working paper- aghshahi

دا= 606;شکده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

خل= 602;يات مثبت ايرانيان از نگاه يک غير ايراني

مس= 575;فرت به ايران نوش= 578;ه موريس بوئه=

مو= 606;ا آق شاهي

كا= 585;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi= -language: FA'>موضوع: خلقيات مثبت ايرانيان در سفرنامه ها

زي= 585; نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

تیر 1387

د&= #1608;کوتزبوئه.م = 8;ريس.1817ميلادي.= 05;سافرت به ايران.محم= 608;د هدايت.تهران:= 587;ازمان انتشارات جاويدان.322صفح&= #1607;.

مقدمه

آ&= #1610;ا مي توان گفت اقوام و ملت ها در کنار ويژگي هاي متغير خود،خلقيات يا ويژگي هاي ثابتي دارند که هموار ه پا برجا مي ماند و آن ملت را از ديگر اقوام و ملت ها متماي= 586; مي کند؟

ش&= #1575;يد يکي از راهها= 610; يافتن پاسخ اين پرسش،رج= 08;ع به سفرنامه هايي است که در سده هاي مختلف نوشته شده است. البته بايد ب= 607; اين نکته توج= 607; داشت زماني ک= 607; فردي از خارج به يک فرهنگ نگاه مي کند و بدون در نظر گرفتن تعريف حسن و قبح اخلاقي د= 585; آن فرهنگ به قضاوت بنشيند،ممک = 6; است دچار خطا شود.مثلاٌ در سفرنامه هاي= 10; که درباره ايران نوشته شده است،ديد= 07; شده که صفاتي مثل تعريف کردن را به چاپلوسي تعبير کرده و به عنوان يک صفت منفي از آن ياد شده است. ولي چه بسا که اين ويژگي در فرهنگ ايران= 10; مثبت تلقي شود.بنابراي= 06; ممکن است يک خصلت خوب در فرهنگي ديگر بد جلوه کند و يا بالعکس. فلذا هر ويژگ= 610; رفتاري،اخل= 5;قي را بايد در زمينه فرهنگ= 10; خودش و با ديدي منصفان= 07; تجزيه و تحلي= 604; کرد.

ب&= #1607; هر حال بحث هاي مطرح شده در سفرنامه ه= 575; حائز اهميت هستند.چرا که تصويري از ايراني و فره= 606;گ آن را به نمايش مي گذارند.

&nb= sp;

م&= #1602;دمه کتاب مسافرت به ايران توس= 591; اگوست دوکوت= 86;بوئه نويسنده بزر= 11; آلماني و پدر موريس دوکوت= 86;بوئه نوشته شده است.او در مقدمه، پيرامون کتا= 76; مختصري توضي= 81; داده است که بدين قرار است:

"نويسنده اين کتاب جواني است که اخيرا شرح اسارت خود را به دست فرانسويان منتشر ساخته،پس از مراجعت از ايران هم برا= 610; نقشه برداري گروزيني(گرج= 87;تان روس)انتخاب شده است.

اخيرا نسخه خطي اين کتاب را با تقاضاي طبع آ= 606; تسليم پدر خو= 583; نموده و بطوريکه عمو= 05; ملاحظه خواه= 06;د نمود به سبک پيشينيان خو= 83; شاردن و ملکم داخل تعريف و توصيف جزييا= 78; وضعيت ايران نشده؛بلکه فقط با اجازه سفير کبير روسيه مشاهدات خود را نگاشته اس= 578;. چون از بدو شباب در خدما= 578; نظام بري و بحري بوده شايد سبک انشائش قدري خشن باشد. ولي مدعي است که نگارشاتش مفيد و مطابق حقايقي است ک= 607; به چشم خود ديده است."(مقدمه کتاب)

م&= #1608;ريس دوکوتزبوئه در فصل اول کتاب اشاره ا= 610; کوتاه به زندگي اش مي کند:

