working paper- ajayebi

دانشکده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

گذری در &#= 1740;ک سال در میان ا&#= 1740;رانیان

نگار عج= 575;یبی

negar_1= 4_2002@yahoo.com

كارنوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

موضوع: خلقيات مثبت ايرانيان در سفرنامه ها

زير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

تیر 1387

&nb= sp;

ا&= #1591;لاعات کتابشناختی کتاب : براون، ادوارد گران= 08;یل، 1862-1926 م. یک سال در = 05;یان ایرانیان، مترجم مانی صالحی علامه.—تهرا= 06;؛ اختران، 1384 . 599 صف= حه.

&nb= sp;

م&= #1602;دمه

سفرن&= #1575;مه، نوعی گزارش است که نویسن= 583;ه در قالب آن مشاهدات خود را از اوضاع شهرها یا سرزمینهایی که بدان مسافرت کرده است شرح می دهد و اطلاعا= 578;ی از بن&#= 1575;های تاریخی، مساجد، کتابخانه ها= 48; بازارها، بزرگان، آدا= 76; و رسوم ملی و مذهبی مردم، موقعی= 78; جغرافیایی، جمعیت، آب و هوا، زبان اهالی، مناط= 02;ی که با&#= 1586;دید نموده است در اختیار خواننده می گذارد. سف&#= 1585;نامه ها گنجینه ای از اطلاعات هستند که از طریق آنها گا= 607; می توان = 576;ه واقعیتهایی از وضع اجتما= 593;ی، سیاسی، اقتصادی ادواری از تا= 585;یخ مردم یا = 605;نطقه ای پی برد که دست یابی به آنها از طریق کتب تاریخی م= 740;سر نیست. سف&#= 1585;نامه ها بسته به آن که مسافرت نو= 740;سنده از نوع سفرها و سیاحتهای معمول و گردش در آفاق و انفس باشد، &#= 1740;ا سیری درونی و معنوی، به دو نوع ذیل = 578;قسیم می شود: سفرنامه های خیالی و واقعی. از صحبت درباره = 740; سفرنامه های = 582;یالی پرهیز می کنم چون ربطی به بحث من ندارد. اما سفرنامه های واقعی جا= 740; بحث دارد.

سفرن&= #1575;مه های واقعی: مح&#= 1578;وای این نوع از سفرنامه ها، شرح مسافرته= 75;یی است که واقعا= 611; عملی شده است و نویسند«= 1;ان خاطرات خود و رخدادهایی ر= 75; که در جریان سفر عیناً دی= 583;ه و شنید&= #1607; و با آنها مواجه شده اند، به رشته تحریر درآورده اند. نظیر سفرنام= 07; ناصر خسر = 8; قبادیانی که شرح مسیر سفر دو هزار و دوی&#= 1587;ت فرسنگی است ا= 586; بلخ تا = 605;صر، که از راه مرو و نیشابور و سمنان و ری و قزوین و آذرب= 575;یجان و آسیای = 589;غیر و شام و فلسطی&#= 1606; و حجاز تا قاهره پایتخ= 78; مصر انجام می گیرد، همچنی= 06; مسیر برگشت اوست...

س&= #1601;رنامه ی یک سال در می&= #1575;ن ایرانیان ادوارد براو= 06; نیز، با توجه به محتوای خود، در زمره &#= 1740; سفرنامه های واقعی جای می گیرد.

ا&= #1607;میت سفرنامه ها: همانگونه که همواره شن= 740;ده ایم و در موارد گوناگون دید= 07; ایم، گفته می شود سفرنامه ها منابع بسی= 575;ر دقیق و عمیقی برای شناسای= 40; ویژگی ها و خصوصیات نهفته در دل هر فرهنگ و کشوری به شمار می روند. گاه&#= 1740; سفرنامه ها دارای غرض ور= 586;ی هایی هستند ک= 607; گفته می شود ، سفرنامه های خارجی و سیاح= 575;ن خارجی معمولاً از ا= 740;ن غرض ورزی ها به دور هستند. در مورد سفر کردگان به ای= 585;ان و سفرنامه ها= 740;ی نیز که از آن ه&= #1575; از دوران گذشته به جای مانده است، ا= 740;ن گفته ها صدق م&#= 1740; کند و گفته می شود سفر کردگان به ای= 585;ان به دور از غرض می نویسند ( که البته شخصاً به این قضیه درباره ی کتا= 576; مورد مطالعه = 740; خود، اعتقاد چندانی ندار= 05; که البته بعداً به بحث درباره ی آن خواهم پرداخ= 78;)

