working paper- kianfar

دا= 606;شکده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

<= b>رو&#= 1575;بط اجتماعي و خلقيات مثبت ايرانيان از نگاه مورگان شوستر

<= b>

<= b>عل&#= 1610;رضا كيانفر

كارنو= شت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi= -language: FA'>موضوع: خلقيات مثبت ايرانيان در سفرنامه ها

زي= 585; نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

تیر 1387

نام كتاب خلاصه شده:

اختناق ايران&= nbsp; Strangling of Persia

اثر: مورگان شوست= 85; W. Morgan Shuster

ترجمه: ابوالحسن موسوي شوشتر= 10;

سال انتشار چاپ پنحم: 1362

انتشارات صفي عليشاه، تهران

مقدمه=

ايران در طول تاريخ پر فراز و نشيب خود همواره ب= 575; مسئله خارجيان استعمارگر و استثمارگر م= 08;اجه بوده است، رو= 588; اين استعمارگرا = 6; به اين صورت بوده كه مانن= 583; صيادي كه مرغ= 610; شكار مي كند ب&#= 1585;ايمان دام پهن مي كردند، طعمه مي گذاشتند، = 606;از و نوازشمان م= 610; كردند، وعده هاي دلفريب م= 610; دادند، خوش خ= 583;متي مي نمودند تا آنكه به هدفشان مي رسيدند و اسي= 585;مان مي ساختند.

در بين خارجيان تعداد انگشت شماري نيز هستند كه از اين قاعده مستثني مي باشند، به گفته جلال الدين حسيني مؤيدالاسلا = 5; مدير روزنام= 07; حبل المتين:

«خدمتي ك= 607; دو رادمرد بزرگ، اول علامه مستشر= 02; همدرد انسان= 10;ت و محب ايران پروفسور ادوارد براو= 06; مؤلف كتاب- انقلاب ايرا= 06;- و ديگري مستر شوستر آمريك= 75;يي مؤلف كتاب- اختناق ايرا= 06;- از راه حقيقت جويي و انصاف نوردي به قوه خامه خود به ايران نمودن= 83; با يك ميليون قشون مسلح، ايرانيان را حاصل نتوانستي آمد.» (ص 2)

هدف مورگان شوست= 85; از تأليف كتا= 576; اختناق ايرا= 06; كه در باره اتفاقات مدت هشت ماه اقامتش در اي= 585;ان نوشته است واقعه نويسي = 608; بيان صفات و خصلتهاي ملت ايران نبوده بلكه مقصود حقيقي اش پرد= 607; برداشتن از رفتار و كردا= 585; سياستمدارا = 6; انگليسسي و روسي كه هر يك به نحوي در امور اين كشو= 585; مداخله مستق= 10;م داشتند بوده است اما وي براي نيل به اين منظور خواه ناخواه با خصوصيات ايرانيان مواجه بوده است كه از نظر وي عمدتاً به دو گروه تقسي= 605; شده اند يكي آن گروه كه جاده صاف كن مداخلات اجانب در امو= 585; مملكت بودند = 608; به تعبيري خيانت پيشه و حقوق بگير خارجي به حسا= 576; مي آمدند و ديگري گروهي كه شامل وطن پرستان مي شدند و در مقابل خارجيان و عوامل داخلي شان موضع داش= 578;ند.

مسير سفر و همراهان: مورگ&= #1575;ن شوستر و همراهانش كه شانزده نفر م= 610; شدند از طريق پاريس، وين، استامبول، باطوم و باكو در تاريخ هفت= 605; ماه مه 1911 وارد بندر انزلي و پس از چند روز &= #1578;وقف در رشت در روز 12 مه 1911 12 جمادي الاول سال 1329 ب = 7; مهرآباد تهران رسيدند، چها= 85; نفر از همكاران شوس= 78;ر كه همراه او بودند عبارت بود از: شارل لكاسكي، رال= 01; هيلر، بروس ديكي و كرنر.

انگيزه سفر: سفر شوستž= 5; به ايران به تقاضاي دولت ايران و موافقت دولت آمريكا براي سرپرستي و نظ= 605; دادن به وزار= 578; ماليه بود، شوستر اين كتاب را پس از هشت ماه اقام= 578; در ايران و بازگشت به آمريكا بر اساس ياداشتهاي ر= 08;زنه اش تأليف نموده است.

توضيحات= 10; در باره كتاب

كتاب اختناق ايرا= 06; را به چهار قسمت مي توان تقسيم نمود: دو قسمت آن در بيان مظالم ر= 608;س و انگليس، يك قسمت در مظلوميت ايرانيان و ا= 579;بات قابليت و لياقت آنان براي آزادي و حكمراني بر وطن آبا و اجدادي خويش = 608; يك قسمت هجو مليح بزرگان ايران و برخي عادات ناپسنديده و اخلاق ناستوده گروهي از ايرانيان اس= 78;.

اين كتاب داراي 564 صفحه كه شامل:

مقدمه 64 صفحه اي به قلم فرامرز برزگر و اسماعيل رائين.

تقريظ سه صفحه اي به قلم جلال الدين حسيني مؤيدالاسلا = 5; مدير روزنام= 07; حبل المتين.

ديباچه هشت صفحه اي و تمهيد دو صفح= 607; اي به قلم ابو&#= 1575;لحسن موسوي شوشتر= 10; جزايري مترج= 05; كتاب.

مقدمه 36 صفحه اي به قلم مورگان شوستر نويسنده كتا= 76;.

دوازده باب كه مجموعاً 310 صفحه و در هر باب به موضوع= 575;ت مختلفي پرداخته شده.

ضميمه 135 صفحه اي كه شامل قانون اساسي، متمم قانون اساسي= 48; معاهده 1907 بين روسيه و انگلستان در = 576;اره ايران و موضوعات ديگ= 85; مي باشد.

تقسيم بندي اخلاقيات ايرانيان در اين كتاب

آنچه را كه تحت عنوان- روابط اجتماعي و خلقيات مثبت ايرانيان- از كتاب- اختناق ايران- مي توا&#= 1606; استخراج كرد= 48; صفات شخصي و احساسات قلب= 10; اايرانياني است كه با نويسنده اين كتاب در رابط= 607; بوده اند و شامل موارد زير مي گردد:

1- مهمان نوازي: ايراني= ;ان با خارجيان، ايرانيان با يكديگر.

2- اصلاح طلبي: علاقمن= ;دي ايرانيان به رشد و پيشرفت= 548; آمادگي ايرا= 06;يان جهت همكاري ب= 575; خارجياني كه براي اصلاحا= 78; قدم برمي دارند، همكاري ايرانيان با = 610;كديگر جهت ترقي.

3- استقلال خواهي: علاقمندي جه= 78; رهايي از زير يوغ استعمار= 48; آمادگي براي انجام امور اجرايي بدون = 583;خالت دو دولت استعمارگر، تقاضاي همكاري از دو= 604;ت بي طرف.

4- آزاديخواهي: انتقاد روزنامه ها ا= 586; مسئولين امو= 85;، برملا كردن نقاط ضعف و خطاهاي صاحبان مقام.

5- وطن پرستي: داشتن عرق مل= 610; نسبت به كشور= 548; مخالفت با سياستهاي خارجي كه در كشور ما هدفهاي استعماري داشتند.

6- شهامت: مقاوم= 578; در برابر زور= 548; تسليم نشدن د= 585; برابر تقاضاها و توقعات و دستورات بي جاي دولتهاي مداخله گر.

7- متانت: نداشت= 606; تعصب كور، احتراز از خصلت خودبزر= 11; بيني، اعترا= 01; به اينكه ديگران از وي بيشتر و بهتر مي دانند، مشورت كردن ب= 575; ديگران براي انجام كارها.

8- لياقت: به خوبي از عهده انجام وظايف برآمدن، است= 93;داد در يادگيري زبانهاي خارجي، گذراندن مدارج تحصيل= 10; به نحو احسن.

9- اعتماد: اعتماد به يكديگر، اعتماد به خارجيان.

10- از خود گذشتگي: جانبازي در راه رسيدن به اهداف ملي، ب= 607; جان خريدن خطرها براي حفظ دستاوردهاي انقلاب مشرو= 91;ه.

بحث اصلي

1- مهمان نوازي:

«قبل از آنكه بارهاي سفرمان را بگشاييم هر ر= 608;ز دسته دسته مردم از هر طبقه و هر صنف براي ملاقات ما مي آمدند و تا دو ماه همه روزه از صبح تا ديري از شب آن ملاقاتها جاري بود و هيچ تخفيفي د= 585; آن ملاقاتها مشاهده نشده = 608; بيشتر اوقات ما در گفت و شنود با ملاقات كنندگان مصروف بود و به واسطه آن ملاقاتها ذخيره اي قيمتي از حالات و كيفي= 575;ت مملكتي براي ما حاصل گشت، به ما گفتند ك&#= 1607; ايشان مردما= 06; معزز و محترم= 610; مي باشند و اگر موقع و وقت به آنها داده نشود كه راههاي كار و خيالاتشان ر= 75; اظهار بكنند كه حوائج دول= 578; چيست و به چه طريق بايد اقدام كرد كه تجديد تشكيل = 608; استحكام امو= 85; دولت حاصل شو= 583; ايشان به نهايت درجه رنجيده و پيشرفت كار شاق خواهد شد.» ( ص 68)

2- خونگرمي و خو= 588; سفري

«در انزلي با شخص ايراني مكرم محترمي به نا= 605; هرمز خان ملاقات كردي= 05; كه او را دولت ايران براي استقبال و راهنمايي و خبردادن از ورود ما معيي= 606; كرده بود، هرمز خان كار= 578; ويزيت خود را كه در آن تربيت و تعلي= 605; يافته آمريك= 75; نوشته شده بو= 583; به ما داد، انگليسي هم حرف مي زد و بسيار ساعي بود كه وطنش ايران در دل ما اثر مقبول= 610; نموده و در نظر ما پسند آيد، صحبت و آواز خوانيهاي هرمز خان ما را از خستگي و كسالتي كه از آن راه عارض مي شد خلاص مي كرد و اگر به واسطه مسافر= 78; ساعات پي در پي در صحراها= 610; گردخيز بي گياه آثار خستگي در چهر= 607; ما احساس مي نمود كوه بعيدي را نشا= 606; داده و توجه ما را به قدرت و محسنات طبيعي و صناي= 593; ايزدي منعطف مي گردانيد ك= 607; چگونه آن كوه را براي افاد= 607; به مسافرين جلوه داده است...» ( ص 70)<= /span>

