working paper- mozen zadeh

دا= 606;شكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

<= /o:p>

اž= 6; ايران من(ابراهيم بيك) تا ايران موجود<= /span>

خ = 4;قیات منفی ایرانی= 75;ن در سياحتنام= 07; ابراهيم بيك

س = 5;يه موذن زاده=

moazenzadehs= omayeh@yahoo. Com

كا= 585;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black'>م= وضوع: خلقیات منفی = 575;یرانیان در سفرنامه ه= 575;

زي= 585; نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

دی 13= 86

&#= 1605;شخصات کتاب: مراغه‏اي، زين‏العابد¡= 0;ن .سياحتنامه ابراهيم بيك يا بلاي تعصب او. نشر سپيد = 7;. 300 صفحه.

م = 2;دمه

فž= 5;هنگ مجموعه اي از آداب = 8; رسوم،رفتار = 7;ا و اعتقاداتي است كه هر قومي براي خو= 583; دارد و هر فرهنگي دارا= 10; مزايا و معايبي مي باشد شايد بعضي مسائل و رفتارهايي باشند كه در نظر شخصي كه آن فرهنگ را نمي شناسد جز= 569; معايب محسوب مي شود.گاهي اوقات نيز،ي= 03; سري سنتهايي وجود دارند ك= 607; غير عقلاني ه= 587;تند و از ديدگاه منتقدان همان فرهنگ م= 591;العه مي شوند.

ه = 6;گام ورود افراد ا= 586; كشورهاي ديگ= 85; به ايران چيزهايي به چشم آنها مي آيد كه كساني كه با آن فرهنگ زندگي مي كنند برايشان معم= 08;ل و عادي است از طرفي بسياري از مسائل كه آ&#= 1606; افراد در سفرنامه هاي خود مي نوشتن= 583; با توجه به فرهنگ خود آن را به تصوير مي كشيدند كه شايد به نظرشان خيلي عجيب مي آمد.

ا¡= 0;نكه دروغگويي،ر¡= 0;اكاري و چاپلوسي جز= 569; خلقيات منفي ايرانيان محسوب مي شود عين واقعيت است.اما مسئل= 607; اي مثل موسيق= 610; كه (بسته به نسل و فرهنگ ه&#= 1585; كشور مي باشد)هر سفرنامه نوي= 87; موسيقي اصيل = 575;يراني را فوق العاد= 607; مبتذل معرفي مي كند،با تو= 580;ه به فرهنگ خود= 588; است. اگر خلقيات منفي = 585;ا با ديدي منتقدانه نگاه كنيم مطمئنا در جه= 578; رفع يا اصلاح آن اقدام خواهيم كرد بنابر اين هر چه قدž= 5; نكته هاي منف= 610; (نه با قصد و غرض)پاك شوند فرهنگ يك كشو= 585; قابل قبول تر مي شود.

مŸ= 1;العه ي سفرنامه ها توسط نخبگان = 608; افرادي كه به فكر كشور خودشان هستن= 83; مي تواند در پيشرفت و ترق= 610; كشور بسيار موثر واقع شود.وقتي فرد= 610; سفرنامه اي ر= 575; مطالعه مي كن= 583; و با وضعيت گذ&#= 1588;ته كشورش آشنا م= 610; شود و آن را با وضعيت همان ز= 605;ان كشور هاي ديگ= 585; مقايسه مي كن= 583; متوجه بسيار= 10; چيزها مي شود ،بسياري كمبودها و بسياري مسائ= 04;ي كه در كشور خودش نمي بين= 583; بنابر اين سع= 610; مي كند آن كمبودها را ب= 585; طرف كند و در جهت پيشرفت كشورش اقدام= 10; انجام دهد.

<= /o:p>

مŸ= 3;رفي كتاب و نويسنده<= /span>

&#= 1575;براهيم بيك فرزند يك= 610; از تجار بزرگ آذربايجان، متولد مصر و ايراني نژاد.

&#= 1575;و خود را اين گونه معرفي مي‏كند « نگارنده‏ي س= 85;اپا تقصير زين‏العابد¡= 0;ن، بن مشهدي علي= 548; بن حاجي رسول بن حاجي عبدالله، بن حاجي حمزه خا= 606; كه از اكراد شمال ساوجبلاغ و يكي از خواني= 606; آن سامان بودند. در طريقه تسنن مذهب شافعي داشته و در زمان نادرشا= 07; بين لشكريان آن بسي خدمات نمايان به ايران كردند. بعد از آن اجداد ما به عروه‏الوثق= 5;ي حقيقي ( مذهب شيعه) متوسل شده به مراغه مشغول تجارت گشته و در كسب &= #1608; كار خود يكي از معتبرتري= 06; و معروفترين = 608; مشار با لبنا= 606; شدند.