"وضعيت زندگاني من ه= 605; تا اين ساعت به وفق دلخوا= 607;م نبوده. در شانزده سالگ= 10; دست طبيعت مر= 575; با کشتي اي که براي کشف اراضي جديده حرکت مي کرد ب&#= 1607; گردش دور عال= 605; فرستاد.در هيجده سالگي با جماعت جنگجويان هم = 570;واز و در جنگ فريدلاند، بازويم به ضر= 576; گلوله خرد شد. شش سال بعد نيز به فرماندهي کن= 78; دوويتگنشتي = 6; براي حفظ وطن جنگ کرده اسي= 585; دشمن شدم و به ديدن آسمان قشنگ فرانسه نائل گشتم، ولي اسارتم طولاني نشد و بزودي به رفقاي ميدان جنگم ملحق شد= 607; مجدداً بر عليه فرانسه جنگ کرديم. همين که طوفا= 606; جنگ از شدت افتاد با قسمتي از قشو= 606; که در آن بودم مامور نواحي شارکوف شدم و در خدمت فرمانده محترم خود آجودان ژنرا= 04; بارون کورف ب= 607; صوب مقصد رسيديم." ص8

" چون مستملکا= 78; پدر زنش در جوار اين نقط= 607; واقع و سالها بود که از خانم قشنگش دور افتاده بود به ملاقا= 578; او رفت. اين وصال بقدري جشن و ضيافت د&#= 1585; پي داشت که گمان نمي کنم محتاج به شرح آن باشم همينقدر بس ک= 607; لطف و مهربان= 610; دوستان اين بزم نگذاشت ک= 607; کسي ملتفت سرماي سخت زمستان شود.

تازه طبيعت از لطف بهاري بهيجا= 06; آمده بود که ژنرال مامور يکي از نواحي دور دست شد من&#= 1607;م از مسيوهارتينª= 5; ژنرال قسمت خودم براي مر= 575;جعت به سن پطرزبورگ مرخصي ممتدي گرفتم. " ص9=

اين سفرنامه در س= 610; فصل تدوين شد= 607; است.

ن&= #1608;يسنده در مسير خود از روسيه ، ژئورژفسک ، ت= 601;ليس ، گرجستان و قفقاز، ايروان ، نخجوان ، رود ارس ، تبريز ، زينجيل آباد = 548; سلطانيه گذشته و در زنجان با شاه ديدار کرده است . و در اين سفر با پرنس ، سفير کبير روسيه ، پل دورنن کامف و ژنرال يرمول= 01; همراه بوده است .

و&= #1610; در گذر از اين شهرها به توصيف طبيعت = 608; راهها و بناه= 575; نيز پرداخته = 608; همانطور که د= 585; مقدمه کتاب ذکر شد کمتر به جزييات اع= 605; از خلقيات،فره = 6;گ و رفتار ايرانيان توجه کرده است.

مهمان نوازي:

"من از طر= 601; سفير کبير نهايت تشکر ر= 575; از عسگرخان دارم که با وجود کبر سن و علو مقام در تمام مدت اقامت ما در ايران در نهايت احترا= 05; از سفير پذير= 575;يي کرده کوچکترين خدمات را از او دريغ نداشت."ص = 89

"در موقع حرکت ايرانيان به عمليات نظام= 10; مبادرت مي جستند.گاه دو دسته يکديگر را تعقيب مي ک&#= 1585;دند و زماني عده اي به نيزه بازي و تيراندازي مشغول مي شدند.روي هم رفته آنچه مفهوم مي شد ن&#= 1607; اين بود که عادتا اين حرکات را مي کنند بلکه براي تجليل و احترام ما مبادرت به اي= 606; عمليات مي کردند."ص89

"اواسط راه حسن خان حکمران ايروان با چهار هزار سوار به استقبال ما آمد که غالبشان کرد بودند.اين مردمان خيلي دليرند." ص106

"براي هر ميهماني يک غليان مي آورند- بادگي= 585; و سر بعضي از آنها طلا و ممکنست جواه= 85; نشان نيز باش= 583;- به فاصله شيريني و شرب= 578; و ميوه و مربا آورده صرف مي کنند."ص112

"مراسم استقبال ما خيلي مفصل و باشکوه بود.ب= 593;د از سفير عده اي قزاق با موزيک حرکت م= 610; کرد سپس اعضا= 610; سفارت و عده ديگري هم قزا= 602; بعد از آنها در حرکت بودند."ص116<= /p>