3- پافشاري و مداومت

«همان روز به شخصى معرفى شدم كه از عزيزترن و بهترين دوستان صميمانه و صادقانه اى بود كه آمريك= 575;ئيها در مدت توقفشان در ايران پيدا كرده بودند، شخص مزبور ارباب كيخسر= 08; تاجر محترم زردشتى بود ك= 607; در خارجه تحص= 610;ل كرده و به ايران مراجع= 78; نموده بود، ارباب كيخسر= 08; با ملتيان همدست شده و از طرف زردشتيان اي= 85;ان در دوره دوم مجلس به سمت وكالت منتخب شده بود، ارباب مزبور نمايندده زردشتيان طه= 85;ان تاجرى ملاك و جذاب القلوب = 608; محبوب عامه ب= 608;ده و مهارت تامي در زبان انگليسي داشت، از آن تاريخ به بعد در مواقع امتحان و معارك خطرنا= 03; هيچ تزلزلى د= 585; رأي راسخ و جرأت ثابتش راه نيافت، ا= 586; اول وهله كه با او ملاقات كردم وعده كر= 583; كه هر قدر بتواند مرا معاونت نماي= 83;، از آن روز تا وقتيكه از ايران خارج شديم، هيچ وق= 578; از اوقات شبانه روزى ا= 586; پيشرفت مقاص= 83; و اصلاحات امور ما كوتاهى ننموده و هميشه براي ح= 605;ايت مأمورين ماليه آمريكايي مستعد و در مس&#= 1575;عدت با ما از هرگونه حملا= 78; دفاع مي نمود.» ( ص 72)

4- شجاعت

«با اينك= 607; به موجب قانو= 606; مشروطيت آزادى كلي به جرايد و مطبوعات داد= 07; شده بسيار اتفاق مي افتاد كه اكث= 585; اوقات وزير د= 575;خله يك يا چند جريده طهران را به واسطه اينكه از امو= 585; و مقاصد دولت= 609; تنقيد مى نمودند توقي= 01; مي كرد ولي چيزي نمي گذش= 578; كه مديران دلير و مبرم، به انواع مستمسكها، اجازه اشاعه = 585;وزنامه خود را گرفته و باز جرائد را جارى مى نم&#= 1608;دند، روزنامه هائ= 09; كه در آن زمان در طهران معت= 576;ر و محل اعتنا بود يكي روزنامه- استقلال- بود زبان و حامى پارتى اعتدالى مجل= 87; بود و ديگر روزنامه- ايران نو- كه طرفدار حزب دمكرات بود ولى روزنامه دومى بهترين = 608; بيباكترين روزنامه اي بود كه در ايران انتشا= 85; مى يافت، اين جريده خدمات خالص و مفيد به مأمورين ماليه نمود.» ( ص 74)

5- اصلاح طلبي

«بيست و دوم مه (بيست و دوم جمادي الاول 1329) رئيس = 78;شريفات وزارت خارجه ما را به ادارجات موقتى كه در دربار براي م= 575; مرتب نموده بودند راهنم= 75;يي كرد، در آنجا معاون وزير ماليه و بعضي اعضاي ساير ادارات به ما معرفي و مقدا= 585; زيادى چاى و سيگارت صرف شد، هريكي از صاحب منصبان خواهش داشتن= 83; كه تا مدت مديدى با ما سلسله ملاقا= 78; دوستانه جار= 10; داشته باشند= 48; بدين غرض كه تشكيل و نظم اداره را به عقيده خود با حسن وجود برا= 610; ما شرح دهند و هم اظهار اطلاع و معرف= 578; نموده و توضي= 581; دهند كه چگون= 607; ضروريات موق= 93; و وقت را فهميده و ملتفت شده و دولت در مهيا نمودن پول كه براي گردانيدن ماشين آلات و ادارات مانن= 83; روغني است، براي خود و ساير مستخدمين اد= 75;رات مستأصل شده است. (ص 75)

6- عدم همكا= ري با مفسدين قدرتمند

« ممتازالدول = 7; وزير ماليه ب= 607; عناوين ممكن= 07; به ما معاونت نمود و تا درجه اي در شروع به كار م&#= 1587;تقل شده بوديم كه در بيست و سوم مه (بيست و سوم = جمادي الاول 1329) يعني پانزده روز پ= 587; از ورودمان ب= 581;ران كابينه شروع = 608; مشاراليه مستعفي گشت، = 670;ندى بعد معلوم شد كه سپهدار رئيس االوزراء و وزير جنگ احساس كرده بود كه وزير ماليه در امضاى چك و بر&#= 1608;ات دولتي به آن اندازه كه ايشان متوقع = 608; لايق شأن وزيرى مي دانستند اختيار و بى پروائى نداش= 78;.» ( ص 75)

7- روحيه ضد استعماري<= /b>

«آخرالا= 05;ر والاحضرت نايب السلطن= 07; در موقعى بين گفتگو پرسيدند كه آيا براى ملاقات سفارتين روس = 608; انگليس خواهيد رفت؟ چون خيال مذاكره و شرح و بسط آن مبحث نازك را نداشتم به طريقه مشرق زمينان جواب دادم كه عجالتأ مشغو= 04; نظم و ترتيب اثاث البيت و به امور خانه خود بسيار گرفتار و به نوشتن و تدوي= 606; قانون اصول ماليات مشغولم كه به كابينه و مجل= 587; پيشنهاد نمايم، بعد ا= 586; همه آنها در يكى از جلسات كابينه كه اك= 579;ر اوقات مدعو م= 609; شدم وزير امو= 585; خارجه ايران = 603;ه شخص ثميني بو= 583; و محتشم االسلطنه لق= 76; داشت در حضور اعضاي كابين= 07; با كمال متان= 578; و معقوليت اي= 606; صحبت را به ميان آورد كه نمايندگان دول اجنبيه مقيم طهران نمي دانند چر= 575; شما به ملاقا= 578;شان نرفته ايد؟ و خيلي متحيرن= 83; كه آيا سبب آن چيست؟ و نيز گفت بلژيكيه= 75; و فرانسويها = 608; ساير اجانب ك= 607; براى ملازمت به ايران آمد= 607; اند هميشه به ملاقات سفرا رفته و اينگونه ملاقاتها را موجب ازدياد احترام و قدر و منزلت خود مى شمارند، ديپلوماتها نمي توانند ملتفت شوند ك= 607; آمريكاييها چرا رعايت اي= 606; نكته را نمي نمايند؟ من د= 585; جواب گفتم: عالى حضرتا! در اين سئوال پيچيده دقيق نكته و حكمتهاى بسيارى است، قبل از اينكه نكات مزبوره را بيان نماي= 605; مي خواهم سئوالى بكنم كه آيا من صاحب منصب و مأمور دولت ايران نيستم= 67; اگر هستم آيا نبايد به رسو= 605; و قوانين معموله عمل نمايم؟

بعد قدري در آن باب بحث و مذاكره شد تا اعضاي كاب= 610;نه راضى شده تصديق و اظها= 585; نمودند كه به هيچ قسم و عنوان مجبور نمي باشيد كه سبقت و مبادر= 578; در اين ملاقا= 578; نمائيد زيرا كه حقيقتاً ا= 610;ن سبقت و پيشدستى در ملاقات بر خلاف رسوم مع= 605;وله مملكت است، اعضاي كابين= 07; از آن خيال و اظهار من مسرور شده و تمجيد كردند كه چگونه يك ن&#= 1601;ر اجنبى اين طو= 585; با خلوص و صداقت خود را از اعضاء دول= 578; ما دانسته، ن= 607; مثل سايرين ك= 607; فقط به ملاحظ= 607; منافع شخصى مراعات اين نكات را فراموش مى نمايند.

اكنون كه آن مذاكرات ر= 575; به خاطر مى آورم بيشتر محظوظ و خوشوقت مي گردم، وقتيك= 07; وزير مختاره= 75;ي روس و انگليس ملتفت شدند ك= 607; خيال پيشنها= 83; كردن قانونى براى اجراء ب= 607; مجلس دارم، هواخواهان و كسانى را كه در تحت حمايت و عاطفت دولت روس بودند علانيتاً و صراحتاً تهديد كردند كه قانون مرا كشته (يعنى به واسطه مخالف= 78; و ضديت بكلى بى اثر و بى نتيجه كرده) و يا اقلاً ضعي= 601; و خنثى خواهن= 583; نمود، ولي زو= 583; ملتفت شده و دانستند كه غالب وكلاء د= 585; ظرف سه هفته معاشرت با ما به درجه اى مساعدت در پيشنهادها و اعتماد به اظهارات ما نموده اند كه باعث مزيد حيرت و تعجب ديپلوماتها گرديد، مشاهده آن حالت براى ديپلوماتها = 9; مزبوره منظر= 07; بسيار هولنا= 03; و وحشت انگيز= 609; بود كه يك نفر اجنبى كه بالنسبه به ايشان اجنبي= 78; تامه دارد بدون اينكه اول زمين ادب ايشان را بوسيده باشد چگونه با كما= 604; اقتدار راه ر= 601;ته و كار مي كند.» ( ص 84)

«من خيال داشتم كه بعد از تصفيه و ترتيب امور ل= 575;زمه از قبيل اعلا= 606; رسمي دولت در تعيين امور و مراتب خدمات دولتي هر يك از ما به ملاقات ديپل= 08;ماتهاي اجانب برويم ولي آن ديپلوماتها¡= 0; محترم از روز اول ورود ما به طوري هياهو و همهمه كرده و تزلزل و تردد در تمام دواي= 585; افكنده بودن= 83; و به درجه اي توجه عوام را به طرف اين امر جلب نمود= 607; و مسئله مزبوره را به طوري به نقطه نازك و دقيق ر&#= 1587;انيدند كه اگر آنوقت به آن امر راضي شده بود= 605; آن وقع و اهميت آخري ر= 575; كه براي حصول اعتماد و اعتبار ملت ايران كه خيل= 610; گول خورده و شك زده بود نسبت به خود تحصيل نموده بودم از دست مي دادم ... اگر مغلوب آن آنتريكها شد= 07; و تن در داده بودم به واسط= 607; آن عمل جزئي همدردي حقيق= 10; و معاونت ايرانيان را از دست مي دادم.» ( ص 86)

