری و اجتما= 593;ی به زبان ادبی در رمان های غیر ایرانی است. از طر = 1; دیگر خوانش ا= 740;ن آثار باعث به وجود آمدن دغدغه های جد= 740;د و همین طور تغ&#= 1740;یر در جهان نگری خواننده می گردد.

نکته بسیار مهم دی= 711;ری که می توان به عنوان فرضیه به آن پرداخت= 548; مضامینی است که بیشترین دغدغه را برا= 740; خواننده ایر= 75;نی در طول خواند= 606; اثر خارجی به وجود می آورد. به نظر می رسد این مضامین ب= 575;ید مسائلی باشد که بیشترین رنگ و بوی فرهنگ ایران= 40; را داشته باشد. یکی از ا&= #1740;ن موضوعات، فرآیند جامع= 07; پذیری جنسی د= 585; این کتاب هاست د= 585; ایران به دلی= 604; فرهنگ و جامع= 607; پذیری خاصی ک= 607; در این زمینه وجود دارد، حضور این مسائل در رما= 606; ها می تواند سبب ایجاد چالش برای خواننده گرد= 83;. گاهی خوانند= 07; حرفه ای رمان ها طی فرآیند خوانش تعدیل هایی را در ای&#= 1606; زمینه برای خود به وجود م&#= 1740; آورد و وارد آگاهی خود می کند که تناقضاتی ر= 75; با جریان های اجتماعی و فرهنگی مسلط جامعه ایران= 40; به همراه دار= 583; و یا این که می&= #1586;ان تناقضات آن قدر زیاد است ک = 7; همدلی خوانن= 83;ه را با اثر کم م&= #1740; کند.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>روش تحقیق و جمع آوری اطلاعا= 78;

همان طور که عنوان شد، موضوع تح= 602;یق در این مقاله= 548; بررسی فرآین= 83; خوانش رمان خارجی توسط خواننده ایر= 75;نی و همچنین نقش ذخیره تجربه او در این فرآ&#= 1740;ند است. با توجه به این مطلب، در تحلیل و بررسی، با تف= 587;یر و انگیزه های ذهنی و فکری خواننده سروکار داری= 05;. به همین دلیل به غیر از مطالعات کتابخانه ای = 548; برای جمع آور= 740; اطلاعات از روش های کیفی و مصاحبه های کانونی و باز نیز استفاده شده است. از طرف دیگر به دلیل محدود و دقیق تر شدن مطالعه، جامعه آماری ما در این تحق&#= 1740;ق جوانان دانش= 11;اههای تهران می باشد. انتخاب جوانان به عنوان گروه مورد بررسی، = 576;یشتر به این دلیل است که یک جوان به صورت طبیعی تازه س= 604;یقه مطالعاتی اش شکل گرفته و ی&#= 1575; در حال شکل گی&#= 1585;ی است. به همین دلیل تاثیرا= 78; متقابل خواندن این کتاب ها در زندگی آن ها مشهود تر است.

برای دست یابی به اطلاعات لازم، با 15 نفر از دانشجویا= 06; دانشگاه های مختلف که شرا= 740;ط زیر را داشتن= 583; مصاحبه صورت گرفت: اولا زمان قابل توجهی از وقت خود را صرف خواندن رمان کنند( خود را رمان خوان بدانند) ثانی= 575; به خواندن رمان های خار= 580;ی جدی ، علاقه مند باشند. البته لازم ب= 607; ذکر است که خی&#= 1604;ی از مسائل حین مصاحبه از زبان مصاحبه شوندگان مطر= 81; شد. در ادامه مقاله به برر= 587;ی موضوعات محو= 85;ی مصاحبه ها و همچنین تحلی= 04; محتوی آن ها م&#= 1740; پردازیم.



<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>تحلیل مصاحبه ها

محورهای سوالاتی که د= 585; مصاحبه ها مطرح شده، به شرح زیر است:

1-مشخصات فردی مصاحبه = 588;ونده(از قبیل جنس، سن= 548; تحصیلات)

2- در هفته چه میزا= 606; از وقت خود را صرف مطالعه م= 740; کنید( در کل تا چه حد خوانند= 607; خود را علاقه مند به خواند= 606; رمان می داند)

3- بیشتر به خواندن چه نوع کتاب های= 740; علاقه مند هس= 578;ید؟( کتاب های سرگرم کننده = 575;یرانی و یا خارجی، رمان های جدی ایرا= 606;ی، رمان های جدی خارجی ،هر دو= 548; تفاوتی ندار= 83;) در انتخاب کتاب کدام نوع ر= 5; ترجیح می دهی= 583;؟

ادامه مصاحبه مشرو= 91; به پاسخ های سوالات 2 و 3 بوده است. اگر خواننده خود را رمان خوان و همچنین علاقه مند به خواندن رمان های خارجی جد= 740; معرفی کرده باشد، مصاحبه ادام= 07; پیدا کرده است.