&nb= sp;

چ&= #1740;زی که مرا ترغیب به خواندن ای= 606; کتاب می کرد و مرا به دقت در آن تشویق می کرد، بیشتر، تعریف هایی بود که از نوی&#= 1587;نده ی این کتاب می شد و این که گفته می شد نکات مثبت زی= 575;دی را از ایرانی= 575;ن در آن بیان می دارد و مانند سایر خارجی ه= 575; که نظری منفی به ایران ندارد. زیرا او به شرق، زبان های شرق= 740; و به خصوص ایر&#= 1575;ن و زبان فارسی عشق می ورزید= 607; و زبان فارسی را به خوبی صحبت می کرده است.

&nb= sp;

م&= #1593;رفی کتاب

ز&= #1606;دگی ادوراد گران= 08;یل براون، گذشت= 07; از اقامت یک ساله اش در ای&#= 1585;ان، از ماجرا و هی&#= 1575;هو به دور بوده است. وی در هفتم فوریه ی 18= 62 م در انگلستا= 606; به دنیا آمد. پدرش سر بنجا= 605;ین سی براون سال ها در نیوکاس= 604; مدیریت یک شرکت مهندسی کشتی سازی را بر عهده داشت. براون دوره ی مدرسه ی ابتد= 575;یی را در گلنالموند و اتون گذراند = 608; باید گفت که روابط مطلوب= 40; با معلمینش نداشت و مانن= 583; بسیاری از مردان بزرگ، استعداد ها و قابلیت هایش = 576;رای سال های سال ناشناخته ماند. وی در دانشگاه به طور همزمان ط= 576; و السنه ی شرق&#= 1740; را فرا گرفت. خود او در زمی&#= 1606;ه ی ترک دانشگا= 607; می گوید:

″<= b>آن طور که در خاطرم مانده= 48; سال 1884 بود که کمبریج را با احساسی آمیخ= 78;ه از اندوه و ام&#= 1740;د ترک می گفتم. اندوه به خاط= 585; ترک دانشگاه= 40; که با کلمات نمی توانم حق آن را به جای آورم. آن زمان تصور می کردم که برای همیش= 607; از آن جا می روم. و امید، به خاطر این که در آن زمان مدرک فارغ التحصیلی زبان هندی را گرفته بودم و این مرا قادر به یافتن شغل= 740; می کرد و ادامه ی تحقی= 602;اتی که به شدت مورد علاقه ا= 605; بود امکان پذ= 740;ر می شد. تحقیقا&#= 1578;ی که حتی علاقه ام به پزشکی، رشته ی تحصیل= 740; ام را با تمام امکانات و منافعش تحت الشعاع خود قرار داده بود.″ (صفحه ی 27)

&nb= sp;

ج&= #1606;گ روس و ترکیه در سال 1877 م. نقط= 607; ی عطفی در زندگی ادوار= 83; براون محسوب = 605;ی شود. زمانی که از شکست و انحلال ارتش ترکیه به دست نیروهای عظی= 05; تزار روسیه و مقاومت دلیر= 75;نه ی مردم ترک در برابر استیل= 75;ی بیگانه آگاه شد، چنان حال= 578;ی به وی دست داد که به گفته ی خودش حاضر بو= 583; جانش را برای نجات ترکیه فدا کند. پس برای هرگونه خدمتی به ترک= 740;ه، اول می بایست زبان ترکی را فراگیرد که ب= 575; خریدن یک خودآموز زبا= 06; ترکی، بدون ا= 740;ن که خود بداند= 548; کارش را به عنوان یک شرق شناس آغاز کرد. او تعطیل&#= 1575;ت سال 1882 را در قسطنطنیه گذراند. اما دست سرنوشت مقصد زندگی ا= 608; را نه در ترکی&#= 1607; بلکه در ایرا= 606; رقم زده بود و این بدون شک به دلیل جذاب= 740;ت فوق العاده ی ادبیات فارس= 40;، مخصوصاً در ز= 605;ینه ی عرفان و تصوف بود که در طی سالیان دراز تحصیل ط= 576; ذهن او را مشغول کرده بود. سرانجام در سال 1887 با استفاده از امکاناتی که دانشگاه برا= 40;ش فراهم کرده بود موفق شد به سرزمین آرزوهایش سف= 85; کند. دانسته های او از زبان فارسی د= 585; ابتدای سفرش در مقایسه با بسیاری از اروپاییان ک= 07; سال ها مقیم ا&#= 1740;ران بودند، در سط= 581; بالایی قرار داشت.وی از حافظه ی بالا= 740;ی نیز برخوردا= 85; بود و علاوه بر فهم زبان فارسی، قادر بود گفت و گو ها را کلمه به کلمه به خاطر &#= 1576;سپارد.