8- بيداري و آگاهي

«در خلال اين حال و بازيچه هاي فوق ايرانيه= 75; به كلي بيكار و معطل نماند= 607; و از خواب بيدار شده بو= 583;ند و چند مرتبه چشمهاي خود ر= 575; به هم ماليده و حواس خود را تيز جمع كرده و مي گفتند كه يك فرنگي با ما هست كه انشاالله احكام سفارتخانه ه= 75;ي اجانب را متابعت نكرد= 07; و فرامين آنا= 606; را اطاعت نمي كند، بياييد تا معاونتش نماييم.» ( ص 86)=

9- علاقمندي به قانون

«در هنگا= 605; مسافرت به ايران پنج رو= 586; در اسلامبول توقف كرديم، جمع كثيري از مهاجرين ايران را كه تازه از وطن خود مهاجرت كرده بودند ملاقات كرديم، ايشا= 06; از بسياري از امور ايران ا= 586; آنتريكهاي اجانب گرفته تا ضررهاي شخصي و احتما= 604; مخاطرات جان= 10; مرا آگاه نمودند، در نصايح مختلف= 07; كه به من نمودند متفق عليه همه صراحتاً اين بود كه مجلس يا پارلمان سبب و علت تحرك و ترقي ايران است و به واسطه قانون و شهرت ايشان آثار و علائم مليت و قوميتشان ثابت مي شود، دوستان و ملا= 602;ات كنندگان به م= 575; گفتند: اگر اطمينان و حس= 606; عقيده وكلا ر= 575; به طرف خود جلب نماييد گويا نصف كار شما انجام گرفته باشد و اگر به تحصيل رضايت و معاونت آنان موفق نيامدي= 83; بهتر است كه از نتايج مساعي خودتا= 06; دست شسته و از &= #1575;قداماتي كه براي تحصي= 604; و تكميل نتاي= 580; مي كنيد صرف نظر نماييد.» ( ص 96)

10- نظرخواه= ي

«سپهدار رئيس الوزرا= 69; به جهت مساعد= 578; و حمايت از سفارشات من راجع به اجرا= 610; قانون جديد ماليه خيلي ب= 607; چالاكي كوشش مي نمود و مكرر اطمينا= 06; مي داد كه در محو خيانت و تقلبات مساعدت تام ن= 605;ايد، عطوفت ايشان به درجه اي رسيده بود كه اين امر را اعتراف نمودند كه اگرچه ايشان در امور نظام= 610; مهارت تام دارند ولي با اين حال براي تشكيل اداره جنگ ترتيبات= 10; لازم بود كه ايشان نمي دانستند و خيلي خوشوقت مي شدند كه من حتي در آن امور معاونت رأيي به ايشا= 606; كنم و ارائه طريق بنمايم.&ra= quo; ( ص 2)

10- دفاع از مشروطه و دمكراسي

«صبح روز بعد يعني اول دسامبر (نهم ذيحجه 1329) وقتي به اداره خود داخل شدم شنيدم كه پرن= 587; علاءالدوله را در موقع بيرون آمدن ا= 586; خانه خود سه نفر از بالاخانه مجاور با چند گلوله كشته اند و او بعد از اندك زمان= 610; مرده است، سع= 610; ديگر براي كشتن مشيرالسلطن = 7; صدراعظم محمدعلي شاه بود ولي وي در حاليكه سوار= 07; عبور مي كرد پايش مجروح گرديده و برادرزاده ا= 88; كه با وي بود كشته شد.

اين اقدامات بدو= 06; شبهه، نتيجه خيالات اعضا= 69; انجمنهاى سرى طهران بود، براى اينكه تصور ن= 605;وده بودند كه مجم= 593; منظمى براى خفه كردن مشروطه ايرا= 06; و رجوع به استبداد و انتقام به توسط محمدعل= 09; شاه دائر شده= 548; به اين جهت اقدام به قتل ايشان نمودند، فروختن اين دسته از مخالفين مشه= 08;ر، دولت و مملكت خود را به روسها خصومت = 608; غضب احزاب مل= 609; را زيادتر نمود، اعضاء انجمنهائى ك= 07; در سنوات سابقه آنقدر نمايشهاى با اهميت مردان= 07; داده و براى آزادي ايران اقدامات كاف= 09; مي نمودند هنوزهم بكلى معدوم نشده و باقى بودند، اگرچه به نظر ايشان ديگر خطرى براى مش= 585;وطه نبود ولى بكل= 609; متفرق و پراكنده نشد= 07; بودند، ولى وقتى كه مشروطه دچار خطر شد فورأ از جاى خود جسته و به حركت آمدند، بيشتر اعضاء آن مجمع را فدائى مي ناميدند و اي= 606; فدائيان در ه= 585; حال و هر موقع براى دفاع و مقا بله با خصم خود كه مانع از پيشرفت خيالاتشان بود آماده بو= 583;ند.» (ص 222)

11- اكتشاف اشتباهات مل= 10;

«ايراني= 75;ن با اين حال چنانچه از واقعات و اقد= 575;ماتشان ظاهر مي شد حس عقيده كامل د= 585; باره بزرگتر= 10;ن ملل مسيحيه عالم داشتند كه به احترام عهدنامه و ايفاء وعده هاى مقدس خود پاى بند خواهند بود و گمان نكردند كه تمام حيات ملى و آزاديش= 575;ن به واسطه مختصر بهانه موهوم و بى اص&#= 1604; ممكن است در ظرف يك شب به معرض خطر بيفتد، آنها دير ملتفت شدند كه فربب خورده اند، اگرچه فهميد= 06; اين نكته هم بسيار مشكل است كه اگر فرضاً هم از حقيقت امر زو= 583; مطلع مي شدند= 548; چه مي توانستند بكنند و اگر روسها بهانه اى كه جسته بودند، مسدو= 83; و رفع مي شد حيله هاى ديگ= 585; تراشيده و براى تعديات خود مستمسك قرار مي دادن= 583; ولى دامى كه اطراف ايران را محاصره كرده و در آن سرزمين گسترده شده بود به توسط آن دستها و از آن قسمت كره ارض بود كه حركت غيرمنت= 92;ر و غيرمتوقعى به صفحه شطرن= 580; اروپا در تاب= 587;تان 1911 مي داد، خرس به قدرى ماهر و چالاك بود ك&#= 1607; قبل از آنكه وقت و موقع بگذرد ريسما= 06; يا فنر دام را حركت داده و صيد خود را گرفتار نمود.&ra= quo; (ص 224)

12- وطن پرستي

اين بحرا= 606; وبلياتى كه براى دولت ايران پيش آم= 583; سبب اين شد كه هر كس درباره همسايه خود بدگمان گردي= 83;، رؤسا و مصادر امور مملكت ه= 605; دو فرقه شده ب&#= 1608;دند: كابينه در تح= 578; رياست صمصام السلطنه يك ط= 585;يقه و مسلك اختيا= 585; كرده و كما بيش نايب السلطنه را ه= 605; با خود متفق نموده بود، وكلاء مجلس ه= 605; به واسطه اينكه خود را وطن پرست و حا&#= 1601;ظ حقوق ملت و مسئول استقرار مملكت دانست= 07; و در مقابل آن مسئوليت، بقاء سلطنت ر= 575; طالب بودند برخلاف رأى و عقيده كابين= 07; مشى مي نمودند.» ( ص 223)

13- نهراسيدن از خطرات

«روز اول دسامبر قدرى قبل از آنكه موعد چهل و هش&#= 1578; ساعت اولتيماتوم روس كه براى قبول اظهارا= 78; و مطالبات خو= 583; معين كرده بو= 583; منقضى شود كابينه رأى خود را در مجلس علنى اظهار نمود ت= 575; رضايت قانون= 09; مجلس را برطب= 602; مسلكى كه قصد و اختيار كرد= 607; بود جلب نمايد.

يك ساعت قبل از ظهر محوطه و عمار= 578; پارلمان از ا= 606;بوه مردم منتظر و &#= 1605;ضطرب پر بود و نيز امكنه اى كه براى تماشائيان د= 85; مجلس معيين شده بود از مشاهير ايرا= 06; و وكلاي عدلي= 607; و اعضاي سفارتخانه هاى اجانب پر شده بود زيرا كه ظهر همان روز سرنوشت ايران از حيث مليت معلوم م= 610; شد.

كابينه ب= 607; قبول مطالبا= 78; روس مصمم شده و رعايت هر نكته را كه اح&#= 1578;مال رضايت مجلس د= 585; آن مي رفت ترك نمود، صمصام السلطنه رئي= 87; الوزراء در موقعي كه يقي= 606; نمود كه براى بحث و مذاكره وكلاء در باب اولتيماتوم روس وقت كافى باقى نمانده= 48; قريب به ظهر هنگاميكه موعد در شرف انقضاء بود اظهار كرد كه وكلاء اختيارات تامه به كابينه بدهن= 83; تا اولتيمات= 08;م روس را قبول نمايد.

اين رأى و اظهار در حال= 578; سكوت تام خوانده شد، ب= 593;د از ختم آن، به طورى سكوت و بهت بر تمام مردم طاري شد كه هفتاد و شش نفر وكلاء موجوده پارل= 05;ان، از پير و جوان و علماء و پيشوايان مذهبى و وكلا= 569; عدليه و اطبا= 569; و شاهزادگان در جاى خود مثل اشخاص سكته كرده بى حس و بى حركت ماندند.