4- انگیزه شما ا= 586; خواندن رمان به طور کلی چی&#= 1587;ت؟ و این نوع خوانش چه فای= 583;ه هایی برای شم= 575; در بردارد؟=

5- به چه دلایلی به خواندن رمان های خار= 580;ی علاقه مند هس= 578;ید؟

6- سه رمان خارج= 740; مورد علاقه خود را نام ببرید و دلای= 604; خود را هم بگو&#= 1740;ید.

7- سه شخصیت داس= 578;انی محبوب خود را با ذکر دلایل آن نام ببرید. آیا با این شخصیت ها احساس نزدیک= 40; می کردید؟

8- احساس نزدیک= 40; با فضای رمان های خارجی بی= 588;تر از چه جنبه ها&#= 1740;ی بوده است؟=

9- چه موضوعاتی در رمان ها بی&#= 1588;ترین چالش را برای شما به وجود آورده است؟ ب= 607; عبارتی بیشت= 85;ین فاصله را با آن احساس کرد= 607; اید؟ این فاصله در چه بعدی برای شم= 575; مطرح شده است= 567; به طور مثال از نظر فکری؟= 601;ردی یا اجتماعی ؟

10-آیا به مطالعه در زمینه حوزه ه= 575;ی علوم انسانی از قبیل فلسف= 607; تاریخ، نظری= 07; های ادبی، جامعه شناسی= 48; روانشناسی علاقه مندید= 67; اگر پاسخ شما آری است ،آیا &#= 1576;ه نظر شما داشت= 606; دانش و آگاهی در این حوزه ها، در فرآین= 583; خوانش رمان ه= 575;ی خارجی تاثیر= 11;ذار است؟

11- به نظر شما نقش ترجمه در روند خوانش رمان های خار= 580;ی چیست؟

12- خواندن رمان های خارجی چه کارکردها و تاثیراتی در زندگی شما داشته است؟=

با توجه به این که پرسش های مطرح شده در مصاحبه ها، پرسش هایی با= 586; هستند برای تحلیل پاسخ ها، در خصوص هر پرسش و محور بحث ها، پاسخ های تقریبا مشابه تحت عناوین کلی دسته بندی شد= 607; است.

·      =      از نظر توزیع جن= 587;ی 7 نفر از مصاحبه ها شوندگان مرد = 608; 8 نفر دیگر زن م= ی باشند. میانگ= 740;ن سنی آن ها نیز 22 سال بوده است. از نظر تحصیل= 575;ت نیز 9 نفر(60%) دانشجویان دانشگاه های دولتی و 6 نفر(40%) دانشجویان دانشگاه آزا= 83; هستند. از نظر رشته تحصیلی = 606;یز تقریبا به طو= 585; مساوی از هر 4 گروه رشته تح= 589;یلی(هنر، علوم انسانی= 48; تجربی، فنی) در بین مصاحب= 607; شوندگان وجو= 83; داشته است.

·         &nb= sp; میان= ;گین ساعات مطالع= 07; در هفته در بی&#= 1606; کسانی که علاقه مند به خوانش رمان ه= 575;ی خارجی جدی هستند و حتی آن ها را ترجیح می دهند 6 ساعت، و آن هایی که علاقه مند به خواندن رمان های سرگرم کننده بودند = 740;ا در کل برایشا= 606; خاستگاه رما= 06; تفاوتی نمی کرد 2 ساعت و کسانی که علاقه مند به رمان های جدی ایرانی بودن= 83; 4 ساعت بوده است. البته بق&#= 1740;ه سوالات فقط ا= 586; کسانی پرسید= 07; شد که هم بیش از 5 ساعت در هفته به مطالعه رمان = 605;ی پرداختند و ه= 605; علاقه مند به خواندن رمان های خارجی جد= 740; بودند.