در = 576;ازگشت به انگلستان از ادوارد براون دعوت ش= 583; تا در دانشگا= 607; کمبريج به = 578;دريس زبان فارسى بپردازد و بدين ترتيب براون ، کار دانشگاهى خود را آغاز کرد. در = 587;ال 1902 رياست بخش زبانهاى شرق= 10; را به وى سپردند و پس از مرگ دوستش مستر گيب Gibb که درباره زبان = 608; ادبيات = 578;رکى (عثماني) پژوهش مى کرد ، سرپرستى اوقاف گيب را – براى چاپ کتب سودمند – به عهده گرفت و آثارى که لازم مى شمرد ، منتشر ساخت. ادوارد = 576;راون براى جستجو و کاوش چند بار به مصر و تونس و استانبول و پاريس و غيره مسافرت کرد و يک بار رهسپار جزير= 07; قبرس شد &= #1608; با ميرزا يحي= 610; ( جانشين على محمد با&#= 1576; ) ملاقات کرد و بار ديگر به عکّا رفت تا با ميرزا = 581;سينعلي ( رهبر بهائيان ) ديدار و گفت و گو کند .از سال 1902 = که ادوارد براو= 06; را براى تدري= 587; زبان عربى در کمبريج = 576;رگزيدند ( و رياست بخش زبانهاى شرق= 09; را بدو سپردن= 583; ) تا سا&#= 1604; 1926 ميلادى که پايان عمرش بود ، اين سمت را حفظ کرد .

ادوا&= #1585;د براون از آن رو که در<= span lang=3DAR-SA dir=3DLTR style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma'> = 575;نگلستان انجمنى به نا= 605; «انجمن ايرا= 06; Persian Society » به پا داشت و نيز از آنجا که به = 662;شتيبانى از « مشروطه خواهان ايرا= 06; » برخاست و = 607;مچنين به دليل آنکه نسبت به « ادبيات ايرا= 06; » دلبستگي = 576;سيار نشان داد ، طرفداران فراوانى در ميان نويسند= 11;ان ما پي&#= 1583;ا کرد .بر&#= 1575;ون به موضوعات ديني و اجتماعي و جريانهاي = 601;كري و اعتقادي توجه خاص داشت، و از همان آغاز مطالعات ايراني و اسلامي = 582;ود، چندين مقاله در بارة باطنيه، حروفيه و شيخ= 610;ه در جرايد علم= 610; اروپا = 605;نتشر ساخت.

ا&= #1583;وارد براون در سال 18= 87 سفر خود را به مقصد ایران آغاز کرد. وی از انگلستان سفر خود را آغاز کرد و از جاده ی کاروا= 606; رو و با گذر از ارزروم قصد ورود به ایرا= 606; را داشت. سپس از مرز ایران وارد تبریز شده و از آن جا به تهران وار= 583; شده است. وی در شهرهای بزرگ = 575;یران مدت توقف بیش= 578;ری داشته است. از تهران به اصفهان رفته = 608; پس از آن به شی&= #1585;از سفر کرد.از آن جا به یزد و از = یزد به کرمان که آخرین مقصد اصلی او به شمار می رود و از آن جا به انگلستان بازگشته است. سفر وی در ایر&#= 1575;ن توسط اسب و قاطر انجام م= 740; شده است و در ابتدای سفر دوست انگلیس= 40; او که او نیز قصد رفتن به ا&#= 1740;ران را داشته است= 548; همراهیش می کرده است که در تهران به علت جدا شدن مسیرشان دیگ= 85; با هم همراه نبودند.