"پس از عبور از چندي= 606; حياط که تمام از نظاميان پ= 585; بود به حياطي رسيديم که مسکن سردار بود و آن حوض و فواره هاي زياد داشت.سردار ش= 582;صا از ما استقبا= 604; کرده ما را به تالار بزرگي = 576;رد"ص117

"از هفتم مه که وارد خاک ايران شديم پادشاه ايران امر فرمودند که تمام مخارج حمل و نقل آذوقه يوميه ما به عهده دولت ايران باشد بدين جه= 578; اسب سواري و قاطر و شتر براي حمل و نقل باروبنه به ما دادند."ص136<= /p>

"فردا را که نوزدهم بو= 583; براي ورود ما به شهر تعيين کرده بودند.رودخا= 06;ه اجي چاي از کنار شهر مي گذرد و پلي برآن بسته ان= 583; که ده چشمه دارد.از اردو= 711;اه ما تا اين پل که بيش از ده ورست- دو فرسخ و نيم است – قشون ايران ص= 601; آرايي کرده ب= 608;د ما هم از عقب موزيک و قزاقان و سربازان روا= 06;ه شديم.چون مقابل صف رسيديم تمام افراد و صاحب منصبان سلام دادند و بلافاصله شليک توپ شرو= 593; شد."ص157

"از پل که گذشتيم فتحعلي خان حاکم نظامي شهر تبريز از طرف وليعهد ي= 705; کمند اسب ممتاز با دهانه و افسا= 585; طلاي جواهرنشان ب= 07; سفير کبير داد."ص157

"چرکزها هم به نوبه خود مشمول مراحل و الطا= 601; بي پايان حضر= 578; وليعهد شدند."ص185

"شب قبل چنان باد شدي= 583; و رگباري گرف= 578; که اهالي به خدا ملتجي شدند چه در ايران برف زياد ولي بار= 575;ن کم است. همانروز قاص= 83;ي از طرف عباس ميرزا آمد و مراسله اي مبني بر احوا= 604; پرسي و اظهار ملاطفت از معظم له به سفير رساند و به قدري احترام گذاشته بود ک= 607; به عادت مشرق زمين طرف چپ مراسله را مه= 585; کرده بود.اين کار در مشرق زمين جز در مورد محترم ت= 585; از خود نمي کند!"ص194

"همين که چشم اعليحضر= 78; به چند تن از رفقاي ما افتاد که در طول راه ايست= 575;ده بودند روي رکاب بلند شد= 607; مکرر فرمودن= 83; خوش گلدون(خو= 588; آمدي).ايراني= 575;ن گفتند که تا ح&#= 1575;ل اعليحضرت نسبت به هيچ کس چنين لطف و مرحمتي مبذو= 04; نفرموده اند.خصوصا تا امروز ديده نشده بود که براي کسي روي رکاب بلند شوند."ص246

"اعليحضž= 5;ت به سفير امر فرمودند که مقابل تخت رو= 610; صندلي بنشيند.اين افتخاري است که تا حال هيچ يک از اروپاييان بدان نائل نگشته اند.به علاوه اولين دفعه اي بود که ما با چکمه شرفياب شده بوديم."ص259<= /p>

"روزي که براي عزيمت م= 575; معين شده بود شاهزاده عبا= 87; ميرزا براي ه= 585;يک از ما يک طاقه شال کشميري ارسال فرمودند.به علاوه يک حلق= 607; انگشتر گرانبها از انگشت خود بي= 585;ون آورده به کلن= 604; يرمولف برادرزاده سفير کبير مرحمت فرمودند."ص306

"در نيمه راه به قريه محقري رسيدي= 05; ولي درشتي آب مانع از آن شد که از جلو آن را مشاهده نماييم.سکنه آن از دور تعارف زيادي به ما کردند."ص308<= /p>

مهمانوا= 86;ي هميشه از جمل= 607; خصايص مثبت ايرانيان محسوب مي شود. ولي به عقيده من گاهي در اين مقوله افراط مي شود.براي مثا= 604; در مواردي که در بالا ذکر شده،بيش از اندازه به مهمانان خار= 80;ي خود توجه کرد= 607; اند و سوال من اين است اگر ايرانيان مهمان روس ها بودند به همي= 606; اندازه مورد استقبال قرا= 85; مي گرفتند؟!