يك عالم محترم اسلامى، ايستاده و در موقعيكه وقت به سرعت و بي خبر مي گذشت و ظهر آن روز آن امر از اختيا= 585; ايشان خارج م= 610; گشت و هيح رأى نمي توانستن= 83; بدهند، آن بنده خدا نطق مختصر مناسب = 581;ال و به موقعى نموده گفت: شايد مشيت خد= 575;وند بر اين امر قرار گرفته باشد كه آزاد= 610; و استقلال ما به زور از ما سلب شود، ولى سزاوار نيست كه ما خودمان به امضاء خود آن را از دست داده و ترك كنيم، و دستهاى مرتع= 88; خود را براي دادخواهى و تظلم به سمت مردم حركتى داده و در جاى خود نشست.
الفاظ و عبارات آن شخ= 589; بسيار ساده و مختصر بود ول= 609; مثل اينكه پر و بال داشت و پر معنى بود، اينگونه مكالمه كردن در مباحثه فلسفى آسان ولى در پيش نظر يك شخص ظالم قهار ست= 605; پيشه بسيار مشكل و دشوار است! و حال آنك&= #1607; طرفدارانش د= 85; غرفه ها، خير= 607; خيره به او نگ&#= 1585;يسته و در دلهاى خود او را براى حبس و شكنجه و نفي بلد نمودن، ي= 575; بدتر از آن، نشان مي نمودند. (ص 227)=

14- دفاع از حقوق ملت

« وكلاء ديگر نيز به همان مسلك، مشاراليه را (&#= 1588;خص روحاني را) متابعت در نط= 602; نموده و به واسطه تنگى وقت، نطقهاي مختصر دادند = 608; از عزت و شراف&#= 1578; موكلين خود حمايت نموده = 608; حقوق زندگى و استقلال آنا= 06; را كه به اشكال زياد ب= 607; دست آورده بودند اعلان كرده و دادخواهى شاياني از طر= 601; ملت خود نمودند.

چند دقيق= 607; قبل از ظهر رأى عمومى گرفته شد، يك= 609; دو نفر كه بسيار جبون و كم جرأت و مثل زاغ و از اشخا&#= 1589; پست فطرت بودند، خود ر= 575; پنهان نموده = 608; كناره گيرى ا= 582;تيار كردند و بي خبر از مجلس خارج شدند، چون اسامى وكلاء خواند= 07; شد، هر يك در جاى خود ايست= 575;ده و رأى خود را علناً اظهار نمود.» (ص 227)

15- فداكاري=

«وقتيكه فهرست اسامى تمام وكلاء خوانده شد، ت= 605;اماً از پيشوايان روحانى و ساي= 585; طبقات از جوا= 606; تا پير هشتاد ساله، كعبتي= 06; تقدير خود را بر صفحه اظها= 585; انداخته، و ا= 586; طرف ملت از جان گذشته پايمال شده خود كه آينده ظلمانى خطرناكى در پيش داشتند، به هيئت اجتم= 575;ع جواب داده و اولتيماتوم روس را رد نمودند، به خطر انداختن جان خود و خانواده و كسان خويش و گرفتار شدن ب= 607; چنگال و دندا= 606; خرس بزرگ شمالى را بر فدا كردن عزت و شرافت و حقوق آزادى و استقلال موكلين خود ك= 607; تازه تحصيل نموده بودند ترجيح دادند.

در موقعيكه اشكهاى تماشائيان جارى و نعره هاى خوشحالى آنها براى تمجيد و تحسي= 606; بلند بود، اع= 590;اي كابينه شرمنده و بيمناك بيرو= 06; رفتند و وكلا= 569; هم براى چاره جوئى و تدبير= 609; براى جلوگير= 09; از آن واقعه كه براى ملت پيش آمده بود= 548; منتشر و متفر= 602; شدند، به واسطه اين اتفاق و اكثريت آراء وكلاء مجلس، = 605;طابق قانون اساسى كابينه مضمح= 04; و منحل گرديد.

بسيارى ا= 586; مردم در خيابان لاله زار كه خيابا= 606; معروف طهران است، جمع شدن= 583; و نعره ها بلند بود كه مرده باد خائنين ملت، = 608; خدا را گواه مي طلبيدند ك= 607; براى محافظت وطن خود، به جان دادن حاض= 585; خواهند بود.» (ص 228)

«چند روز بعد ما بين وكلاء و كابينه معزو= 04; شده، در يك جلسه سرى در رد و انكار اولتيماتوم روس اتفاق آراء شد، در خلال اين حال هزارها عساك= 85; و قزاقان روس با توپخانه، پي در پي در شمال ايران وارد مي شدند= 548; از تفليس و جلفا از راه خشكى و از بادكوبه و بح= 585; خزر گذشته و در بندر انزل= 609; ايران يياده شده و به طى مسافت جاده دويست و بيست ميلى از كوههاى البر= 86; به طرف قزوين و طهران شروع نمودند.

در حكومت طهران مشورت بعد از مشورت بود كه واقع مي شد و سازشها كه بر خلاف وكلاء م= 609; شد، همه آنها به واسطه ترس ساكت و آرام گرديدند، اركان مجلس ب= 575; اين مخاطرات كه يقين به ضرر خود داشتند، روز به روز در رأى خود مستقل تر و ثابت قدم تر بودند.

ممكن نيس= 578; كه حالت شبها و روزهاى مشوشانه ماه ظلمانى دسامبر را در پايتخت شرح دهم، مثل اين= 603;ه در هوا هم قسمى خوف و هراس پنهان و پوشيده بود، گويا كوههاى پر از برف هم از منظره هاي المناك مملك= 78; كه بر آنها گذشتني بود متألم و متأث= 585; بودند.» (ص 228)=

16- نقش روحانيت برا= 10; آزادي و استقلال

«از طرف علماء و پيشو= 575;يان روحانى، حكم به تحريم و بايكوت امتع= 07; روس و انگليس شد، ايرانيا= 06; سواري ترامواى طهران را كه به سبك قديم بود، به گمان اينكه متعلق = 576;ه روسها است ني= 586; ترك كردند، وزير مختار بلژيك از اين مقدمه برافروخته شده و اعتراضات بسيار به وزارت خارجه ايران نمود، به جهت اينكه اداره ترامو= 75; متعلق به يكى از ابناء وطن مشاراليه بود، تمام آن روز ترامواهاى مزبور خالى و بدون مسافر م= 610; گرديدند، جوانان و شاگردان مدا= 85;س، زنان، دسته دسته فضاى خيابانها را پر نموده بودند و مسافرينى را كه از روى بى اطلاعى اتفاقاً سوا= 85; شده بودند پباده مى نمودند، دريچه ها و شيشه هاى مغازه هائيك= 07; در آن امتعه روسى نمايش داده و فروخت= 607; مي شد شكستند= 548; سعى و مواظبت تامى نمودند كه كسى چاى نخورد اگر چه چاي هندوستا= 06; هم باشد زيرا كه اغلب چاي هاي طهران از روسيه مى آمد= 548; و به هيئت اجتماع به سف= 575;رتخانه هاى دول خارج= 607; مي رفتند كه از نمايندگا= 06; دول عالم برا= 610; ملت مأيوس خو= 583; دادخواهي كنند.

يك روز شهرت مي كرد كه مشاهير ملاهاى نجف اعلان جهاد و جنگ مذهبى بر خلاف روسها نموده اند، ر= 608;ز ديگر خبر مي رسيد كه قشون روس در قزوين شروع به گلول= 607; ريزى و قتل عام نموده است.

بايكوت امتعه انگلي= 87; در جنوب ايرا= 606; به قدرى اهمي= 578; پيدا كرد كه فوج هندى انگ= 604;يس در شيراز به اشكال تمام براى خود آذوقه تحصيل مي كردند، مل= 575; هاي معروف آنجا اسكناس بانك شاهنشا= 07;ى را كه انحصار به انگليسيه= 75; داشت، حكم به نجاست نموده = 608; آنرا به بانك رد كرده و در ع&= #1608;ض مسكوكات دولتى مي گرفتند، تقريباً هر روز بيست هزا= 585; تومان اسكنا= 87; مبادله به پو= 604; مي شد.» (ص 230)

17- همدردي ايرانيان دو= 85; از وطن

پيغامات = 608; تلگرافات اطمينان بخش = 608; اظهار همدرد= 09; از جانب تمام مسلمانان عالم به طهرا= 606; هجوم آورد، چند فقره ازآ= 606; تلگرافات دماغ كابينه = 575;يران را كه از چندى قبل به تسليم كردن خود و ملت خويش به روسها راضى گشته بود مئل &#= 1578;وده آتش سوزانيد= 48; انجمن دفاع ايرانيان از = 603;كته تلگراف ذيل ر= 575; به كابينه مخابره نمود:

هرگز به قبول مطالبا= 78; جديد راضى نشويد، بلكه = 575;ز آنتريكهائى كه در منچستر و مسلمانان عالم ظاهر شد= 607; فايده بگيريد، حتى زنان هندوستان هم بسيار برانگيخته شده اند، فشا= 585; شمالى براى ت= 581;صيل اجازه و تسهي= 604; كشيدن راه آه= 606; است، به نصيح= 578;هاى جنوب اعتماد نكنيد، تعلقات و روابط آمريك= 75;ئيها را زياد كنيد.» ( ص 232)

18- واقع گرايي

«وقنيكه مجلس در كمال يأس هيئت دوازده نفره = 575;ى را نزد نايب السلطنه فرستاد كه به او اطلاع دهن= 583; كه چون مجلس هيچ اعتماد و وثوقى به اعضاء كابين= 07; ندارد، در شر= 601; اختيار مسلك = 580;ديدى است كه به نايب السلطن= 07; اختيارات تامه بدهند ت= 575; با روس و انگليس شروع به مذاكرات نموده و از جانب دولت ايران به شرائط مناسب= 09; با آن دو دولت صلح نمايد، رنگ والاحضر= 78; مثل ميت سفيد شده و از بسياري حزن و اندوه پريشا= 06; گرديد و وكلاء را تهديد نمود ك= 607; اگر مرتبه دي= 711;ر اين خواهش را تكرار نمائي= 83; به فاصله نيم ساعت، به سمت انزلى حركت خواهم نمود، حكم داد كه كا&#= 1604;سكه اش را حاضر نمايند.» (ص 234)=

19- جانفشاني در دفاع از وطن

« وقتى هر چهار فرقه سياسى ايران يعنى حزب ديموكرات و اعتداليون و اتحاد وترقى = 608; حزب داشناكسيون (جماعت ارامن= 607;) به توسط وكلا= 569; خود جمع شده و قرار دادند ك= 607; از اقدامات آينده قشون روس و پيشقدم= 610; به جانب پايتخت جلوگيري نمايند تمام قشون طهران ك= 607; در آنوقت مي توانست حاضر شود، منحصر ب= 608;د به دو هزار سوار بختيار= 09; و سيصد نفر مجاهد ارمنى با چند توپ و مسلسل ماكزي= 05; و تقريباً سه هزار نفر فدائى داوطل= 76; وطني كه قسم خورده بودند كه دولت مشروطه ايرا= 06; را محافظت و حمايت نماين= 83;، تمام اين قشو= 606; فدائى هيئتى بودند بي نظم و بى اسلحه ولى شجاع و متهور، به شه= 575;دت شجاعت و رشادتهائيك = 7; چند هفته بعد از برادران تبريزيشان ا= 86; آنان به ظهور رسيد، اين اف= 585;اد در تبريز تا شش روز با قشون و دو باطرى توپخا= 06;ه روس كه عددشا= 606; پنج مقابل مجاهدين بود مقاومت نمودند، در صورتيكه هيچ توپ و توپخان= 607; همراه نداشتند و اگ= 585; راههاى كوههاى طهرا= 06; را تصرف و قبضه مى نمودند بدون شبهه بر پانزده هزار قشون روس غال= 576; مى آمدند، به جهت اينكه آن فدائيان آرزوى فوق العاده، برا= 09; مقابله با قش= 608;ن روس داشتند!