·         &nb= sp; در پاسخ به سوال ترجیحات مطالعاتی، 11 نفر (73%) هم علاق= 07; مند به خواند= 606; رمان های خار= 580;ی بوده اند و هم ترجیح آن ها در انتخاب کتاب رمان ها= 740; غیر ایرانی بوده است. بقی&#= 1607; افراد نیز علاقه مند به خواندن آثار خارجی بوده اند ولی انتخاب این کتاب ها برای= 588;ان اولویت ندار= 83;.<= /p>
·         &nb= sp; در پاسخ به سوال 4، ( انگیزه و فا= ;یده خوانش رمان ها)، پاسخ ها تحت این عناو= 740;ن کلی بوده است: 1- آشنایی با ان= 583;یشه ها و مفاهیم جدید فکری و اجتماعی در قالب داستان 2- آشنایی با شخ= 589;یت ها و تیپ های مختلف و طرز تفکرات و تجر= 576;یات آن ها 3- لذت زندگی در دنی= 575;های متفاوت 4- لذت بردن از طرح های داستانی 5- رمان به عنوا= 606; عرصه خیال پردازی 6- خوان&= #1583;ن رمان به عنوا= 606; راهی برای شک= 604; بخشیدن به خواسته ها و شخصیت فرد . لازم به ذکر است که بین پاسخ های زنا= 606; و مردان در ای&#= 1606; زمینه تفاوت محسوسی وجود نداشته است.<= /p>
·         &nb= sp; در مورد سوال 5 ( دلایل خواند= 06; رمان های خار= 580;ی) پاسخ ها به شرح زیر است: 1- کمبود رمان ا= 740;رانی قوی(بیشتر اف= 585;اد به این مسئله اشاره کردند). 2- حضور شخصیت ه= 575;ی چند بعدی و باورپذیر در رمان های خار= 580;ی 3- رمان های خارجی تفکربرانگیž= 6;تر هستند 4- مسائل عام انسانی اعم از مواجه شدن با مرگ، مفهوم زندگی = 608; بسیاری مسائ= 04; دیگر در رمان های خارجی مورد کنکاش قرار گرفته است5-آشنایی با تجربیات کسانی که از ما فاصله زیا= 583;ی دارند. دو نمونه ار پاس= 582; هایی که به آن ها کم تر اشاره شد از جانب دو دانشجوی زن عنوان شد که به نظرم ذکر آن ها در این جا لازم است . ی= کی از دانشجویا= 06; زن که رشته ادبیات آلما= 06;ی می خواند در پاسخ این پرس= 588; عنوان نمود ک= 607; « شخصیت های زن در رمان ها&#= 1740; خارجی ملموس تر هستند و من به عنوان یک زن نزدیکی بی= 588;تری با آن ها می کنم. ا= ;ین ها زنانی هستند که اشتباه می کنند از طرف د&#= 1740;گر تا حدی تصمیم= 575;ت مهم زندگی را خودشان می گی= 585;ند. در حالی که در رمان های ایر= 575;نی ، زن بیشتر شخصیتی منفعلانه دارد. اگر هم ش&= #1582;صیت زن را به شکل منفعلانه در رمان های خار= 580;ی وجود داشته باشد بیشتر نگاهی انتقا= 83;ی به این نوع شخصیت ها در رمان حکم فرم= 575; است است در خی&#= 1604;ی از این کتاب ها نیز زن در نهایت به استحاله می رسد. » دانشج = 8;ی زن دی«= 1;ری هم که علوم سی&#= 1575;سی می خواند به ا&#= 1740;ن مسئله اشاره نمود «که در رمان های خار= 580;ی ما با انسان مساله دار طر= 601; هستیم و در طول خواندن با نوسانات این انسان برخور= 83; می کنیم. خیلی از ما هم ممکن است آن دغدغه را داشته باش= 740;م و یا اگر هم آن مساله برای م= 575; خیلی پررنگ نباشد پس از خواندن کتاب برای ما اهمی= 578; پیدا می کند.»در کل یکی از دلا&#= 1740;ل عمده کسانی ک= 607; رمان خارجی ر= 575; به رمان ایرا= 606;ی ترجیح می دهند قوی بودن ای= 606; رمان ها نسبت به رمان ایرا= 606;ی است.

·         &nb= sp; چند نمونه از رما= 606; های خارجی مورد علاقه مصاحب= 07; شوندگان که د= 585; بین پاسخ ها تکرار شده بو= 583; از این قبیل است: آنا کارن&#= 1740;نا (تولستوی)، بار هستی( میل&#= 1575;ن کوندرا)، مادام بواری( فلوبر)،ابله( داستایوسکی) ناتور دشت(سل= 740;نجر).دلایل عمده ذکر این رمان ها عبار= 578; است از: تاثیر&#= 1711;ذاری آن ها در زندگ&#= 1740; شخص، تفکربرانگیž= 6; بودن آن ها، احساس نزدیک= 40; و داشتن دغدغ= 607; های مشترک با شخصیت هایی مثل آناکارن= 40;ناو پرنس.