کمک به فقرا:

"در ايرا= 06; چنين مرسوم است که مازاد غذا را به خدم&#= 1607; و فقراي اطرا= 601; خانه دهند.در منازل اغنيا = 585;وزي سه مرتبه غذا تهيه مي شود که قسمتي از آن را به فقرا تقسيم مي کنند."ص122

نوعدوست= 10; و به توجه به فقرا از جمله رفتارهاي پسنديده اير= 75;نيان است که شايد علت آن را بتوان در دستورات دين= 10; جستجو کرد،د= 85; مفاهيمي مثل انفاق و کمک ب&#= 1607; محرومان.

سازش با ديگر مذاهب:

"از مشاهده کليس= 75; در مملکت اسلامي خيلي خوشوقت شده قلبمان تسلي يافت."ص96

از آنجا که ايرانيان = 593;موما به دين اسلام معتقدند و اي= 606; دين اهل کتاب را محترم مي داند،مسلما = 6;ان نيز نوعي ساز= 588; با ديگر مذاه= 576; را در خصوصيا= 578; اخلاقي خود دارا هستند.

مهارت در آبياري و کشاورزي:

"ايراني= 5;ن به قسمي در تقسيم آب مهارت دارند که هر کس شعبه اي از آن را براي مشروب ساختن باغ خود اختصاص داده = 608; هر

وقت احتياج نداش= 78; آزاد مي گذاشت.

حرارت زياد وعدم تکافوي آب رودخانه ها اهالي اين مملکت را از قرون قديمه د= 585; طرز آبياري استاد کرده."ص150

کشاورزي در ايران داراي سابقه طولاني است.و به علت اينکه ايران عموما سرزمين خشکي است،همانطوž= 5; که نويسنده ک= 578;اب نيز اشاره کرده است اهالي اين مملکت در اين زمينه استاد شده اند.

علاقه به وطن:

"کوه هاي سمت شمال شهر تبريز قرمز رنگ و از آن مواد گوگردي خارج مي شود.به علاوه صدايي از زير آن شنيده مي شود که گاه به زير شهر هم سرايت کرده موجب زلزله هاي شديد مي گردد.اگرچه د= 585; مدت اقامت ما تکاني حس نشد ولي غالبا اتفاق مي افتد.به طوريکه اهال= 10; شهر احساس کرده اند هر چهل سال يک مرتبه زلزله شديدي مي آيدکه يک قسم= 578; عمده شهر را خراب کرده مجبور مي شون= 583; از نو بسازند.فعلا چهار سال بيشتر به موق= 593; حدوث آن باقي نيست.ولي اهالي در کما= 604; آرامي انتظا= 85; آن را دارند.از اين رو سرزمين عادت و علاقه به وطن را قياس کنيد.در اين شهر پيرمردي ديد= 05; که در زلزله قبل پنج روز زير آوار مانده و اتفا= 602;ا به سلامت جست= 607; است."ص175

از جمله خصوصيا= 78; اخلاقي ايراني ها علاقه،غيرت = 08; عرقی است که نسبت به سرزمين خود دارند.حوادث تاريخي گواه اين مدعاست.د= 585; طول تاريخ سرزمين ايرا= 06; مورد هجوم قبايل و دولتهاي مختلفي قرار گرفته است و ايراني ها همواره در مقابل اين هجمه ها ايستادگي کرده و از اين مرز و بوم دفاع کرده اند.

علاقه به ادبيات:

"از وجد ونشاط ما وزير فوق العاده خرسن= 83; بود.چه مرديس= 578; بسيار خوش مشرب و از اجله شعراي ملت خود به شمار مي آيد.چون ايرانيان به داشتن ذوق ادبي خيلي اه= 605;يت مي دهند.همين که سفير کبير به او گفت پدر من اگوست دوکوتزبوئه از مشاهير نويسندگان ا= 85;وپاست جواب داد پس مثل من آدميست."ص233

"همين که فهميديم اعليحضرت اولين شاعر عصر خويش است سفير کبير علاقه تامي نسبت به او پيدا کرد."ص263

هرچند که نويسنده د= 585; مورد فتحعلي شاه اغراق کر= 583;ه و وي را اولين شاعر عصر خوي= 588; مي داند،ولي = 606;مي توان از اين نکته گذشت که ايرانيان در زمينه ادبيا= 78; و به خصوص شاعري داراي سابقه اي درخ= 588;ان هستند.