&#= 1607;نگامي كه بنده هشت مراحل زندگاني را ط= 610; كرده بودم، ب= 607; دبستانم گذاشته مشغو= 04; تعليم و تربي= 578; گشته، هشت سا= 604; راه مكتب خان= 607; پيمودم. ولي چه مكتب؟ چه معلم؟ مسلما= 06; نشود كافر نبيند … خلاص= 607; در شانزده سالگي به حجره‏ام آوردند. در بيست سالگي ب= 607; اردبيلم فرس= 78;ادند جهت تجارت.

&#= 1585;فته رفته عمل تجارت كاست. پريشاني از ه= 585; جهت روي آورد. چنانچه رسم فلك‏زدگان است به ناچار &#= 1578;رك وطن گفته اختيار به دس= 578; غربت افتاد ولي نه از روي اختيار بلكه بر اضطرار[1]&r= aquo;.ص11 سرانجام بنا به قول خانبا بامشار در سا= 604; 1290 شمسي بدرود حيات گفت.

&l= aquo; ابراهيم بيك جواني است سرشار از حب وطن. از ويران&#= 1610; وطنش رنج مي‏برد و از تاخت و تاز بيگانه در آن سرزمين به فر= 610;اد مي‏آيد. او ملت و مردم وطنش را دوست دارد. همه جا نظر به آنان دوخته است و بر آنان دل مي‏سوزاند. ب= 607; حالشان اشك مي‏ريزد و در جست‏وجوي را= 07;ي براي خير و صلاح آنان است.

&#= 1610;ك شيعي معتقد و متعصب و از اينكه آئين خدا ناداني شيادان شده و به خرافات آلوده است به خدا پناه مي‏برد. شيفت= 607; و واله‏ي ترق= 610; و يك اصلاح طل&#= 1576;.»ص23

&#= 1575;براهيم بيك بنا به وصيت پدر به سياحت مي‏پر= 83;ازد و براي اين سياحت ايران= 48; زادگاهش را انتخاب مي‏كند. البت= 607; نويسنده تاريخ دقيقي از آغاز سفر خود بيان نمي‏كند و مي‏نويسد در هجدهم فلانم= 75;ه به عزم زيارت مشهد مقدس و سياحت ايران با يوسف عمو، معلم و در حقيقت به جاي عمو و بلكه پدر به راه افتاديم. از شهرهاي متعد= 83;ي از جمله: تفليس، بادكوبه، مشهد، نيشاب= 08;ر، تهران، تبريز، قزوي= 06; مراغه، اردبيل، ارو= 05;يه و … ديدن مي‏كنند.

<= /o:p>

ت = 8;صيف صفات منفي ايرانيان و مهاجرت ايرانيان

&#= 1606;ويسنده در ابتداي سف= 585; در باطوم بسياري از ايرانيان را مشاهده مي‏كند، همه با لباس‏هاي كهنه و صد پاره با رنگ و روي زرد و ضعيف، از حال= 578; آنرا متحير و متاسف مي‏شو= 83; و از شخصي علت را جويا مي‏شود، سپس علت را در وضعيت ايران = 608; نبودن كار مي‏يابد كه باعث مي‏شود مردم به ممال= 603; روس و روم و هندوستان بروند و در وضعيت بسيار نامناسبي زندگي مي‏گذرانند. &la= quo; از غفلت دولت و تنبلي ملت به اخراج آن گنجهاي بي‏پايان كه در دل خاك ممل&#= 1603;ت شما نهفته اس= 578; نمي‏پردازنž= 3;، اين است كه همشهريان شم= 75; در نهايت مذل= 578; و خواري به ممالك خارجه ريخته به كارهاي پست و مشاغل خسيسه مانند فعلگي = 608; حمالي و گلكش= 610; اشتغال مي‏و= 85;زند[2]&r= aquo; ص 51