علاوه بر قشون مزبور هزار و سيصد نفر ژاندارم = 582;زانه نيز در آن زمان بود كه تحت نظر چهار نفر صاحب منص= 576; ماهر و شجاع آمريكائى تربيت يافته بودند، اين فوج ژاندارم= 85;ى از مردمان وط= 606; پرست ايران ك= 607; حقيقتاً مي خواستند خدم= 78; به وطن خودشا= 606; نمايند، انتخاب شده بود و من تعهد كرده بودم كه آنها را با اس&#= 1604;حه و مشق نظامى نگاه دارم و بعد از چندى سى و پنج نفر صاحب منصب ايرانى كه فرمانده آنه= 75; بودند چون مغلوب شدن مجلس را شنيدند پيش م= 606; آمده و به عجز تمام خواهش كردند كه برا= 610; دفاع از وطنشان به آنها اذن جنگ داده شود، من قرائن بسيار= 09; داشتم به جهت ثبوت اشتياق فوق العاده آ= 606;ها براى مقابله با روسها.» (ص 235)

20- مشاوره

«در موقع= 609; كه ليدران و پيشوايان فر= 02; سياسى براى مقابله كردن با روسها مصم= 605; شده بودند، وقت تنگ شبى، اعضاء كميته حفاظت مرا مل= 575;قات نموده و رأى و صلاح مرا به طريقى براى ا= 580;راء مقاصد خود، سئوال و پرسش كردند، خوب ب= 607; خاطردارم بي اصل و موهوم بودن آن ملاقات را كه در آن دوازده نفر ليدران منتخب شده طب= 602;ات مختلفه عجيب = 608; اجنبى با مسلكهاى مختلفه در زندگانى با شخصى كه به اعتقاد آنها كافر و بى ايمان بود مشورت مى نمودند آنهم راجع به امري= 603;ه آيا ايشان بايد اقدام شجاعانه مؤثرى بكنند= 67; و آيا اين اقدام از هزارها نفوس خوف و مرگ را رفع خواهد نمود؟ و بالاخره آيا ضررهاى جسمانى خارج از قياس را بايد از مردم دور بكنند؟=

سه ساعت در اين باب مذاكره نموديم و آخرالامر مج= 76;ور شدم كه بر خلاف مسلك و رضاى خود اظهار اين رأ= 610; را بكنم كه اگر قشون ايران مختصر قدمي در شمال طهران برخلا= 01; قشون روس بردارد، بعد = 575;ز آب شدن برفها يعنى بهار آينده، پنجا= 07; هزار نفر قزا= 602; روس داخل ايران شده و شراره آزادي = 608; استقلال ايران را پايمال خواهند نمود= 48; نه يك بيوه زن و نه يك طفل يتيم را باقى خواهند گذاش= 78; كه برقبرهاى سربازان فدائى ايران ماتم سرائي كنند.» ( ص 234)

21- پيشتازي زنان

«در اين وقت در اطراف طهران شهرت داشت كه به واسطه تهديد = 608; رشوتهائيكه مأمورين معر= 08;ف روس به اكثر وكلاي ايران به كار برده بودند مجلس ب= 607; قبول آن شروط راضى و مطيع خواهد گشت، د= 585; اين هنگام زنان ايران اقدامات معززانه و وط= 606; پرستانه اى نمودند كه سرآمد همه كارهائى بود كه از ابتداي تجديد حيات ايران نموده بودند.

زنان ايران از سنه 19= 07 به يك جنبش بسيار ترقى نموده بودند= 48; اگرچه از حزب راديكال به شمار نيامده = 608; ترقى آناق ذاتي و اصلى نبود ولى با اين حال از ترقى يافتگا= 06; عالم محسوب م= 610; شدند، آن اقد= 575;مات زنان خيالات مندرسه قرنهـا را خراب و فاسد نمود و هيچ خللى هم به صحت اين قول وارد نمي شود كه آن وقايع طبيعى و حقيق= 609; بود.

اگر بگوي= 605; كه اين قوه قويه اخلاق ك= 607; مردان مشرقي آنها را سرآم= 583; متاع و اثاث مشرق زمينيا= 06; ناميده اند ب= 607; واسطه اهالى ايران خوب منظم گرديده = 608; فقط به جهت مخالفت بد قسمت و كم عمرى به زودى پژمرده شده بود، شايد بيان واقع شد= 607; باشد، آن زنا= 606; براى زنده نگاهداشتن روح آزادى كوششهاي بسيار مى نمو= 583; ند، در حالتى كه ايشان در تحت دو قسم فشار و مظالم بودند: يكي پليتيكي و ديگري تمدنى = 608; معاشرتى.» (ص 237)

22- انعطاف زنان

«زنان در اتخاذ طرق حكومت مشروط= 07; و آموختن قوا= 606;ين پيلتيكى و معاشرتى و اخلاقى و تجارتى از اهالى مغرب ز= 605;ين بيشتر از مردها مايل ب= 607; حركات خوشنمائى مل= 10; يانه بودند، نظير اين امر غريب اين است كه بسيارى از علما نيز اين آرزوى مردم ر= 575; امداد و معاونت مى نمودند، استمداد ملت از فرقه اى كه هميشه در موق= 593; تغييرات و ا نقلابات فوا= 74;د قديمى خود را طالب بوده بيشتر مورث تعجب مي گردد= 548; در صورتيكه نقصان كلى از آن تغييرات پ= 604;يتيكى به منافع تاريخى ايشا= 06; مي رسيد.

در ظرف مدت پنجسال يعني پس از آن انقلابى كه ز= 606;ان ايران بدون خونريزى در سنه 1906 به آرزوهاى خود مشعشعانه كامياب شدند هنوز از اثر مظالم مظفرالدين شاه شراره و شعله هاى غضب آلوده از چشمهاى مستوره آنان آشكار بود و در جد و جهد تحصيل آزادى جديد و علاما= 578; آن با كمال سعى بعضي رسو= 605; مخصوصه را كه از قرون پيش در ايران معم= 608;ل بود ترك نمودند، موق= 93; بسيار يافتم كه ظهور اثرا= 578; و اراده هاي عا ليه زنان اسلامي را كه پى در پى واقع مي شد ببينم.» (ص 237)

23- لياقت زنان

«ماها كه اروپائى و آمريكائي هستيم از زمانه درازى به شركت دادن زنان مغرب زمين در معاملات و پيشه ها و علم و ادب و فيزيك و پليتيك عاد= 609; شده ايم اما چه مى توان گفت درباره زنان پرده نش= 610;ن و محجوب مشرق كه قريب و به فاصله كمى استاد و مدير جرائد و بانى كلوب زنانه و نطاق مضامين پليتيكى شده = 608; با كمال قوت مشغول به ترويج و ترقى خيالات مهمه = 605;غرب زمين مى باشند، معلو= 05; نيست مملكتي كه از قرون عديده به اين طرف در تاريك= 609; و خاموشى است= 576;داد پيچيده شده خيال اشتراك مملكتشان در تجديد زندگانى پليتيكى و تمدنى از چه وقت طلوع نموده و اين اعتقاد راسخ زنان در قوانين پليتيكى و تمدنى از كجا پيدا شده! هيچ محل ترديد و شبهه نيست كه اين گونه خيالات در ايشان حادث شده و حال هم هنوز باقى اس= 578; و عقل و ادراكي كه به واسطه تجربه عمليات سالهاى دراز عموماً تحصي= 04; نموده اند بر آن خيالات اف= 586;وده شده است.

زنان ايران نمونه مشعشعى از لياقت و دلها= 609; پاكيزه خود د= 585; قبول خيالات جديده اظهار نموده و با تهور و مجاهد= 578; به تكميل خيالات خويش مشغول گشتند.&ra= quo; (ص 238)

24- همراهي زنان در روند اصلاحات

«پس از چند روز از ور&#= 1608;د به ايران در تحصيل عقائد ملى يعني مجل= 587; و جماعتى كه وكيل و محل اميدوارى و خيالات بيشت= 85;اهالى ايران بودند نائل شدم، پس از حصول امر م&#= 1586;بور فوراً به يك اثر بزرگ ديگرى اگرچه مخفى بود منتقل گرديد= 05; كه آن اثر مرا از چشمان مهربانى كه ا= 586; روي حسد و رشك به حركات من بود محافظت نمود، در طهران شهرت داشت كه دوجي= 606; ها و دسته ها از اعضاء ا نجمنهاى سرى زنان هستند ك= 607; مخفي و گمنام و در تحت اوامر مركز معينى كه زما= 605; نظم ايشان را در دست داشت مى باشند، تا &#= 1575;مروز هم نه اسم هيچ يك از آنها را دانسته و نه ل&#= 1610;دران آن فرقه را مى شناسم، ولى ا= 586; طرق عديده مطلع شدم كه هزارها از جن= 587; آن زنان ضعيف در پيشرفت كارهاى من مساعدت مى نمايند.» (ص 238)=