تعريف و تمجيد از شخصيتها:

فتحعلي شاه:

"فتحعلي شاه صلح طلب و طرفدار سعاد= 78; و راحتي ملت خويش است."ص252

"سلطان ايران حقيقت= 75; مکارم اخلاق = 608; محامد صفاتش بسيار است و از ديدن او از آنچه مسافري= 06; سابق در وصف سلاطين اين مملکت گفته بودند مشکوک شديم.چه اين مرد خلقت فوق العاده ايست نه شاه، عجب است که بين درباياني به اين بي مغزي ک&#= 1587;ي داراي اين هم= 607; ذوق سليم و فکر عميق باشد."ص261

"مامور حفاظت اين اشيا اين افتخار را داشت که هر چيزي را شخصا به اعليحضرت تقديم دارد. در صورتي که صدراعظم چني= 06; افتخاري نداشت.و اين خود دليل است که اين پادشا= 607; بر خلاف آداب و رسوم مملکت= 610; افاده و تکبر ندارد."ص268<= /p>
"در خصوص پادشاه ايران چيزي ک= 607; به عقيده من مي رسد اين است که جالب ترين و موقرترين افراد ملت خويش است.پس از اين ملاقا= 578; ديگر تعجب نم= 610; کنم که چگونه با اين همه انقلابات که در سراسر ممل= 705;ت نائره آن اشغال دارد بيست سال است که بر سرير سلطنت استوا= 85; است."ص299

عباس ميرزا:

"عباس ميرزا که دشم= 606; واقعي تجمل است به لباس س&#= 1575;ده سرخي که نقره دوزي شده ملب= 587; بود."ص163

وليعهد دولت ايران تقريبا سي و پنج سال دارد.حرکات و اطوارش خيلي جالب توجه و مظهر اصالت و &#= 1606;جابت است.خيلي قشن= 711; صحبت مي کند.ب&#= 1601;اصله مي خندد چشمانش آينه ضمير اوست.مک= 585; و کيد در آن مشاهده نمي شود.فجايعي ک= 607; در نتيجه قوا= 606;ين سخت مملکت معمول است هرجا دستش برسد جلوگير= 10; مي کند."ص 164و163

"همين که مراسم بدو= 610; اختتام پذيرفت عباس ميرزا خواست اسامي مامورين سفارت را بداند.با هر ک&#= 1583;ام به مناسبت شغ= 604; و مقام چيزي گفت.مثلا به سفير فرمود اين نشانه و درجات علامت شجاعتها و خدماتيست که به مخدوم خود کرده ايد.ولي مي خواهم بدانم اين زخ= 605;ها را در جنگهاي ممتدي که موج= 576; افتراق ملتي= 06; ايران و روسيه شد برداشته ايد= 67; سفير جواب دا= 583; که زخمهاي پايم خطرناک نبوده.به علا= 608;ه حسن رفتار ايرانيان کافيست که گذشته را از خ&#= 1575;طر محو کنم....شاهزاده عباس ميرزا ب= 575; وجود ريش طوي= 604; و سبيلهاي مخوفي که داش= 578; قلوب ما را به خود جذب ساخت.پيشکار او که ما را به منزل برد از ت&#= 1593;ريف و تمجيد او را به مقام الوهيت رسانيد."ص164

"کسي که از علاقه ايرانيان به حفظ آداب و رسوم فديمه خود اطلاع داشته باشد م= 610; فهمد که تغييرات تاز= 07; چقدر به چشم مردم ناگوار= 87;ت و حضرت وليعه= 583; بايد متحمل چ= 607; زحماتي شده باشد که تا اين اندازه موفقيت حاصل نموده باشد.ب= 607; علاوه بايد فکر منوري هم مثل او داشت تا بتوان در تبريز چنين قشون مرتبي ترتيب داد."ص169<= o:p>