ا&= #1740;ن کتاب حاصل یا= 583;داشت های روزانه ی ادوارد براو= 06; می باشد. به طوری که در جا&#= 1740; جایِ کتاب اعلام می کند که شب ها معمولاً حاص= 04; تجربیات خود را یادداشت م= 740; کرده است. البته در انتهای سفر خود هنگامی ک= 607; به تریاک تقر= 740;باً معتاد شده بود، چند بار که آن هم محدود بوده است، از نوشت= 606; هر روزه ی خاطرات خود ک= 607; به گفته ی خودش هیچ گاه ترک نمی شده، عقب مانده اس= 578; . به غیر از این تجربه که تجربه ی بسیا= 585; کوتاهی بوده است، کلیه ی خاطراتش را ه= 585; شب به رشته ی تحریر در می آورده است.

ا&= #1740;ن کتاب دارای 599 صفحه است که به فصول زیر تقسیم می شود:

&nb= sp;

پ&= #1740;ش گفتار

ز&= #1606;دگی نامه ی ادوار= 583; گرانویل براون

د&= #1740;باچه ی مولف

ف&= #1589;ل 1 مقدمه

ف&= #1589;ل 2 از انگلستان به سر حد ایرا&#= 1606;

ف&= #1589;ل 3 از سر حد ایرا= ن به تبریز

ف&= #1589;ل 4 از تبریز به تهران

ف&= #1589;ل 5 تهران

ف&= #1589;ل 6 تصوف، ماوراء الطب= 40;عه

ف&= #1589;ل 7 از تهران به اصفهان

ف&= #1589;ل 8 اصفهان

ف&= #1589;ل 9 از اصفهان به شیراز

ف&= #1589;ل 10 شیراز

ف&= #1589;ل 11 شیراز (دنباله)

ف&= #1589;ل 12 از شیراز به ی= ;زد

ف&= #1589;ل 13 یزد

ف&= #1589;ل 14 یزد (دنباله)<= /o:p>

ف&= #1589;ل 15 از یزد به کرمان

ف&= #1589;ل 16 جامعه ی کرمان

ف&= #1589;ل 17 در میان قلندران

ف&= #1589;ل 18 از کرمان به انگلستان<= /p>

ف&= #1607;رست اعلام

&nb= sp;

ب&= #1581;ث اصلی

&nb= sp;

*م= واردی از خلقیات مثبت ایرانی= 75;ن که در سفرنام= 607; ی ادوارد براون عیناً آورده شده است:

&nb= sp;

ا&= #1583;ب و نزاکت ایرا= 606;یان و گرمی و صمیم&#= 1740;ت آنان در برخورد با مهمان یا افراد غریبه

*ب= رای خارجیان غذا خوردن با دست همان قدر مشک= 604; است که نشستن ایرانیان بر روی دو زانو و این که ما در اولین بار با وجود مضحک بودن حرکت مان، با خنده و تمسخر میزب= 575;نمان مواجه نشدیم= 48; فقط به دلیل ادب آن ها بود و نه چیز دیگر. صفحه ی 77

*ا= یرانیان دوست ندارند وقت غذا خورد= 606; را با حرف زدن طولانی تر کنند و معتقدند که صحبت و گفتگو موقعی خوب اس= 578; که دهان به کاری مشغول نباشد.صفحه ی 14= 0

*د= ر ایران رسم اس= 578; که مهمان را در موقع رفتن ، تا مسافتی همراهی کنند که این عمل را بدرقه می نامند. همچنی= 606; به پیشواز مهمان رفتن ر= 575; استقبال می گ= 608;یند. عمل استقبال = 576;یش تر برای نشان دادن دوستی و علاقه انجام = 605;ی شود و مثل بدرقه حتمی و &#= 1604;ازم الاجرا نیست. صفحه ی 188

*ا= یرانیان از نظر ادب و مهمان نوازی از همه ی ملت های دیگر جلو هستند. صفحه ی 2= 88

*م= شخصه ی دولت مردان ایرانی: سادگ= 740; توام با ادب و نزاکت. صفحه ی 1= 27

*ا= دب اصیل و بی نظی&#= 1585;، خاص بزرگان ا= 740;رانی است . صفحه ی 135=

*ب= ا چنان گرمی و صمیمیتی روبرو شدم که از همان لحظه &#= 1740; اول، احساس م= 740; کردم در خانه &#= 1740; خودم هستم. صفحه 198

&nb= sp;

ر&= #1608;ابط مردم با خارج= 740; ها

ی&= #1705;ی از اخلاقیات= 40; که ادوارد براون در بدو ورود به ایرا= 606; و گذشتن از روستاهای تر= 05; نشین و رسیدن به تبریز به آن اشاره می کند، به اصطلاح زود پسر خاله شدن ایرانیان اس= 78;. نمی دانم می توان این خصل= 578; را مثبت تلقی کرد یا خیر! اما می توان به عنوان اجتماعی بود= 06; یا خوش خلق بودن ایرانیان نسبت داد که سریع سعی در دوست شدن و ارتباط برقرار کردن با دیگران و به خصوص غریب= 607; ها دارند.