&l= aquo; از كم درآمدي مملكت ايران = 608; بيكاري مردم = 608; تعدي زبردستان در حق زيردستان = 608; بي‏صاحبي رع= 10;ت كه اينان را به خاطر يك تومان پول تذكره بي‏سئ= 08;ال و جواب به ممالك خارجه سر مي‏دهند[3]&r= aquo; ص 53

<= /o:p>

و= 5;بستگي به كشورهاي ديگر

&#= 1608;ابستگي ايران به كشورهاي خار= 80; در حالي كه همه چيز در كشور هست و هيچ كس زحمت استفاده از آنها را براي توليد لوازم به خود نمي‏دهد. « چرا بايد رعي= 578; ايران تا جزئيات لواز= 05; زندگاني محت= 75;ج خارجه باشد[4]&r= aquo; ص 96

&l= aquo; از كاغذ قرآن گرفته تا كفن مردگان خودتان محتا= 80; فرنگانيد» ص 215=

&#= 1606;اكارآمدي وزرا: ابراهي= 605; بيك وزير داخليه را مو= 585;د سرزنش قرار مي‏دهد و تكاليفي را بيان مي‏كند كه بايد توسط وزير اجرا شود، اما اين كار در ايران صورت نمي‏گيرد و وزير به تكاليفش عمل نمي‏كند. در مقايسه، كشورهاي خارجي را مثا= 604; مي‏زند كه آن مسائل بر عهد= 607; وزراست. از جمله وزير را اين گونه مخاطب قرار مي‏دهد كه « آيا تاكنون اسباب مهاجر= 78; اين همه ايراني را كه به ممالك روس و عثماني و هند پراكنده مي‏شوند تحقيق فرموده، تدبيري براي منع آن به كار برده‏ايد، … چرا اسباب پريشاني و پراكندگي مل= 78; را نمي‏پرسي= 83; …» ص 97

&l= aquo; در اثناي اين مسافرت كه قسمت قليلي ا= 586; ممالك ايران را ديدم دلم خون شد. همه جا ملك پريشان ملت پريشان، = 578;جارت پريشان، خيا= 04; پريشان، عقايد پريشان، شهر پريشان و شهرياران پريشان» … و علت اين همه پريشاني را ا= 586; بي‏كفايتي وزرا مي‏دان= 83; « تعجب دارم كه با اين همه پريشاني ديگ= 85; جمعيت وزرا چ= 607; لازم است» ص 100<= /o:p>

&#= 1607;يئت وزرا هر بار به يكي از كشورهاي خارجه سفر مي‏كردند و مبالغ هنگفت= 10; از پول مملكت را خرج مي‏كردند. ام= 575; هيچ چيز مفيد= 610; با خود نمي‏آورند. « در مقابل آن همه رنج راه و مصارف زياد چ= 607; هديه و ارمغا= 606; بر وطن و هموطنان خود آورديد، ايش= 75;ن كه چيزي نتوانند گفت= 48; خود بگويم، معايب و مفاس= 583; » ص 138

<= /o:p>

ب¡= 0;‏عدالتي و بي‏قانوني

« … در صورتي كه خود قانون و عدال= 578; نداريم، …» ص 104، « قانون داريم ولي حبسش كرده، كليدش زده‏ا= 06;د» ص 121. علت بي‏قانوني ر= 75; اين گونه بيا= 606; مي‏كند: « هرگاه پاي قانوني در ميان باشد، ايشان راه بدين مقصور پيدا نتواند نمود، سهل اس= 578; كه هر يك از سي‏چهل هزار تومان مداخل ساليانه نيز = 605;حروم خواهند شد و در آن صورت به تجملات فرعوني كه امروز دارند = 608; هر كدام صاحب اصطبل و يدك و چندين خدم و حشم هستند ني= 586; بايد وداع گويند اين اس= 578; كه نام قانون را نمي‏خواهند بشنوند تا چه رسد به وضع و اجراي آن» ص 137<= /o:p>

<= /o:p>

ت= 5;راج دارائي‏هاي كشور

<= /span>« نصف مملكت بلوچستان را كه مايه قدرت و شوكت دولت ايران بود، دولت انگليس بي‏هيچ سبب و زحمتي مستول= 10; شده و هرات را كه جزء اعظمي از وطن ما بود اكنون در دست افاغنه است …&ra= quo;