"ثبات و عزم حضرت وليعهد چنان بود که با اين تحريکات از تعقيب خيالا= 78; عالي خود منصرف نشد.دو &#= 1662;سر خود را براي تحصيل به انگلستان فرستاد و نوي= 583; مي داد که همان کاري را که پطرکبير د= 585; روسيه کرد او در ايران خواهد کرد."ص171<= o:p>

"لدي الورود که عباس ميرزا خود را از قيد رعايت آداب و رسوم درباري = 608; از شر درباري= 575;ن جسور خود خلا= 589; يافت و فهميد که اگر بخندد قدرش کاسته نشود و مقامش در انظار پست نگردد يکبار= 07; به رفتار و آداب طبيعي خود درآمد و بيش از پيش ملکات و حسناتش جلوه گر شد."ص174

"سفير کبير ديوار پيش آمده خرابي در باغ مشاهده کرد ک= 607; نه تنها فضا را تنگ کرده بلکه باغ را هم از سر و صورت انداخت= 07; بود.از حضرت وليعهد پرسيدم چرا اين ديوار را خراب نکرديد؟فرم = 8;د زماني که اين باغ را وسعت مي دادم محتا= 580; به خريداري مقداري از اراضي مالکي= 06; مجاور شدم.ول= 610; چون مالک زميني که اين ديوار زشت و خ&#= 1585;اب متعلق به آن است دهقان سالخورده ايست که به ماترک آبا و اجدادش علاق= 07; تامي دارد به قيمتي که به او دادم راضي به فروش زمين= 588; نشد.من هم نه تنها دلتنگ نشدم بلکه علاقه او را هم به يادگار اجدادش تقدي= 87; و تمجيد کردم و نيز جسارت او مقبول طبع من واقع شد.فعلا صبر مي کنم شايد بتوانم با ورثه او کنار بيايم . تمام ق&= #1591;عه آسيا که ذليل شديدترين استبدادهاس= 8; اگر بگرديد چنين عقيده ا= 610; يافت نشود."ص176و177

"خود ستايي و تکبر که عادت ملي ايرانيان اس= 78; منفور طبع حضرت وليعهد است و در نظام نيز اصلاحات زياد نموده ."ص177

"شاهزاده اي که فکر و عملش اينسان توام است نه تنها بايد مل= 578; به ميل او رفتار کند بلکه بايد او را بپرستد."ص178<= o:p>

ميرزا بزرگ قائم مقام:

"صاحب خانه ميرزا بزرگ قائم مقام بود که وزير و پيشکا= 585; کل تبريز است و از حيث مقام همدوش صدر اعظم مملکت م= 610; باشد.فعلا او را همراه ولايت عهد عظ= 605; کرده اند که در امور مملکتي با او مشاوره کند. پسرش يکي از صباياي شاه ر= 575; که در نهايت زيبائيست به عقد خود درآورده.مير= 86;ا بزرگ مردي اس= 578; عظيم الشان و کاردان.گرچه ظاهرا خيلي مقدس است ولي &#= 1583;ر باطن از اينک= 607; او را درويش مي خوانند متنفر است. به واسطه خست زياد تعدي فو= 602; العاده خلق ر= 575; از خود بري کرده و از دخالتي که در &#= 1575;مور حضرت وليعهد دارد او را دشنام مي گويند."ص159<= /p>

ميرزا عبدلوهاب:=

"ميرزا عبدالوهاب وزير دوم ظاهرا مرد لايق کاردان= 10; به نظر مي رسد.خيلي با سليقه لباس م= 610; پوشد.جامه به اندامش مي برازد.روي هم رفته مرد خوش هيکليست.به ملاحظه سياد= 78; مختارست که مطالب را با صراحت بيان ب= 607; عرض شاه برساند.و همي= 606; راستي و صداق= 578; و هوش و ذکاوت فطري است که او را نزد سلطان مقرب د= 575;شته."ص230

نجاتعلي بيک:

"نجاتعلي بيک برادرزاده عسگرخان که ب= 575; عمويش به پاريس رفته ب= 610; نهايت خليق و مهربانست.در = 586;بان فرانسه يد طولائي دارد.از مهر و صداقت و حجب و حيا که کمتر در ايرانيان ديده مي شود محبوب تمام اعضاي سفارت شده است."ص89

واضح است شخص نويسنده به دليل اينک= 607; از طرف دولت روس است،به تعريف و تمجي= 583; رجال دولتي ايران مي پردازد.و چه بسا اين نکات مثبت را بر اساس يک نوع مصلحت سياسي بيان مي کند.