&nb= sp;

ه&= #1608;ش و حافظه ی قوی

*ا= یرانیان هوشمند ذاتی هستند و دارا= 740; وسعت نظر و سر&#= 1740;ع الذهن هستند. حافظه ی ایرا= 606;ی از نکات و لطا&#= 1740;ف و ماجراهای جالب انباشت= 07; است و هر گاه ، موقتاً از گر= 601;تاری ها و قید و بند های زندگی روزمره خلاص= 40; یابند، از این ذخیره &#= 1740; گران قدر استفاده کرد= 07; ، به شوخی و بذله گویی می پردازد که در ضمن آن، انتقادات و کنایه های مع= 606;ی دار و نکات فلسفی نیز بی= 575;ن می شود. به همی&= #1606; علت است که کمتر کسی پید= 575; می شود که از حضور در ضیاف= 578; ایرانی لذت نبرد و در مدت 5= یا 6 ساعتی که مهمانی به طو= 604; می انجامد، حوصله اش سر برود. صفحه ی 141.

*م= ردم شیراز، زیرک ترین، هوشیا= 85; ترین، با نبو= 594; ترین و سرزند= 607; ترین مردم ای= 585;ان هستند و تا امروز توانسته اند لهجه ی پاک و خوش آهنگ خود را حفظ کنند. صفحه ی 290

&nb= sp;

ع&= #1604;م و علم اندوزی

*ی= کی از بارز ترین خصوصیات ملت = 575;یران، علاقه ی شدید آن ها به امور ماوراء الطب= 40;عه است. این علاقه ی شدید= 548; فقط به طبقه ی مخصوصی محدو= 83; نمی شود و همه &= #1740; سطوح جامعه، از کاسب و چاروادار گرفته تا محق= 602;ین و دانشمندان را در بر می گی&= #1585;د. بی اعتنایی ب= 607; این واقعیت هنگامی که قص= 583; شناختن روحی= 75;ت ایرانیان را داریم، اشتباه بزرگ= 40; است و موجب می شود که خواننده، در= 05; صحیحی از خصو= 589;یات ملی آنان پید= 575; نکند.صفحه ی 151<= /o:p>

ز&= #1740;باترین و گرامی ترین قطعات ادبیا= 78; فارسی و اندی= 588;ه ی ایرانی، تح= 578; تاثیر اعتقا= 83; و معنویت شکل گرفته است. صفحه ی 154

*د= ر هیچ کشور دیگ= 585;ی جز ایران، عل= 605; و دانش از چنی&#= 1606; احترام عموم= 40; برخوردار نی= 87;ت. صفحه ی 198

*م= ا عادت کرده ای= 605; فکر کنیم که ا&#= 1740;رانیان مردمانی پاک = 608; آرام و تقریب= 575;ً افسرده حال هستند و اکثر فیلسوفان شا= 06; نسبت به دنیا بدبین و فقط تعداد کمی از آن ها، خوش بی&#= 1606; هستند. البته خیلی از ایرا= 606;یان همین طور هستند، با ای= 606; حال در میان همه ی شرقیان= 548; اسلوب و طرز شوخی و لطیفه گویی ایرانی= 75;ن، شبیه تر به غربیان است و مخصوصاً وقت= 40; کار به استهزاء و مسخره کردن م= 740; رسد، حاضر جوابی و حضور ذهن عالی و لط&#= 1740;فه گویی ظریف آن ها، آدم را به حیرت وا می دا&#= 1585;د. در جمع مردان اهل ادب ایرا= 606;ی، از هر سو، شوخ&#= 1740; و متلک می بارد... همچنین ایرانیان دارای تعداد نا محدودی ترانه اند که آن ها را در کتاب ها نمی ب&#= 1740;نید و ممکن است بعضی شان با مزه و خنده دار نباشند، اما قطعاً با مناسبت اند. ا&#= 1740;ن ها به نام تصن&#= 1740;ف معروفند و گو= 740;ندگان اکثر آن ها از سر فروتنی و شاید هم دور اندیشی ، ترج= 740;ح می دهند ناشناس بمانند. صفحه &#= 1740; 307