&#= 1582;وش گذراني شاها= 06; و شخصيت وزرا: « پادشاه گاه= 610; در ييلاق و گاهي در شكار است و غالباً كه در شهر تشريف دارند هفته‏ها از ح= 585;م خانه بيرون نمي‏آيند.» ص 12= 2. « در اين مملكت… وزير جنگي كه در تكبر و تجبر از فرعون و شداد خود را بالاتر مي‏داند… اينان به جز از چاپيدن مم= 604;كت و خيانت كردن به دولت و ملت از ساير اوضا= 593; زمان هيچ چيز= 610; آگاهي ندارن= 83;» ص 111

&l= aquo; وزراي بي‏هن= 85; و بي‏غيرت به جز از چاپلوس= 610; و مزاج گوئي علمي ندارند.&ra= quo; ص 122 « گروهي مردمان فروم= 75;يه و مزاج‏گو و چاپلوس و رشوه‏خوار و بداخلاق كه نامشان وزرا= 10; دولت است و وجودشان از ن= 582;ستين اسباب هرج و مرج مملكت» ص 12= 4

<= /o:p>

رž= 8;وه‏خواري

&#= 1575;براهيم بيك براي وار= 583; شدن به اتاق وزير داخليه اجازه مي‏خواهد ام= 75; مانع ورود او مي‏شوند « گف= 578; امروز نمي‏شود، ممكن نيست، پيش رفته يك ا&#= 1610;مپريال به دستش گذاشتم، نگاهي به روي من كرد، گفت قدري صبر فرمائيد،‏بŸ= 3;د از پنج دقيقه آمد كه بفرمائيد » ص 95. «بنا به عادت زشت اين مملكت‏ها پو= 04; حلال همه مشك= 604;ات است … به محض ديدن پول اختيار از دستش رفت» ص 157

<= /o:p>

عž= 3;م وجود مكتب

« هرچ= 607; ديدني و نديدني بود ديدم. تنها يك چيز نديدم كه منتهاي مقصو= 83; من آن بود … ديدن مكتب كه مايه تمامي سعادت و نيك‏بختي‏ه= 5;ست. امروز قوت دولت، عزت مل= 578; و آبادي مملك= 578; همه منوط به بودن مكتب اس= 578; و بس» ص 205

&l= aquo; وضع ما اصلاح نپذيرد مگر ب= 607; همت مردمان ب= 575; فضل و داشن كه از علوم متداوله آگاهي داشته باشند.» « افتخار مغرب زمين همان عل= 605; و آگاهي ايشا= 606; است و سبب ذلت و خواري مشرقيان نيز عدم علم و جهالت آنان» = 589; 140

عž= 3;م توجه به دين و مساجد:

&#= 1576;ا وجود مساجد بسيار عالي د= 585; شهر احدي در آن‏ها براي برپايي نماز پيدا نمي‏شو= 83;. قالي‏ها پيچ= 10;ده در گوشه‏اي و حتي سگي در گوشه‏ي ديگر آن. ابراهيم بيك از ديدن اين وضعيت در شهر نيشابور بي‏اختيار ب= 07; گريه مي‏افت= 83; و اين گونه مي‏گويد « دو دستي بر سر زده گفتم خداوندا اين چه بساط ناگو= 575;ر و چه اوضاع ناهموار است. از ديدن و ديانت چه بهر= 607; براي اهالي اين مملكت باقي مانده است.» ص 67

&l= aquo; رفتيم به مسج= 583; شاه، در حقيق= 578; مسجد خيلي عالي است اما … در گوشه‏اي دو سنگ گذاشت= 607; بودند. دو نفر گردو شكسته مغزش را سوا مي‏كردند. در طرف ديگر چند نفر نشسته انار مي‏خور= 06;د … در مصر و اسلامبول ما مساجد و جوام= 593; را ديده‏ايم كه با فرش‏ها= 610; گرانبها مفروشند…» ص 155 « … از آ‏مريكا و انگلستان بدينجا ريخته، ريشه فساد را در مزرعة قلوب عوام‏الناس محكم كنند و در خاك ممالك اسلاميه نشسته برضد مذهب پاك اسلام كتاب‏ها بنويسند …اي= 06; درد بالاي دردهاي من نشست» ص 200

<= /o:p>

عدم وجود شركت و كومپاني<= /span>

«در مملكتي مثل مشهد مقدس كه استعداد هرگونه تجار= 78; را دارد ابدا= 611; يك كومپاني و شراكت ديده ن= 605;ي‏شود حال آنكه مردمان صاحب ثروت هم هستن= 583; و ماالتجاره از امتعد ومحصولات ار= 90;يه زياد است و اين معني هم دليل نفاق ايشان» ص66