·         &nb= sp; در مورد سوال مربوط به شخص= 740;ت های محبوب، پاسخ ها با هم تفاوت زیادی = 605;ی کرد. تنها شخص&#= 1740;ت ادبی که در گفته های سه نفر( دو زن و یک مرد) تکراری بود آناکارن= 40;نا می باشد. دلای&#= 1604; محبوبیت این شخصیت ها از د&#= 1740;د افراد عبارتند از: 1- شبیه بودن شخ= 589;یت و تفکرات آن ها با خواننده، 2- نزدیک بودن تجربیات و دغدغه های او با خواننده اثر، ایده آل بودن شرایط قهرمان از نگاه خوانند= 07; 3- پذیرش جهان نگری قهرمان اثر توسط خواننده. یکی از دانشجویا= 06; مرد، لیدی ال( شخصیت ادبی کتاب لیدی ال رومن گاری) را به عنوان یکی از شخصیت های محبوب خود ذک= 585; نمود و دلیل خود را این چن&#= 1740;ن عنوان کرد: «من نگاه کلی لیدی ال را می پسندیدم، او تمام زوایای = 740;ک مسئله را برا= 740; تصمیم گیری د= 585; نظر گرفته بو= 583; ممکن است با تصمیمش مواف= 02; نبوده باشم و= 604;ی برخوردش با موضوعات بار= 40; من جالب بود. = 40;کی دیگر از دانشجویان ز= 06; خرمگس را به عنوان شخصیت مورد علاقه ا= 588; معرفی کرد، د= 604;یل این مسئله را هم این گونه عنوان نمود:« خرمگس کارها= 40;ی را انجام داد که برایم هیج= 575;ن انگیز بود ول= 740; در زندگی واق= 593;ی برایم امکان عمل به آن ها وجود نداشت.» نکته جالب در مورد پاسخ های این سوال این است که همذات پنداری و احساس نزدیک= 40; با شخصیت ها خ&#= 1740;لی تابع جنسیت ن= 576;وده است. خیلی از زنان شخصیت ه= 575;ی مرد را به عنوان شخصیت محبوب خویش عنوان نموده اند و همین طور مردان شخ= 589;یت های زن را نام برده اند. البته این مسئله در مور= 583; زنان بیشتر صدق می کرد. <= span dir=3DLTR style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'><= /p>
·         &nb= sp; در مورد سوال 8، ب&= #1740;شتر افراد نزدیک= 40; نگاه شخصیت ه= 575;ی رمان را به جهان بینی خود، شخصیت پردازی های ق= 608;ی در رمان، درگ= 740;ری با مضامین رمان های خار= 580;ی در زندگی روزمره خویش= 48; حضور مسائلی که ذهن را درگ&#= 1740;ر خود می کند، مثل تنهایی، شک و تردید در ایمان، مفهو= 05; مرگ، روابط بین انسان ها مسائل اجتما= 93;ی مثل فقر را دل&#= 1740;ل اصلی ارتباط = 608; تعامل با رما= 606; های خارجی عن= 608;ان کرده اند. به گفته یکی از مصاحبه شوندگان:« مو= ضوعاتی که در خیلی از رمان های خار= 580;ی عنوان شده، مسائلی است ک= 607; من هم در این جا با آن ها درگیرم مثل دشواری تصمی= 05; گیری در شرای= 591; کنونی و یا دوراهی هایی که ما در زندگ&#= 1740; با آن ها مواجه می شوی= 605;. و یا مسائل اجتماعی که د= 585; رمان ها عنوا= 606; شده، به نوعی در ایران نیز حضور دارد. ول&#= 1740; این موضوعات در رمان های خارجی بهتر پرداخته شده تا رمان های ا&#= 1740;رانی. من خودم خیلی از مواقع از ا&#= 1740;ن که با این مضامین در رمان های خار= 580;ی ارتباط بیشت= 85;ی برقرار می کن= 605; تعجب کرده ام. از این که کس د&= #1740;گری بدون هیچ گون= 607; اشتراک مستق= 40;م فرهنگ= ;ی حرف مرا می زند احساس خو= 576;ی پیدا می کنم.» <= /b>نکته جالب در مورد این سوال این بود که خیلی از مصاحبه شوندگان قوی بودن خود آثا= 585; خارجی را دلی= 604; برقراری ارتباط با آن ها می دانستند.

·= ;      =      د&= #1585; مورد موضوعا= 78;ی که بیشترین چالش را برای خواننده در ب= 585; داشته و به عبارتی بیشت= 85;ین فاصله را با خواننده داشته است: توصیفاتی که = 576;یشترین رنگ و بوی جنس&#= 1740; را داشته اند( توصیفات ارو= 78;یک)، مثل توصیفات= 40; که در کتاب آهستگی کوندرا عنوا= 06; شده است، کتا= 576; هایی که مضمو= 606; آن ها مسائل خاص فرهنگی است و توصیفا= 578; مکانی آن زیا= 583; است. ( ارجاعات<= span style=3D'mso-spacerun:yes'> تارخی آن به خاستگا= 607; فرهنگی اش زی= 575;د باشد). با توجه به پاسخ ها این چالش ها هم در سطح فردی و هم در سطح اجتماعی برای افراد مطرح است. به گفته یکی از افراد «زمان&= #1740; می توان با یک موضوع تاریخ= 40; و اجتماعی خا= 589;ی در یک رمان خارجی ارتبا= 91; برقرار کرد که هم اطلاعاتی از آن موضوع داشته باشیم = 608; یا این که کنجکاو به دانستنش باش= 40;م در غیر این صورت فقط قلم فوق العاده ن= 608;یسنده است که می تواند دغدغه آن موضوع را برای خوانند= 07; ای که فاصله ز&#= 1740;ادی با آن موضوع دارد به وجود آورد. مثل کتاب هایی که در زمینه جنگ جهانی نوشته شده البته با= 586; هم جنگ یک مسئله جهانی است.» در مورž= 3; حضور مسائل جنسی در کتاب ها به گفته یک&#= 1740; از دانشجویا= 06; زن در مورد کتاب آهستگی، « لزومی نداشت که کوندرا ای= 606; قدر بی پرده از ای= ن مسئله سخن می گفت تا خواننده منظورش را بفهمد.کم تر هم توضیح می داد ما می فهم&#= 1740;دیم!» این سخن نشان دهند این است که برای این خواننده ایر= 75;نی که در فضای ای&#= 1585;ان زندگی می کند پرداخت این چ= 606;ینی مسائل موضوع= 40;ت ندارد.