&nb= sp;

ه&= #1606;ر ایرانیان<= /b>

*د= ست خط ایرانیان = 586;یباست. صفحه ی 238

ن&= #1578;یجه گیری

ب&= #1607; طور کلی، این کتاب از آن دسته کتاب ها= 740;ی محسوب می شود که در آن از کل&= #1740; گویی پرهیز شده است. ادوارد براو= 06; احتمالاً به = 575;ین علت که رویدا= 583;های هر روزه را همان روز یاد= 583;اشت می کرده است و قطعاً به دلی= 604; دقت نظر بسیا= 585; زیاد شخص خودش، در این کتاب بسیار ز= 740;اد به جزئیات پرداخته است. وی فقط به توصی= 601; مناظر، صحنه ها و دیدنی ها&#= 1740;ی که در راه سفر و محل های اقامتش به آن ها برخورد می کرده است، اکتفا نکرده است. بلکه در ا&= #1740;ن کتاب می توان توضیح و بیان دقیق مکالما= 78; و صحبت های رد و بدل شده میا&#= 1606; خود او و افراد دیگر ر= 575; به وفور مشاهده کرد. گاهی این روش او در تحریر کتاب می توان گفت از حوصله &#= 1740; مخاطب خارج است. زیرا بحث های به قولی ب&#= 1740; سر و ته فلسفی که در جاهایی بسیار طولان= 40; نیز هستند، انسان را به نتیجه ای که نمی رساند، ه= 740;چ، بلکه باعث می شود قسمت های= 740; از مکالمات ر= 575; نیز نخوانده رها کند و به سراغ پاراگراف ها= 40; بعدی برود.

براو&= #1606; به خاطر علاق= 607; ای که به کارهای فکری داشت بیشتر ب= 575; روشنفکران جامعه تماس داشته است، ب= 585; عکس افرادی مثل پولاک ات= 585;یشی که به خاطر شغلش با مردم عادی بیشتر رفت و آمد می کرد. به نظر من این نکته زیا= 583; مثبت به نظر نمی رسد. چون ر&= #1740;زه کاری ها و نکات دقیق و جزئی زندگی و فرهنگ کشور، در درون زندگ= 740; عادی و معمول مردم جریان دارد و تا زمانی که با آنان زندگی نکنیم، قادر به فهم و درک ا&= #1740;ن زندگی نخواه= 40;م شد. براون با رفت و آمد دائمی با افراد برجست= 07; ی ایران آن زما= 606; و داشتن دوست های بسیار و به اصطلاح پا= رتی ، قادر به رف= 8; و آمد به بعضی مکان هایی می شده است که یک مسیحی اجازه = 740; ورود نداشته است. به طور کل&= #1740; از نظر من افراد برجست= 07; و روشنفکران = 548; نمی توانند منبعی دقیق برای نشان دادن و فهمید= 606; یک جامعه باشند.

از اواسط قرن سيزدهم/ نوزدهم درگيري فرقه هاي با&#= 1576;يه و بهائيه و ازليّه با يكديگر از يك سو با حكومت مركزي و مراج= 593; ديني و اكثريت جامع= 07; از سوي ديگر، به صورت جرياني گستر= 83;ه و پرآشوب درآمده و = 601;ضاي فكري و سياسي ايران را فراگرفته بو= 83;. كتاب معروف > اديان و فلسفه ها = 08; آسياي مركزي < ، نوشتة كنت دوگوبينو ، باعث جلب توج= 607; براون = 576;ه اين موضوع شد و او را در ادامة تحقيق = 608; مطالعه در تحولات و انشعابات = 576;عدي فرقة بابيه علاقهمند كر= 83; (قزويني 1363 ش، ج 2، ص 303). براون زمانی به ایر= 575;ن آمده بود که اولا جنبش با= 576;یه سرکوب شده بو= 583; و دوم ای&#= 1606;که خود بابیه هم دو دسته شده بودند که عده &#= 1740; کمی پیرو صبح ازل در قبرس بودند و ب= 40;شترشان پیرو بها در عکا در فلسطی= 606;. این پیروانش= 75;ن در ایران نمی توانستند عقیده ی خودشان را آشکار کنند و نوشته ی براو= 606; نشان می دهد که تش&#= 1705;یلات مخفی داشته اند و او از شهر به شهر که می رفته با معرفی نامه ی آنها می توانسته با روشنفکران بابی آن شهر به گفتگو بنش= 740;ند. وی علاقه ی بس&#= 1740;ار زیادی به دانستن درباره ی این فرقه ها نشان می داد. آن چنان که از نو&#= 1588;ته هایش بر می آی&#= 1583;، با این که از ابتدا بسیار به زبان فارس= 740; و به طور کلی ا&= #1740;ران علاقه مند بوده است، ام= 575; هر چه در ایرا&#= 1606; بیشتر پیش می رود، به وضوح این علاقه به حاشیه رانده = 605;ی شود و عطش او به دانستن درباره ی باب= 740;ه و ملاقات با سران این جنب= 588; و رفت و آمد دائمی با آن ها ، بیشتر و ب&= #1740;شتر می شود. وی به هر شهری که می رود مدام فکر و ذکرش بابیه است و پیدا کردن دوستان= 40; برای بیشتر کردن ارتباط با آن ها و یاف&= #1578;ن دست نوشته ها و اشعاری از بابیه!