25- تشكل هاي زنان

«ذكر نظائر چندى براى اثبات اين مطلب كفايت مي كند= 548; در تابستان گذشته يك روز صبح در موقعي= 603;ه در اداره خود نشسته بودم گفتند يكى از منشيان ايرا= 06;ى دفتر خزانه براى مذاكره امر لازمى خواهش ملاقا= 78; دارد، در مشر= 602; زمين اخبار و اتفاقات عجي= 76;ه بى مقدمه و بي سابقه به انسان مي رسد كه آن خواهش را نمى شود به هيچ قسم به سهولت رد نمود، آن مرد جوان داخل شد= 548; تا آن زمان او را نديده بود= 605;، به زبان فرانسه با هم گفتگو كرديم= 48; وي بعد از اظهار معذرت = 608; اجازه مكالم= 07; آزادانه گفت مادرش طرفدا= 85; ما بوده و به مشاراليه تأكيد نموده كه به من بگويد كه زن من بايد به خا نه فلان امير ايرانى كه خانواده او مهمانش كرده بودند نرود زيرا كه امير دشمن حكومت مشروطه است و رفتن زن من به خانه مشارال= 10;ه با بدگمانى ايرانيان از من همراه خواهد شد، از او تشكر نمود= 605; و تا آنوقت خود من هم از آن مقدمه دعو= 578; اطلاع نداشت= 07; و زود ملتفت شدم كه همان قسم تدبيرشد= 07; و پيروى ننمودن آنهم نصيحت شده بود، سپس آن جوان را طلبيده و سئوال نمودم = 603;ه مادرش از چه راه از اين معامله مخفي = 608; شخصي زن من اطلاع يافته است؟ جواب دا= 583; كه مادرش در انجمن سرى زنان عضويت دارد و در آنجا اين مسئله مطرح شده مذاكره و بحث گرديده و قرار شده است كه اين امر را به من اطلاع دهند.» (ص 239)

26- منطق پذيري

«در يك معامله ديگر= 48; جماعت بسيار= 09; از زنان فقير و پريشان اير= 575;نى به پارك اتاب= 603; آمدند كه به من اظهار نما= 610;ند كه چون اداره خزانه نمي تواند وظائف = 608; مستمريهاى دولتى مردم ر= 575; برساند و بيش از يك ميليون دلار قرض دار= 583; و معادل اين وجه براى مصارف قشون داوطلب كه با شاه مخلوع جن= 711; مي كنند، لاز= 605; دارد، مخالف = 608; بر ضد من مي باشند، يكى ا= 586; معاونين ايرانى خود ر= 575; فرستادم كه آنها را ملاقات نمود= 07; و سئوال نماي= 583; كه كدام كس آن &= #1575;عتراضات را به ايشان تعليم نموده است، آن شخص مراجعت نمود= 07; و اسم يكى از مشاهير مخالفين را ك= 607; آن وقت در امداد و طرفدارى معامله محمد = 593;لى شاه مخلوع بو= 583; ذكر نمود، جواب دادم كه اگر به آرامي و سكوت تمام متفرق و منتش= 585; شوند فردا جواب به آنها داده خواهد ش= 583; و آنها نيز متفرق شدند.

بعد از آن به يكى از انجمنهاى زنان توضيح مشكلات مالي= 07; و ممكن نبودن تأديه آن وظائف را به س&#= 1576;ب حوائج مهمه دولت مشروطه فرستادم، به انضمام اين خواهش كه در آينده از اينگونه شور= 88; و هياهو بر خلاف خزانه منع و جلوگير= 609; نمايند، اگرچه بعد از آن تاريخ تأد= 610;ه وظائف ممكن نشد ولى از جانب زنان هم ديگر اجماع و شورشى در آن باب به عمل نيامد.» (ص 239)=

27- اتحاد

«در طهرا= 606; معروف بود كه هروقت زنها برخلاف كابي= 06;ه يا دولت بلوا و شورش كنند حالت كابينه = 608; دولت بسيار خطرناك و سخت خواهد شد.» (ص 239)

28- جانفشاني در راه حقيقت=

«در موقع ضبط و توقيف املاك و اموا= 604; شعاع االسلط= 06;ه چون دولت روس ملتفت شد كه قونسول جنرا= 04; هيچ بهانه قانونى براى جلوگيرى و من= 593; از آن اقدام ندارد متوسل به اين تدبير شده و اين حيله را اظها= 585; نمود كه پارك شعاع االسلطنه وا= 02;ع در طهران در بانك استقراضى رو= 87; گرو مي باشد و مالكش به بان= 603; مزبور، دويس= 78; و بيست و پنج ه&= #1586;ار دلار مقروض است، همه مي دانستند كه آ= 606; ادعا لغو و آن مطالبه بيجا است و لكن چون آن طريقه مرا= 607;نه، طريقه مختار = 608; مرضى عمومى ن= 576;وده و شاهزاده ياغى براى حف= 592; املاك خود از ضبط شدن، آن مكر و توريه را نموده بود= 548; من نتوانستم بطلان آن ادع= 575; را اثبات و خلاف آن را مدلل نمايم، بانك روس هم در عوض ارائه نمودن دفاتر = 608; اقامه شهود براي اثبات آ= 606; قرض مانند كرها بي اعتناء مى نمود.

در اين موقع دليل بي= 610;نى براى شجاعت و وطن پرستى يك زن ايرانى به دست آورده و درجه ميزان همراهى او را با خزانه دول= 578; مشروطه احسا= 87; نمودم.

يكى از مشاهير معاونين ايراني من كه شخص وطن پرست تربيت يافته = 608; عالمى بود به ملاقات من آم= 583;ه و اظهار داشت كه خواهرش كه يكى از زوجات شعاع السلطن= 07; است سوادي از وصيت نامه آخري آن شاهزاده كه ه= 605;ان سال قدرى قبل از حركتش از ايران مطابق رسوم معموله مذهبى و اسلام، به طوري كه سزاوار يك نف= 585; شخص آبرومند است جارى نموده بود به دست آورده است.

وي در آن زمان به براد= 585; خود اطلاع دا= 583;ه بود كه آن سند را كه در واقع &= #1601;هرست و صورت تمام اراضى و املا= 603; آن شاهزاده چ= 606;انچه بايد و شايد حاوى بود به من نشان دهد، سواد مزبور متضمن بيان مشروحى بود ا= 586; تمام محاسبا= 78;ي كه شاهزاده مشارليه، به مردم بدهكار = 608; طلبكار بود و در حقيقت راپورت كامل= 09; از دارائي اش بود، با اينك= 607; در ارائه سند احتمال خطر جان خود و فرزندانش بسيار مي رفت با اين حال چون مشارالي= 07; يقين كرده بو= 583; كه ارائه آن سند از وظائف بلكه فرائض وطنى او مي باشد سواد آن را پيش من فرستاد، به امداد سند مزبور توانس= 78;م از كذب آخرى دفاع كنم كه دولت روس به رأي دروغ و اقدامات قانون شكنان= 07; و خاصمانه مأمورين قونسولخانه خود در آن معامله اعتم= 75;د كرده بود.» (ص 240)

29- تسليم ناپذيري زنا= 06;

«در آن ايام تار ظلماني كه اوهام مردم د= 585; ترديد بود كه آيا مجلس باق= 609; خواهد ماند ي= 575; منفصل شود؟ زنان ايران ب= 575; هيجان و حرار= 578; قلبى براى مح= 575;فظت آزادي و محبت فوق العاده وطن خود آخري= 606; اقدامى كه آنان را بر مردان تفوق و برترى داده و دليل شجاعت وطنيشان بود به عرصه ظهور رسانيدند، شهرت داشت كه وكلاء و نمايندگان د= 85; چند جلسه سرى مجلس قرار داده بودند ك= 607; مطالبات روسها را تسليم نموده = 608; راضى شوند، بازاريان و اهالي پايتخ= 78; فرقه فرقه شد= 607; بودند، در اي= 606; صورت مليين وكلاء را چگونه به ادا= 569; وظايف خودشا= 06; مجبور مي توانستند بكنند؟

در اين موقع زنان ايران جوابي مهيا نموده و سيصد نفر از آن جنس ضعيف از خانه و حرمسراهاى م= 81;صور با افروختگى بشره كه از عزم ثابتشان خبر مي داد بيرون آمده د= 585; حالتى كه در چادرهاى سيا= 07; و نقابهاى مشبك سفيد مستور بوده و حركت نظامى م= 609; نمودند و بسيارى از ايشان در زير لباس يا آستي= 606;هاى خود طپانچه ه= 575; پنهان داشتن= 83; يكسره به مجل= 587; رفته و در آنجا جمع شده و از رئيس مجلس خواهش نمودند كه تمام آنها را اجازه دخول دهد، رئيس مجلس به ملاقات نمايندگان ايشان راضى شده در اطاق ملاقات با رئيس مقابله كرده و طرف مذاكره شدند= 48; به اين خيال كه مبادا خود &#= 1610;ا همراهانش مطلب و مقصودشان را درست ملتفت ن= 588;وند، آن هيئت مادران و زوجات و دختران محجو= 76; ايرانى طپانچه هاى خود را براى تهديد نمايش = 583;اده و نقابها پار= 607; كرده و دور انداخته و اراده و عزم آخرى خود را اظهار و اعتراف كردن= 83; كه اگر وكلاء مجلس در انجا= 605; فرائض خود و محافظت و برقرار داشت= 06; شرف ملت ايرا= 606; ترديد نماين= 83;، مردان و فرزندان و خودمان را كشته و اجساد= 605;ان را همين جا مي اندازيم.