·         &nb= sp; در مورد علاقه ب= 607; مطالعه در حوزه های علو= 605; انسانی، به غ= 740;ر از دانشجویا= 06; این رشته ها، که26% از خوانندگان ر= 75; تشکیل می دهد، و خواه نا خواه درگیر ا= 740;ن حوزه ها هستند. 6نفر(40%) ا= 586; افراد خود را علاقه مند به مطالعه در ای= 606; حوزه ها عنوا= 606; نموده اند. که از این تعداد 4 نفر (26%) آن ها به مطالعه جدی د= 585; این زمینه ها می پردازند. به گفته این افراد دانش د= 585; زمینه های فلسفه، روان شناسی، تاری= 82; علوم اجتماع= 40; باعث می شود که خواننده فقط درگیر رو= 575;یت خطی داستان نشود و به مسائل دیگری = 606;یز توجه نماید. به طور مثال به گفته یکی از دانشجویا= 06; رشته مهندسی صنا= 40;ع که خود را علاقه من= 583; به روانشناس= 40; و روانکاوی معرفی کرد: «با داشتن آگاهی در زمینه تئوری های روانکاو= 40; فروید، فهم ی= 705; کتاب روان کاوانه متفاوت می شود. با توجه به این نکته م&#= 1740; توان دریافت که چرا مضمون اصلی بسیاری از کتاب های غربی را مسائ= 604; جنسی تشکیل داده است. مضامین= بسیاری از رمان های شاهکار غربی = 575; رتباط تنگاتنگی با تحولات= در اندیشه و چهارچوب های هستی شناختی در غرب دارد.» <= /b>البته لازم به ذکر است که بیشتر افراد متون خارجی را به عنوان منابع مطالعاتی عنوان نمودن= 83;.<= /p>
·         &nb= sp; در ز = 5;ینه اهمیت ترجمه اکثریت افرا= 83; به اهمیت آن در فهم یک رمان خارجی اذعان داشتن= 83;. و 80% آن ها در انتخاب کتاب به این مسئله که چه کسی آن رمان را ترجم= 607; کرده توجه می کنند. یکی از افراد به این مسئله اشاره نمود که« بهت= ر است مترجمان تا حد امکان به متن وفادا= 585; بمانند ولی گاهی ممکن اس= 578; این مسئله سب= 576; عدم چاپ کتاب شوند در این مواقع بهتر است با حفظ خطوط قرمز کتاب تر= ;جمه شود تا این که اصلا ترجمه نشود.»

·= ;      =      د&= #1585; خصوص تاثیرا= 78; خوانش رمان خارجی بیشتر= 40;ن پاسخ ها حول ا&#= 1740;ن مسائل بوده است: خواندن رمان خارجی باعث داشتن نگاه عام تری به دنیای اطراف می شود. با تفکرات و جهان نگری ها= 740; افرادی که فاصله مکانی = 608; زمانی از ما دارند آشنا م= 740; شویم. خواندن &#= 1740;ک رمان خارجی خوب باعث لذت ادبی می گردد. به گفته یکی از دانشجویا= 06; زن که زمان زی&#= 1575;دی از وقت خود را اختصاص به خوانش رمان م= 740; دهد «ذهنیت کسی که به خواندن رما= 06; های خارجی علاقه دارد. به نوعی دیگر تنظیم می شود. مثلا برخی هنجارهایی ک= 07; در رمان وجود دارد را به صورت ناخودآگاه م= 40; پذیریم و یا ا&#= 1740;ن که برخی دغدغ= 607; هایی که ربط مستقیمی به جامعه ایران= 40; ندارد برایم= 75;ن دغدغه می شود . من همیشه فکر می کردم کاش رمان های ایر= 575;نی خوب برای جماعت رمان خوان ایران وجود داشت تا ذهنیت من به عنوان یک جوا= 606; با توجه به آن ها شکل می گرفت. گاهی فاصله جامعه ما با چیزهای= 740; که می خوانیم خیلی زیاد است».