شاید براون به جنب= 607; ی اجتماعی جنبش بابیه کنجکاو بوده = 608; می خواست = 7; ببیند که چگونه چنین ج= 606;بشی می تواند در جامعه ی ایرا= 606;ی پا بگیرد و با وجود مخالفت ها و جلوگیری هایی که از رشد آن می شده است هنوز طرفداران خو= 83; را دارد. اگر به بحث های براون که با بابیان و در واقع بهاییا= 06; که تو&#= 1580;ه کنیم می بینی= 605; که آنها حرف جدیدی برای گفتن به او ندارند. برای همین هم خواندن این کتاب کمک چندانی به شناخت جنبش بابیه بعنوا= 06; یک جنبش اج&#= 1578;ماعی نمی کند. اما از نظر آشنا شدن با این جامعه ای که مجبور بوده مخفیانه زندگی کند جالب است.

تعصب براون در این کتاب زیاد به نظر می آید. چه تعصب به مسیح= 740;ت که دین خود اوست و چه تعصب به بابی= 575;ن. وی در بسیاری جاهای این کتاب، اسلام را کاملاً غل= 591; تعبیر می کند و توصیفاتی ا= 586; اسلام می کند که سندیت ندارند و درس= 578; به نظر نمی رسند.

د&= #1585; صفحه ی 152 این کتاب، نویسن= 83;ه می گوید:

و&= #1602;تی در قرن هفتم، پیروان جنگاور پیام= 76;ر (ص) به دنبال تسخیر ایران= 48; سلسله ی پادشاهی باس= 78;انی و دین رایج آنان را از می&#= 1575;ن برداشت، در مدت چند سال، آن چنان تغیی= 585;ی در اوضاع این مملکت پیدا ش= 583; که مشابه آن در تاریخ دید= 607; نمی شود. در سرزمینی که قرن ها، سرود های باستانی اوستا خواند= 07; می شد و آتش مقدس افروخت= 07; مانده بود، روحانیان زرتشتی به ضر= 576; شمشیر نابود = 588;دند، کتب باستانی در شعله های آتش سوختند و از پیروان بی شمار دین کهن کسی باقی نماند جز گرو= 607; اندکی که به سواحل هندوستان گر= 40;ختند و نیز اندکی زرتشتیان وحشت زده و تحقیر شده در نقاط دور افتاده ی یزد و کرمان.

م&= #1578;رجم کتاب در رد ای&#= 1606; سخنان در پی نوشت همین صفحه ، اعلام می کند که نظر ادوارد براو= 06; غلط بوده و اصلاً ماجرا= 40; کتاب سوزی واقعیت ندار= 83; و لحن مولف بس&#= 1740;ار مغرضانه است = 608; این که به گواهی تاریخ = 548; عامه = ی مردم به دلخواه و اخت= 740;ار خود اسلام آورده اند و در اواخر دوره ی ساسانی، روحانیت زرتشتی چنان مردم را تحت فشار گذاشته = 576;ود که اگر اسلام هم ظهور نمی کرد، مردم اکثراً مسیح= 40; می شدند.