&#= 1583;ر تمام تهران ي= 603; كومپاني و شراكت براي ترويج امتعد = 608; محصولات مملكت تشكيل نيافته با اينكه چندتن صاحب سرمايه كافي هم هستند. «ولي به همديگر امنيت ندارن= 83;. در معاملات نيز با همديگ= 585; خيلي با احتياط حركت مي‏كنند و هم= 607; در آن خيال است كه به ديگري پاي بزنند» ص 152

&l= aquo;… ابداً بر توسيع دايره تجارت مملكت خودشان نكوش= 10;ده‏، عمرشان را بدين گونه غفلت به سر مي‏برند.» ص 18= 2

<= /o:p>

مž= 7;ئله بهداشت<= /span>

&#= 1608;جود حمام‏هاي عمومي با ‏آب‏هاي كثيف، كه همة افراد با وجو= 583; امراض مختلف= 10; كه دارند وار= 583; آن آب مي‏شون= 583; در نتيجه وجو= 583; امراض مسرية گوناگون. «به اندك تأملي معلومم شد كه منشأ هر گونه امراض مسريه همين گنداب است كه كور و كچل و زخمي يك شهر بدون استثنا شب و روز از مرد و زن به ميان مشتي آب گنديده سه ماهه دخل مي‏شوند» ص 61

&#= 1576;لافاصله بعد از اين مسئله نويسنده در مقايسه با ساير بلاد اسلاميه مي‏نويسد: «د= 585; حمام‏هاي ساير بلاد اسلاميه مانند مصر و ممالك عثمان= 10; آب غسل محفوظ و جاري از شير است كه شخص از يك طرف غسل مي‏كند و از طرف ديگر هم از شير آب سرد كه رديف آ‏ب‏گرم و در نهايت صافي و براقي است، گرفته مي‏خورد.» ص61

<= /o:p>

چ= 5;پلوسي شعرا

«پيو= 06;د كردن دو سخن دروغ به همديگر است ك= 607; شعرش نام گذاشته‏اند. بعضي به واسط= 607; آن سخنان به ه&#= 1605; پيوسته پادشاه را به آسمان برده معراج مي‏ده= 06;د و برخي هم دارا و سكندر را از گور درآورده تفن= 11; به دوشش داده به قراولي و درباني درگا= 07; سطلنت وا مي‏دارند…» = 89; 122

&#= 1583;ر مقايسه آلما= 06; را مثال مي‏آورد، «ا= 10;مپراتور آلمان همه ساله صد براب= 585; پادشاه ايرا= 06; در شكار چرند= 607; و پرنده و درنده به تير مي‏زند، اما = 607;يچ‏يك از شعراي آ‏لمان در ستايش تير و كمان آن قصيده‏اي نمي‏سرايند.&raq= uo; ص 122

&l= aquo;… در اتمام هر بيتي از مستمعين صدا= 10; بارك‏الله و احسنت، احسن= 78; است كه بذل مي‏شود… به بهاي اين سخنان دروغ هيچ‏جاي دني= 75; يك دينار هم نمي‏دهند مگ= 85; در اين ملك كه سبب آن هم جز بي‏كاري و بيماري و بي‏= 593;لمي و غفلت و دنائت نفس نيست، كه ظالمي را دان= 587;ته و فهميده به عدالت و جاهل= 610; را به فضيلت… ستايش كني…شاعري يعني مداحي كسان ناسزاو= 75;ر» ص159

<= /o:p>

خž= 9;وصيات مردم

&#= 1607;مه چيز را به تقدير و مشيت‏الهي نسبت مي‏دهن= 83;، در هنگام برو= 586; بيماري معتقدند:

&l= aquo;آ‏بله كوبي، اينها همه قول فرنگان است. مشيت الهي بدين تعلق گرفته بود»=

&#= 1606;ويسنده در ادامه در مقايسه با كشور = 0;لمان مي‏گويد: «در تمامي ممالك آ‏لمان در ظر= 601; سال دوازده ماه ششصد تن از اطفال آن مملكت از صدم= 577; مرض آبله فوت نمي‏شوند» « اما شما از غايت تنبلي و كاهلي و عدم علم و آگاهي در ظرف يك ماه &= #1607;فتصد طفل معصوم را … مسافر ديار عدم كرده‏اي= 83; و اين را هم بيباكانه به مشيت خداوند= 10; نسبت مي‏دهي= 83;» ص 224 « من خود مدتي را در اسلامبول بوده، همه روزه مي‏ديد= 05; كه اطباي دول= 578;ي كوچه به كوچه محله به محله در به در خانه &= #1605;ي‏گردند، اطفال را مجاناً آبله كوبي مي‏كنن= 83;» ص 225