        =

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>بررسی فرضیات مطرح شده

در ادامه با توج= 607; به محتوای پاسخ ها و مبانی نظری بحث، به بررس= 740; فرضیات مطرح شده می پرداز= 740;م:

یکی از مسائلی که از محتوای مصاحبه ها می توان دریافت = 575;ین است که معمول= 575; کسانی به خواندن رمان های خارجی جد= 740; علاقه مند و به عبارتی در انتخاب رمان آن ها را ترجی&#= 1581; می دهند که می توان مسامحت= 75; آن ها را خوانندگان ج= 83;ی رمان نامید. ا&#= 1740;ن موضوع را در ارتباط با پاسخ های سوا= 604; های 2 و 3 می توا = 6; دریافت. میان= 711;ین ساعات مطالع= 07; کسانی که رما= 606; های خارجی جد= 740; در اولویت انتخاب آن ها نبوده، کم تر از کسانی است که به خواندن رمان های خار= 580;ی جدی علاقه من= 583; و در انتخاب، آن ها را ترجی&#= 1581; می دهند. مصاحبه شوندگان یکی از دلایل این ترجیح را کمبود رمان ا= 740;رانی خوب عنوان نموده اند. به گفته یکی از افراد: « شخصی= ;ت ها در رمان ها&#= 1740; ایرانی یک بع= 583;ی و به عبارتی باورناپذیر = 6;د و از طرف رمان های ایرانی ب= 587;یار درگیر زمان و مکان های خاص= 740; هستند به همی= 606; میزان نزدیک= 40; شخصیت ها با خواننده پای= 40;ن می آید.» از طرف دیگر با توجه به نظری= 607; آیزر که متن را به عنوان ساختاری بالقوه در نظ= 585; می گیرد که خواننده را ب= 607; شیوه های معی= 606; دعوت به خوانند می کند، می توان استدلال نمو= 83; که یکی از دلا&#= 1740;ل انتخاب رمان های خارجی از طرف طیف محدو= 583; رمان خوان در ایران ، قدرت این رمان ها در ایجاد حس همدلی و بازنمایی آن ها از شرایط انسان = 575;یرانی است. همان طور که در مبانی نظر= 740; عنوان شد، قدرت بازنما= 40;ی یک اثر ارتبا= 591; تنگاتنگی با زمینه اجتما= 93;ی دارد. بسیاری از مضامینی ک= 607; درونمایه رمان های خار= 580;ی را تشکیل می دهند، مسائل= 40; است که انسان ایرانی نیز ب= 575; آن ها درگیر است. بسیاری از افراد در صحبت های خود به رمان های کوندرا اشار= 07; نمودند. به عنوان مثال، = 740;کی از دانشجویا= 06; پسر، در طول مصاحبه به درونمایه رمان هویت کوندرا اشار= 07; کرد به گفته او:«در این رمان کوندرا= 48; تغییرپذیری = 08; دگرگونی واق= 93;یت را در قالب رابطه زن و مرد مطرح کرد= 607; است. این مسئله را من هم در شرایط گوناگون در زندگی شخصیم= درک کردم.»

با توجه به این مطالب می توا= 606; نتیجه گرفت ک= 607; آن چه آیزر و پل ریکور به عنوان نقش دن= 740;ای خواننده در فرآیند معنا= 40;ابی متن می گویند= 548; در زمینه ارتباط و تعامل خواننده ایر= 75;نی با اثر غیر ای&#= 1585;انی صدق می کند. از طرف دیگر پیش زمینه های فک= 585;ی مانند تجربی= 75;ت مطالعاتی قب= 04;ی خواننده نیز در ای= ن فرآیند نقش مهمی ایفا می کنند و همان طور که در مصاحبه ها نی= 586; عنوان شد، کسانی که تجربه مطالعاتی در زمینه حوزه ه= 575;ی مختلف مثل فلسفه، علوم اجتماعی، تا= 85;یخ، روانشناسی دارند نگاه جامع تری به ی&#= 1705; رمان خارجی دارند و رمان خارجی برای آ= 606; ها به عنوان ی&#= 1705; منبع فکری مطرح است. البته توجه ب= 607; این مسئله ضروری است که بیشتر کتاب ه= 575;ی موجود در این حوزه ها نیز ترجمه آثار خارجی = 608; یا شرح آن ها م&= #1740; باشند.

با توجه به نظری= 607; آیزر، خوانش متن همیشه توام با تعدی= 604; هایی است. خواننده ممک= 06; است با انتظارات مع= 40;نی شروع به خواندن کند و= 604;ی در طول اثر و در جریان دیا= 604;کتیک اثر و خوانند= 607; ، تعدیل هایی در نوع نگاه او به وجود می آید. اگر در طول اثر برای شخصیتی که خواننده با آ= 606; احساس نزدیک= 40; می کند اتفاقاتی بی= 01;تد که دور از ذهن خواننده است= 48; خواننده برا= 40; ادامه این همدلی تعدیل هایی در آگاه= 740; و نگاه به وجود می آورد ولی لازم به ذکر است که به جز قدرت متن در ایجاد این تعدیل ها، مر= 586; این تعدیل ها را میزان مغا= 740;رت هنجارهای خواننده با فرآیند داستان تعیی= 06; می کند. گواه ا&= #1740;ن سخن پاسخ های مصاحبه شوندگان است هنگامی که از آن ها در این مورد سوال شد= 548; بسیاری از افراد به خصو= 589; دختران دانشجو مضام= 40;ن صرفا جنسی در کتاب ها را عنوان کردند. دلیل این امر را می توان پررنگ تر بود= 606; مرزهای جنست= 40; برای دختران دانست. از طرف دیگر هر چه رمان رنگ و بوی محل&#= 1740; و مکانی و زمانی بیشتر= 40; داشته باشد میزان تعامل با آن پایین می آید. <= o:p>