د&= #1585; جایی از کتاب( صفحه ی 309)&= nbsp; نویسنده گمان می کند که درویش در ا&#= 1740;ران آن زمان برای بیان تنبلی و بیکارگی و حت= 740; فسق و فجور، استفاده می شده است. در ای&= #1606; حالت وی مردم را فاقد قوه ی تشخیص بین افراد ولگرد = 608; بی سر و سامان و دراویش در نظر می گیرد. آن گونه که مترجم کتاب ب= 740;ان می کند، در می&#= 1575;ن عامه ی مردم چنین تصورات= 40; از درویش ندارند.

ا&= #1586; این گونه تصورات و غرض ورزی ها به خصوص در مورد دین اسلام، د= 585; این کتاب بسی= 575;ر دیده می شود. مترجم این کتاب سعی کرد= 607; است در هر جای&#= 1740; که لازم به نظر می رسیده است، به صورت پی نوشت ، این غرض ورزی ها را به خوانند= 607; تذکر داده و ی&#= 1575;د آور شده است و در بیشتر موارد هم توض= 740;حی برای تکمیل و اصلاح این سخنان آورده است. به نظر من این کار نویس= 606;ده معمولاً در جاهای مناسب انجام شده است. اما در وبلاگی ، از ق&#= 1608;ل یکی از خوانندگان ا= 40;ن کتاب، دیدم ک= 607; این کار مترج= 605; را درست نمی دانسته اند و آن را مورد انتقاد قرار = 605;ی دهند.

ب&= #1575; وجود این غرض ورزی ها در مورد اسلام، در کتاب تاری= 582; ادبی ایران، نوشته ی خود ادوارد براو= 06; در باره ی قرآن می نویس= 583;: ″هر چه بيشتر به مطالعه قرآن مى پردازم و هر چه بيشتر براى درک روح قران کوشش مى کنم ، بيشتر متوجه قدر و منزلت آن مى شوم . امّا بررسى اوستا ملامت آور و خستگى افزا و سير کننده است مگ= 585; آنکه به منظو= 585; زبان شناسى و علم الأساطير و مقاصد تطبيق= 09; ديگر باشد "

د&= #1585; سفرنامه ی براون، عنصر= 40; به نام زن وجود ندارد. فقط در یزد از زنانی ذکر می کند که زرتشت= 740; بوده اند و نقاب به چهره نداشته اند ک= 607; این بیان نیز بسیار گذار بوده است و چندان توجهی با آن

ن&= #1605;ی شود. این احتمالاً به علت انزوای زنان در آن دوره بوده است.

ه&= #1605;انگونه که گفتم، براون با اجتماعات عا= 83;ی مردم رفت و آم&#= 1583; چندانی نداشته است و خصوصیاتی که از مهمان نوا= 586;ی و ادب و تواضع ایرانیان نشان می دهد، شاید در میان روشنفکران و طبقات بالای اجتماعی ایر= 75;ن آن زمان بیشت= 585; محسوس بوده است. نکته ای که اینجا به نظر من می رسد این است که یک&#= 1740; از خصوصیات ا= 740;رانیان علاقه ی زیاد شان به افراد خارجی و غریب= 607; است. می توان از این خصوصی= 578; به عنوان اجن= 576;ی پرستی نیز یا= 583; کرد که حتی هم اکنون نیز در میان ایرانی= 75;ن به وفور دیده می شود. نمی دانم آیا این خصوصیت فقط مختص ایرانی= 75;ن است یا به طور کلی در میان همه ی جوامع ی&#= 1575;فت می شود، اما م&#= 1740; توان گفت عمو= 605; ایرانیان در = 605;یان خودشان به ای= 606; اندازه با اد= 576; و با نزاکت نی&#= 1587;تند که ادوارد براون در سفر= 588; دیده است.

&nb= sp;

ب&= #1607; طور کلی، محتوای کتاب بسیار غنی تر از خاطرات معمولی یک سف= 585; است و از حدود سفرنامه های عادی فراتر م= 740; رود. ای کتاب علاوه بر معر= 601;ی دقیق و ارائه &#= 1740; تصویری زنده از سرزمین و مردم ایران، در واقع راهنمای مطمئن و مرجع موثق ادبیات = 608; تفکر جدید در ایران است. ترجمه ی کتاب نیز بسیار ساده و روان است.

&nb= sp;

م&= #1606;ابع

1- تاري= ;خ ادبى ايران ، اثر ادوارد براون ، ترجم= 607; على پاشا صال= 581; ، ص 115 ، چاپ تهران

2-www= .encyclopaediaislamica.com

= 3-www.pouyashome.com

4- www.rozanehmagazine.com