اگرچه مجلس از يك شرق دست فعله هاى روسى، در يكى دو هفته بعد از پا درآمد ولى از آلايش فروخت= 06; حقوق وطنى مل= 578; خود مبرا گشت.» (ص 241)

30- شجاعت و شهامت

«آيا با اين حال سزاوار نيست كه به آواز بلند فاش و برملا گفته شود كه عزت زنان نقاب پو= 588; ايران پايند= 07; باد؟ به واسط= 607; اطمينان و اتكال به اوه= 575;م مردان كه هميشه در مقابل نظرشا= 06; مجسم بود زنا= 606; ايران فرصت تعليم خود را بر وفق خيالا= 578; جديده از دست داده و از آن محروم گرديد= 07; بودند و نتوانستند ا= 86; آن اقدامات خ= 608;د فائده صحيحى ببرند ولي با اين حال و با وجود مراقبت = 608; ممانعت مردا= 06; از پيمانه آزادى سيراب شدند، آنها همه روزه پولهاى خود ر= 575; براى اعانه مملكت خود مي دادند و خدام وطن را تشويق نموده و در هر لحظه به چشم حسرت مادران= 07; بر آنها مى نگريستند، د= 85; آن موقع و آن ساعت دهشتنا= 03; حزن افزا كه دلهاى مردان ضعيف شده و خوف حبس و زجر و دار و گلوله ريز شدن بر شجاع ترين اه= 604; مملكت راه يافته و باعث خفقان قلبشا= 06; شده بود زنها كوتاهى نكرد= 07; و از ديگران ع&#= 1602;ب نماندند.» (ص 242)

31- اعتدال و متانت

«عصر هما= 606; روز بسيارى ا= 586; وكلاء منفصل شده به اداره من آمدند، من ايشان را خوب مي شناختم كه &#= 1578;ربيت يافته و تحصي= 604; كرده اروپا و با جرأت و ديا&#= 1606;ت بودند و به وطن پرستى ايشان اعتما= 83; كلى داشتم، تحمل آن حركت خارج از قانو= 606; هموطنانشان به نظر آنها صعب تر از يك بلاى پليتيك= 09; يا توهين مذهبى بود و حركت وحشيانه و جر= 605; بزرگى بود، ب= 575; اشكها و آواز مرتعش و دلها= 609; پريشان مردد بودند كه آيا وزراء سابقه = 608; كسانى را كه خ&#= 1585;ابى دولت و مملكت را به نهايت درجه رسانيد= 07; بودند بكشند يا برحسب خيالات مشرق= 09; ها مسلك خودكشى را اختيار كنند؟ از من مشورت نموده = 608; رأى خواستند= 48; من در پريشان= 609; و تحير واقع شدم كه آيا در باره محافظت جانهاى غداران مشهو= 85;ى كه ملت خود را بى پناه كرده بودند حق خوا= 607;م داشت؟ آخرالامر ايشان را مجبور كردم ك= 607; از آن هر دو خيال منصرف شوند يعنى نه خود را بكشند و نه وزراء را زيرا كه از كشتن هموطنا= 06; ياغي هيچ نتيجه صحيحى عايدشان نمي شد، به جز اين&#= 1603;ه حيله و بهانه هاى روس و انگليس را رن= 711; آميزى نوى بدهند كه بگويند ايرانيان قابل نظم داد= 606; و مرتب نمودن امور مملكت خود نمى باشند.

چون عنصر آخرى برقرار= 10; دولت مشروطه كه براى تحصي= 604; آن چندين هزا= 585; نفر جنگها نموده و خون خود را فدا كرده و دچار انواع مصيبتها و گرفتار اقسا= 05; بلاها شده بودند در يك ساعت بدون ريخته شدن يك قطره خون محو و نابود شد، مردم ايران ب= 585; تمام عالم اعتدال و متانت خود را نمايشى دادن= 83; كه شايد ساير ملل متمدنه نظير آن را نتوانستند ب= 07; عرصه ظهور رسانند.» (ص 245)=

32- قابليت و كفايت

«كرراً ا= 586; من سئوال كرد= 607; شد كه آيا ايرانيان قا= 76;ل نظم امور مملكت خود مي باشند؟ آيا ايشان بى اطلاع صرف نم= 610; باشند؟ و آيا روح مليت و قوميت و علم به حقوق خود دارند؟ همه ميدانند گفت= 06; عبارات وطن پ= 585;ستانه و اظهار احساسات ملى نمودن در مواقع صلح آنهم مابين مردمان مطيع فرمان بردار= 48; و وقتيكه هيچ احتمال خوف مقابله سخت افواج وحشى و تصادف به آفا= 578; و بلايا نباش= 583; چقدر سهل و آسان است ولى وقتيكه يك هيئت هفتاد نفره وكلاء مسلمان در حالت خوف عاج= 604; و حبس يا سرنوشتى بدت= 85; از آن از قشون قوى تر و از حيث عدد نفوس بيشتر از خود با رشوه و سازشها و تهديداتى كه يوماً فيوم ب= 607; آنها مي شد مقاومت نمودند و در قعر گمنامى و خوف اعدام رفتن و با اين حال انكار از ترك عزت و شرافت ملت خو= 583; را ننمودند معلوم مي شود كه چه كار بسيار مشكلى است، تصور مي كنم از اين بيانات پايه احساس و درجه &#= 1605;ليت ايرانيان به خوبى واضح و مسلم شده و همين قدر كاف= 610; است.» (ص 246)

33- استعداد ترقي

«هر كس حال آن وكلاء مات ستمديده بلا كشيده را در آن روزهاى سياه ظلمانى مي ديد نمي تو&#= 1575;نست كه ايرانيان را دوست نداشته باشد = 608; با آرزوهاى عالى و منصفانه ايشان اظهار همدردى نكند= 48; قصور آنها معروف است ول= 609; آن قصور تقصي= 585; اطرافيان يا كساني كه افعال و اقوا= 604; ايشان را اشا= 593;ه مى دادند بود.

انكار لياقت ايرانيان در نظم و تمشيت ا&#= 1605;ور خود در امكنه اى كه بر آنها حمله كرده شد= 548; سبقت بر سئوا= 604; گرفته است (يع&#= 1606;ى اين انكار جواب قبل از سئوال و از درجه اعتبار ساقط است، مترجم) اين امر را كه ايرانيان در پليتيك عملى = 608; در تكنيك اصو= 604; تشكيل و نظم د&#= 1608;لت مشروطه وكالتى خود اطلاع كامل ندارند، شاي= 83; كسى نتواند انكار نمايد ولى در اينكه ايشان به طريقه مخصوص= 09; استعداد كاملى براى ترقى دادن تربيت و اخلا= 602; و لياقت خود داشتند، هيچ محل ترديد نخواهد بود.» (ص 246)

34- شايستگي اداره مملكت

«پنج سال زندگانى ملى بسيار كم است و چيزى نيست، اين مدت براى اصلاح امور شخصي يك نفر كافى نمي باشد، با اين حال ايرانيا= 06; به واسطه مساعى و كوششهاى پنج ساله خود و حال آنكه در تمام آن مدت گرفتار پريش= 75;نيهاى امور داخلى خويش و دچار مشكلات دول د= 608;ست نماى اسمى بودند، تا درجه معتدبه= 09; به مقاصد خود نائل شدند وقتي سعى و كوششى را كه ملت ايران براى قلع و قمع يك نفر مستبد خود خو= 575;ه كرد، به واسط= 607; اينكه وى آزادى را كه تازه به زحمت زياد و جديت بسيار به دست ملت آمده بود &#= 1587;لب كرده بود، آن دو دولت اروپائى در تمام عالم منتشر نمودن= 83; كه اهل ايران مردمان ناچي= 86; و بى كفايتى بوده و لايق و شايسته تشكي= 04; دولت مستقل محكمى نيستن= 83; و نمي توا نند امور داخلى مملكت خود را منظم نمايند.

كساني كه از حقيقت امو= 585; ايران اطلاع كامل ندارند اگر از موانع و اشكالاتى ك= 607; باعث زوال آن &#= 1583;ولت شده مستحضر شوند تصديق خواهند نمود كه آن دولت بيچاره و بي پشت و پناه صيد گنجفه بازهاي منحو= 87; دولى شده كه از چند قرن به اين طرف مشغو= 604; آزمايش و امتحان بودن= 83; و جان و عزت و استقلال بلك= 07; هستى رعاياى آن دولت بيچاره را تاوان قمار ي= 575; شرط و سبق دولتى قرار داده بودند ك= 607; بر سايرين پيشى بگيرد.» ( ص 246)

نتيجه گيري

عقيده اكثر مورخان ايران در آن زمان و حتى در دوران حاضر د= 585; باره علت تمايل ايرانيان به = 570;مريكا بر اين است كه انگيزه ايرانيان در وارد كردن آمريكائيان به ايران فقط براى توسل و ا&#= 1604;تجاء به نيروى سوم براى نجات از فشار روس و ان&#= 1711;ليس بوده زيرا سفر شوستر به ايران در زماني صورت گرفت كه ايرا= 606; تحت فشار شدي= 583; دو ابرقدرت استعمارگر يعني روسيه و انگلستان قرار داشت و مليون ايران كه از اين فشار به تنگ آمده بودند ب= 607; اميد حمايت و پشتيباني آمريكاي آزا= 83;ه و آزاده پرور= 548; جسارت بيشتر= 10; پيدا كردند و &#= 1576;الاجتماع متوجه آمريك= 75; شدند.

حسين مكى مي نويسد: <= b>«اين فكر كه بايد آمريكاي صلح جوى بشر دوست را به ايران علاقمند ساخ= 78; و ايران را از دايره محدود مبارزات دو حريف رهائى بخشيد زمينه مستعد و مساعدي در دماغ مليون ايران يافت و نخستين انعكاس آن به صورت استخدا= 05; شوستر جلوه گ= 585; شد ...» ( ص 7 مقدمه)

با اين حال اكثر مورخان روسى عقيده اى خلا= 601; اين نظريه ابراز كرده اند از جمله ايوانف نويس= 06;ده معاصر روسيه = 608; عضو حزب كمونيست آن كشور كه تاري= 582; ايران را به زبان روسى نوشته در بار= 607; مورگان شوست= 85; و ورود آمريك= 575; به صحنه سياس= 578; و اقتصاد ايران مي نويسد كه اين واقعه نمودا= 85; يك توطئه امپرياليست = 9; و طبق نقشه معين و حساب شده بوده است= 548; وي پس از تشريح مظالم روس و انگليس در ايران در اين دوران مي نويسد: «... آنگاه دولت ايران به كشو= 585; امپرياليست¡= 0; ديگر يعني آمريكا كه از قرون نوزدهم قصد نفوذ به ايران را داش= 578; مراجعه كرد و مسيونرهاى آمريكائى كه از اواسط قرن 19 به منظور ايجاد زمينه توسعه طلبى آمريكا به ايران آمده بودند در اوا= 610;ل قرن بيستم فعاليت خود ر= 575; در اين كشور توسعه دادند= 48; از سنه هشتاد= 605; قرن 19 ميسيونهاي پروتستانى آ= 05;ريكا غير از ارومي= 607; در تهران، تبريز و همدا= 606; نيز مشغول به كار بودند، آنها تبليغا= 78; خود را از طريق تأسيس كليساها و نمازخانه ها = 608; مدارس و دواخانه ها انجام مى دادند، اطبا= 69; و معلمين و ميسيونرهاى آمريكائى فعالانه تر ا= 586; قرن 19 نقش جاسوسان و مبلغين امپرياليسم آمريكا را در ايران بازي م= 610; كردند، تقاضاى دولت = 575;يران از آمريكا در اواخر سال 1910 براى اعزام مستشار مالى به منظور تجديد سازما= 06; مالى ايران ا= 586; طرف آمريكائيان به عنوان بهانه مساعد= 09; براي دخالت فعالانه تر آمريكا در امور ايران پذيرفته شد، در ژانويه سا= 604; 1911 وزارت خارجه آمريكا تصمي= 05; گرفت پنج نفر مستشار آمريكائى را = 576;ه رياست مورگا= 06; شوستر به ايران اعزام دارد، شوستر كه با كمپانى نفتي استاندارد اويل مربوط بود موظف گرديد تا شرايط را برا= 609; توسعه طلبى اقتصادى و سياسى امپرياليسم آمريكا در ايران مساعد سازد و در ماه مه 1911 به معيت معاونين خود به ايران آمد= 548; او مى بايستى رسماً پست خزانه دار كل ايران را اشغال كند و به تجديد ساز= 605;ان ماليه ايران بپردازد...»= ( ص 8 مقدمه)