یکی دیگر از نکات قابل توجه در مصاحبه ها ای= 606; بود که بسیار= 740; از افراد با جن= 587; مخالف در رما= 606; همذات پندار= 40; می کردند. البته این مسئله از طرف دخترها بیشت= 85; عنوان شد. دلی&#= 1604; این امر را هم می توان با نظریه آیزر توضیح داد. هر چه میزان دغدغه ها، جهان نگری، هنجارها و تمایلات خواننده با قهرمان ادبی مطابقت بیشت= 85;ی داشته باشد م= 740;زان همدلی خواننده با کتاب بیشتر م= 740; شود تا جایی که حتی مرزها= 740; جنسیتی کم رن= 711; می شود زیرا خود خواننده با توجه به خواسته هایش از متن به پر کردن شکاف ها= 740; خود با متن می پردازد.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>نتیجه گیری

هدف از این مقاله بررسی وضعیت کلی خوانش رمان های غیر ا®= 0;رانی جدی در ایران و عوامل تاثی= 585;گذار در این خوانش بود. با توجه به آ&#= 1605;ارهای چاپ کتاب می توان دریافت که خواندن رمان خارجی د= 585; ایران طیف محدودی از خوانندگان ر= 75; به خود اختصا= 589; می دهد. ولی واقعیت این است که با تمامی محدود= 40;ت ها این کتاب ها خوانده می شوند. با توجه به گفته های افراد مورد بررسی در این تحقیق، رمان های جدی خارجی نسبت به رمان های ایرانی ن= 740;از خوانندگان محدود این فر= 605; ادبی را بهتر برطرف می کنند. با توجه به گفته های پاسخ دهندگا= 06; رمان های ایر= 575;نی هم از نظر سبک تنوع کم تری دارند و هم از نظر محتوا و و&#= 1740;ژگی های ساختاری آثار قوی شاخ= 589; ایرانی کم دا= 585;یم. خواندن رما= 06; های خارجی باعث لذت ادب= 740; می شود، خواننده را ب= 575; تجربیات افراد دیگر آشنا می کند. و زمانی را برا= 740; تامل و واکاو= 740; مسائل و دغدغ= 607; هایی که انسا= 606; نوعی با آن درگیر است فراهم می کند. <= o:p>

برای بررسی و تحلی= 604; خوانش رمان خارجی توسط خواننده ایر= 75;نی از نظریه آیز= 585; استفاده کرد= 40;م. آیزر به عنوا= 606; یک پدیدارشن= 75;س سهم قابل توج= 607;ی را برای خواننده، آگاهی، تجرب= 40;ات و پیش زمینه های فکری و ذهنی او قائل است. بسیاری از خوانندگا= 06; رمان های خار= 580;ی ، اعلام نمودند که در طول خواندن آثار خارجی ن= 740;ز با شخصیت های اثر همدلی و همذات پندار= 40; می کنند و این که شخصیت ها و رویدادها از نظر زمانی و مکانی از آن ها فاصله از اهمیت کم تری برخوردار می شود. حتی برخی از آن ها معتقدند رما= 06; خارجی وضعیت انسان ها را بهتر بازنما= 40;ی می کند. با توجه به نظری= 607; آیزر می توان گفت اگر یک خواننده ایر= 75;نی ذخیره تجربه = 608; جهان نگری مشترک با شخص= 740;ت های رمان غیر ا®= 0;رانی داشته باشد و &#= 1740;ا قهرمان ادبی داستان ، شخص= 740;ت ایده آل او باشد، با وجو= 583; تمام فاصله ه= 575;ی فرهنگی با رمان تعامل برقرار می کن= 583; و حتی در طول داستان با توجه به مرزه= 575;ی هنجاری خویش = 608; همین طور قدر= 578; متن در ایجاد تعدیل،= به پر کردن شکاف های خود با متن می پردازد. و در انتها با توج= 607; به تعدیل های= 740; که انجام داد= 607; ، اثر را وارد آگاهی خویش م= 740; کند