البته نويسنده در مواردي= با زيرکي تم= 575;م در خلال تعري= 601; از شخصيتهاي به خصوص،نکا= 78; منفي اخلاق ايرانيان را گوشزد مي کند. <= o:p>

نتيجه گيري:

1.با توجه به اينکه نويسنده اين کتاب به همرا= 607; يک گروه سياس= 610; به ايران سفر کرده است، مشاهدات دقيقي در باب فرهنگ و خلقيات و آدا= 576; ورسوم ايرانيان نداشته و با عامه مردم در ارتباط نبود= 07; است. اکثر موارد ذکر شد= 607; در سفرنامه درباره خلقيات رجال سياسي ايران است که اغلب با ديدي مثبت به آنها نگري= 587;ته.

2.رفتار اجتماعي مرد= 05; در صحنه هاي مختلف، تنظي= 05; امور داخلي و خارجي و رابط= 607; آنها با يکديگر در جامعه و با ساير ملتها د= 585; جوامع ديگر ناشي از تربي= 578; و خلقيات آنهاست.

و هنگامي که خصوصيات و خلقيات مثبت ومنفي را برا= 610; ايرانيان مي شماريم، بي ش= 705; دولتمردان ن= 10;ز از همين مردم هستند و زمان= 610; که بر مسند قدرت مي نشينند،رفت= 5;ر خلقي خود را در تصميم گير= 610; هايشان آشکا= 85; مي سازند و در تبيين سياست هاي داخلي و خارجي کشور و نهايتا در حرکت جامعه موثر است. و چه بسا بسياري ا= 586; ناهنجاري ها = 608; معضلات اجتم= 75;عي در کنار مشکلات پديد آمده در سياس= 578; هاي داخلي و خارجي دولت ناشي از خلقياتي است که از تربيت خانوادگي نشئت مي گيرد.

3.همه ما بارها شنيده ايم که ايرانيان را مردماني باهوش،زيرک = 08; با استعداد،مرž= 3;ماني پراحساس ،عاطفي،مهر= 6;ان ناميده اند. انسانهايي ک= 07; زندگي شان با مذهب و اعتقادات ديني عجين شده.ملت هميش= 607; در صحنه،غيور، پاسدار خاک ايران و از اين قبيل صفات. اما آيا همين و بس.آري همه اينها صفاتي شايست= 07; براي ايرانيان است.اما آيا همين که ايرانيان اي= 06; صفات را دارا باشند، کافي= 87;ت براي پيشرفت ايران؟ به فر= 590; که ايرانيان از هوش بالاي= 610; برخوردار باشند، به فر= 590; که از اروپاييان و ژاپني ها و ديگر ملل باهوش تر باش= 606;د،اما مگر به غير از اين است که آنها در صنعت و سياست و اقتصاد از ايران پيشترند؟ پس = 575;ين هوش سرشار ايراني کي و کجا قرار است به کاž= 5; گرفته شود؟ فلذا تعريف و تمجيد از خود راه گشاي مشکلات نيست.= 608; با برنامه ري= 586;ي دقيق مي بايس= 578; خلقيات مثبت را به منصه ظهور رساند.

و در آخر آنچه مسلم اس= 578; اين که خلقيا= 578; و خصوصيات مثبت و منفي اخلاقي،رفت= 5;ري تاثيري در عق= 576; افتادگي و يا پيشرفت جوام= 93; خواهند داشت.= 608; با آگاهي به وجود اين خصوصيات،مر= 8;فع نمودن کاستي ها و تقويت کردن نکات مثبت مي توان در جهت پيشرف= 578; گام برداشت.