ميروشنيكف دانشيار دانشگاه دولتي مسكو و محقق برجسته انستيتوى آسيا و فرهنگستان علوم شوروى نيز به دنبال ايوانف استخدام شوس= 78;ر را آغاز هجوم آمريكا به ايران دانست= 07; و در دو سخنراني كه د= 585; دانشگاه هاروارد ايراد كرده م= 610; گويد: «... در آغاز قرن بيستم ايالا= 78; متحده آمريك= 75; علاقه شديدى نسبت به ايرا= 606; نشان مي داد كه تا اندازه قابل توجهي ب= 607; واسطه كشف من= 575;بع سرشار و غني نفت در جنوب اين مملكت بود، معذالك اين علاقه خيلى دير ابراز شد و شانس موفقيت آن كم بود، با وجود اين بازرگانى آمريكا به ايران به زود= 610; فزونى گرفت اما حجم آن مثل حجم بازرگاني با آلمان زياد نبود، كمى پي= 588; از جنگ اول جهانى اقدام آمريكا در ايران مورد مخالفت روس و انگليس قرار گرفت و به شكس&#= 1578; انجاميد، آمريكائى ها نخستين كوشش خود را براى كنترل ماليه ايران به وسيله هيئت مورگان شوست= 85; به كار بردند و ظاهراً از پشتيباني بر= 10;تانيا كه از اعمال فشار بر روى شريك خود در ايران ابائى نداشت برخوردار بودند، ليكن = 588;وستر پس از يك سال فعاليت تحت فشار روسيه تزارى و انگليس مجبو= 85; شد هيئت خود را از ايران خارج كند زير= 575; در آن سالهاي خطرناك پيش ا= 586; جنگ بريتاني= 75; نمى خواست با روسيه قطع رابطه كند...» ( ص 9 مقدمه)

(اين سخنرانيها د= 85; سمينارهاى مركزي بررسى هاى خاورميانه و مركز تحقيق د= 585; باره روسيه د= 585; نوامبر 1962 ايراد شد كه در پايان هما= 606; سال چاپ و منتشر گرديد= 48; در ايران سخنرانيهاى او به نام ايران در جنگ جهانى اول در سلسله كتب جيبى چاپ و منتثر شده است.) ( ص 8 مقدمه)

ملك االشعراي بهار نيز كه خود در حزب دمكرات ايرا= 06; از طرفداران استخدام شوس= 78;ر بود عقيده دارد كه: «علت اصلى استخدا= 05; مستشاران آمريكائى معروف بود كه اين كار با موافقت دولت بريتانيا صو= 85;ت گرفته است و دمكراتها هم از او حمايت مي كردند.»= ( ص 9 مقدمه)

با وجوديكه دو محقق بزرگ ايرانى و روس= 609; اظهار عقيده مي كنند كه انگليسيها ب= 75; استخدام مستشاران آمريكايي موافقت داشت= 07; اند اديب هرو= 610; نويسنده- حديقة الرضويه- تلگراف سر ادوارد گرى و= 586;ير خارجه انگلي= 87; را كه راجع به اين موضوع به &#= 1608;زير خارحه روسيه تزارى كرده است و در آن اطمينان داد= 07; است كه در اخراج شوستر به آنها كمك خواهد كرد، ب= 607; منزله حكم اخراج شوستر از ايران به وسيله روسها = 608; با موافقت كامل انگليس= 10;ها مي داند و مي نويسد: «...ا= نگليس با مخابره اي= 606; تلگراف به رو= 587;يه اختيارات تا= 05; داد تا هر اقدامي را كه مي خواهد بر ضد شوستر بكن= 583; و دو دولت از اولين موقعي= 78;ى كه به دست آمد&#= 1607; بود به اين منظور استفاده كردند، اروپ= 75; هنوز گرفتار اغتشاش مراك= 88; بود و تصور نمي رفت كه يك نارضايى از بدرفتاري نسبت به ايرا= 606; در اروپا بيش از چند روزطو= 604; بكشد...» (ص 9 مقدمه)

سر ادوارد گري د= 585; اين تلگراف ب= 607; همتاي روس خو= 583; نوشته بود: «... استقلال ايران نبايد باعث ضديت آن با انگليس و روسيه بشود و اين واضح است كه به مقتضاي موقعيت جغرافيايي ك= 07; ايران و روسي= 607; دارند اين دولت سلطه هي= 670; دولتي را كه م&#= 1606;افع روسيه را در اين كشور محترم نشمار= 83; تحمل نخواهد كرد، و اما هروقت كه مناسب باشد اين مسئله را به شوستر خواهيم فهماند...»= ( ص 9 مقدمه)

نقل عقايد نويسندگان فوق الذكر نمونه اي از ق&#= 1590;اوتهايي است كه در باره كار نخستين هيئت مستشارى آمريكا در ايران به عمل آمده است ولي قضاوت اصلي ب= 607; عهده خود خواننده است.

به عقيده من آمد= 606; شوستر به ايران و استقبال اير= 75;نيان از وي نشان دهنده دو صفت مثبت ايراني= 75;ن است، يكي علاقه آنان ب= 607; رشد و تكامل و ارتقاي فرهن= 11; و تمدن و ديگري اعتما= 83; آنان به گفتا= 585; و نظرات ديگران، اما اين اعتماد كردن با اينك= 607; يكي از سرماي= 607; هاي اجتماعي است چون در آن افراط مي شده هميشه نتيجه خوبي نداشته = 608; در طول تاريخ در بسياري از موارد دقيقا= 11; به ضرر منافع ملي مان تمام شده و مورد سوء استفاده سياست بازان جهانخوار قرار گرفته است، از جمله مواردي كه در همين دوران اخير تاريخم= 75;ن از طريق افرا= 591; در اعتماد كردن مورد سو= 569; استفاده خارجيان قرا= 85; گرفته ايم و يا به ضررمان &#= 1578;مام شده است مي توان به چند مورد زير اشا= 585;ه كرد:

1- 14 ارديبهشت- ثو= 585; 1186ش.- 4 مه 1807م.

عهدنامه فين كن اشتاي= 606; بين ناپلئون امپراتور فرانسه و هوك برنارد ماره پادشاه ايتاليا و فت= 581;علي شاه قاجار شاهنشاه ايران بسته ش= 583; كه به موجب آن ايران تعهدا= 78; زيادي را به گردن گرفت و در عوض ناپلئون قول داد كه در جنگ بين ايران و روسيه به ايران كمك كن= 583; اما درست در بحبوحه جنگ ك= 607; ايران مشغول تاخت و تاز بر عليه روسيه براي پس گرفت= 606; سه استان خود يعني گرجستا= 06; و ارمنستان و آذربايجان بود ناگهان ن= 575;پلئون عاشق خواهر تزار روسيه ش= 583; با روسيه طرح دوستي ريخت و پشت ايران را در جنگ خالي كرد.

2- 28 اسفند- حوت 1187ش.- 19 مارس 1809م.

عهدنامه مجمل بين ايران و انگليس در تهران به امض= 575; رسيد و به موجب آن انگليس قول داد كه در جنگ با روسيه به ايران كمك نمايد اما وي هم در موقع حساس پشت به ايران كرد طر= 601; روسيه را گرف= 578; و زمينه را براي صلح بين روسيه و ايرا= 606; به وجود آورد كه منجر به امضاي معاهد= 07; گلستان سال 1812م= ;. و معاهده تركمانچاي د= 85; سال 1828م. بين ايران و روسي= 607; گرديد كه به موجب آنها ايران از حق خود در مورد مالكيت سه استان صرفنظ= 85; كرد.

3- در جريان جنگ جهاني اول توسط مليون ايران و نماي= 606;دگان مجلس شوراي م= 604;ي كابينه اي به رياست رضاقل= 10; خان نظام السلطنه ماف= 10; در كرمانشاه شكل گرفت كه سليمان ميرز= 75; اسكندري وزير داخله و آيت الله مدر= 587; وزير عدليه آ= 606; بود، اين كابينه كه مخالف روسيه = 608; انگليس بود ب= 575; آلمان و عثماني كه دشمنان متفقين بودن= 83; همكاري مي كر= 583; و چون آنان در جنگ شكست خوردند اعضا= 10; كابينه دچار دردسرهاي فراوان شدند.

4- در جريان جنگ جهاني دوم رض= 575; شاه به خاطر دشمني با روسيه و انگليس به دشمن آنان يعني آلمان م= 578;وسل شد و چون هيتلر در جنگ رو به افول گذاشت متفقي= 06; ايران را اشغال كردند = 608; رضا شاه را تبعيد نمودن= 83;.

5- در سال 1331ش. دكتر محمد مصدق نخست وزير ايران به آمريكا اعتم= 75;د نمود و در بسياري از امور با آنان مشورت مي كرد ولي آنان در سر بزنگاه طر= 601; شاه را گرفتن= 583; و در 28 مرداد 1332ش. بر عليه او كودتا كردند.

6- محمد&= #1585;ضا شاه به آمريك= 575; اعتماد كرد ايران را تقد= 610;م آمريكا نمود = 608; خودش در واقع نوكر دست به سينه او گردي= 583; ولي آمريكا د= 585; سال 1357ش. كه قيا= 05; مردم بر عليه شاه اوج گرفت او را رها كرد و اولين كشور= 610; بود كه حكومت جمهوري اسلا= 05;ي را به رسميت شناخت.