تنهایی انسان ، سرگشتگی او د= 585; دنیاهای متناقض، شکنندگی واق= 93;یت، جایگاه فرد د= 585; مقابل جامعه و نظام های اجتماعی ، دشواری انتخاب و اضطراب وجود= 40; ناشی از اجبارهای زندگی مدرن، نگاه انسان م= 593;اصر به مرگ، مضمون بسیاری از رمان ها است. ب= 75; توجه به نظری= 575;ت جامعه شناس کلاسیکی مانند دورکی= 05;، شکل گیری فرد= 740;ت و تضعیف وجدا= 606; جمعی از ویژگ= 740; های جوامع کنونی است. انسان ایران= 40;، به ویژه جوان ایرانی نیز ک= 607; به شکل متفاوتی از غرب درگیر فر= 570;یند مدرنیته است امروزه با ا= 740;ن مسائل درگیر = 605;ی باشد. جوانی که دیگر فقط خانواده و نهادهای سن= 78;ی مراجع جامعه پذیری اش نیس= 578;ند. جوان = 5;یرانی که درگیر انتخاب و به قول یکی از افراد پاسخ دهنده،= در حال رفت = 608; آمد است بین آن چه نهادها= 740; مسلط جامعه ب= 585; روی آن تاکید دارند و روندهای اجتماعی که ب= 607; صورت رسمی به آن ها توجه نم&#= 1740; شود، ولی خوا= 607; نا خواه در جامعه ایران= 40; حضور دارند. برای جوانی ک= 607; درگیر این مسائل است و از طرف اگر رمان به عنوان ابزاری برای کنکاش در این دغدغه ها برای او اه = 5;یت داشته باشد، = 605;ی تواند بازتابنده شرایط کنونی او باشد. حتی اگر این ابزا= 585; فرهنگی= به عنوان یک محصول فرهنگ= 40; غیر بومی شناخته شود. ز&#= 1740;را درگیری های انسان نوعی د= 585; این زمانه دی= 711;ر مزر نمی شناس= 583; و هر کسی بهتر آن را درک کند و به آن بپردازد ، از طرف دیگرا= نی که درگیر آن دغدغه مشترک هستند خواند= 07; می شود حتی اگر هم زبان و هم کیشش نباشد= ;. خواندن رمان = 594;یر ایرانی= به ما می آموزد که دیگ= 585;انی نیز بودند که به مرز باریک فاصله ایمان = 608; کفر می اندیش= 740;دند، ملت های دیگر= 740; نیز بودند که برای آزادی خود و میهن خود جنگیدند= 48; انسان هایی ه= 605; در دنیا وجود دارند که دغدغه شان عش= 602; به انسان است. انسان های دی= 711;ری بودند دچار سرگشتگی در د= 606;یای چیزوا= ;ره شده امروزی بودند. به گفته لوکاچ «رمان سرگذش= 78; جست و جوی تباه است، جس= 578; و جوی ارزش ها&#= 1740; راستین در جهانی که آن ن&#= 1740;ز در سطحی بسیا= 585; گسترده تر و به گونه ای متفاوت تباه است»(گلدمن،1371: 20). شاید بتوان گفت که رمان بهتری= ;ن عرصه برای حضور انسان نوعی مساله دار است و انسانی که هم به نحو متناق= 590;ی درگیر زمان و مکان و مرزها= 740; سیاسی و جغرا= 601;یایی است و هم خود را به عنوان یک انسان جدا از این واقعیات خار= 80;ی بما می شناساند.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>منابع

احمدی، بابک (1385)، حقیق&= #1578; و زیبایی، چاپ دوازدهم= 48; تهران: نشر مرکز

برسلر، چارلز (1386)، درآ&= #1605;دی بر نظریه ها و روش های نقد ادبی،ترجمه مصطفی عابدی= 06;ی فرد، چاپ اول، تهران، انتشارات نی= 04;وفر

بلو، سال (1385)، « آیند= 607; ادبیات داستانی»، ترجمه علی معصومی، نشر&= #1740;ه عصر پنج شنبه، سال هشتم، شماره 97 و 98، صص 38-= 45

پاموک، اورهان (1385)، « ب= 585;ای چه کسی می نوی&#= 1587;ید»، ترجمه علیرض= 75; مجیدی، وبلا= 11; یک پزشک

ریکور، پل (1374)، زندگی در دنیای متن، ترجمه بابک احمدی، تهرا= 06;: نشر مرکز

سلدون، رامان، ویدو= 87;ون، پیتر (1384)، راهن&= #1605;ای نظریه ادبی معاصر، ترجم= ه عباس مخبر، چاپ سوم، تهران، انتشارات طر= 81; نو

فاضلی، نعمت الله (1386)، = انسان شناسی فرهنگ= 40;، جزوه دانشگاه، علامه طباطب= 75;یی، دانشکده علو= 05; اجتماعی

کالر، جاناتان (1385)، ن&= #1592;ریه ادبی، ترجمه فرزانه طاهر= 40;، چاپ دوم، تهران، نشر مرکز

گلدمن، لوسین (1371)، جام&= #1593;ه شناسی ادبیا= 78;، در دفاع از جامعه شناسی رمان، ترجمه محمد جعفر پو= 740;نده، تهران: هوش و ابتکار