&#= 1583;ر كشورهاي ديگ= 85; تولدات و وفيات ثبت مي‏شوند و هرگاه مرضي ظهور مي‏كند براي جلوگير= 10; از آن تدابير مقتضيه به كا= 585; برده مي‏شود. اما در ايران «آنچه در نظر دولت از همه چيز بي‏مقدا= 85;تر است همانا حيات تبعه و زيردستان اس= 78; و بس» به هنگام بروز بيماري همة اطرافيان طب= 10;ب مي‏شوند. «در شهرهاي معتب= 85; هر درويش بنگ= 610; و هر عطار دوا فروشي طبيب است و هر پيرزني دهات= 10; قابله و …» ص 226=

دŸ= 4;ل‏كار و متقلب و بي‏توجه به منافع عمومي كشور و نداشت= 606; حب وطن و خوش‏گذراني:

&l= aquo;در تقلب و تضييع امتعه و محصولات مملكت تسلط غ= 585;يبي دارند، آنچه تعالي است، آنها را به رنگ‏هاي قلب معيوب كرده‏اند و آنچه ترياك است هرگاه آر= 583; و سريش پيدا نشود، خاك موجود است.» و در همين جا ذكر مي‏شود كه دولت چندين بار اين كار را غدغن مي‏ك= 606;د، اما بازهم تكرار مي‏شود، علت را اين‏گونه = 576;يان مي‏كند: «زير= 575; كه مأمورين رشوه گرفته غ= 583;غن را مهمل گذاشته» و بدتر از اين مسئله شيوع ك= 588;يدن ترياك، «مرد = 608; زن، پير و برنا بدان سم قاتل مبتلايند و دربازار و دكاكين علي‏= 85;ؤس الاشهاد همه مي‏كشند، اي= 06; است كه نه در مردان مملكت اثري از مردي و نه زنان لطافتي از نسوانيت باق= 10; مانده است.» ص 6= 6

&l= aquo;ابداً در خيال مناف= 593; عموميه وحفظ عزت وطن و شئو&#= 1606; دولت و آبادي مملك= 78; نبوده‏ند، ح= 75;كم و محكوم، آمر و مأمور، عال= 605; و جاهل، تاجر و كسبه همه در فكر خود بوده.» ص 65

&l= aquo;همة تدابيرشان بدين منحصر است كه به كدامين حيله به زير پاي همديگر صابو= 06; ماليده از پا ي دراندازند = 608; منصب يكديگر را بگيرند، آنچه به خاطر= 588;ان نمي‏رسد‏، همانا حب وطن و غيرت مليه ا&#= 1587;ت» ص136

&l= aquo;اينان قدر وطن نمي‏دانند، از لذائذ خدم= 578; به وطن بي‏بهره‏انž= 3;، نظرشان كوتا= 07; و همتشان پست است» مردان م= 583;ت طولاني را در حمام مي‏مانند و خضاب مي‏كنن= 83; «در كنار حوض خضاب كرده، قليان مي‏كشيدند» = 89; 196

&l= aquo;همگي از روز پنج‏شنبه به تدارك تفرج روز جمعه مشغولند، اينها همه علامت بي‏كاري و بي‏خبري است= 48; روزهاي شنبه نيز كارشان ب= 607; صحبت تفرّج روز جمعه مي‏گذرد.»=

&l= aquo;پيوسته شغلشان منحص= 85; به عيب‏جويي = 608; تجسس معاملا= 78; اين و آن است، همه روزه مشغنول دام نهادن به راه يكديگر و چاه كندن براي همند.» ص 209و208

&#= 1608;يژگي‏اي كه براي مردم اروميه آورد= 07;: مردمان اين شهر از شدت جهالت و كوتاهي نظر ب= 607; جزاز خودپرس= 78;ي و خودآراي كاري ندارند. شغلشان هرزه‏گردي و = 610;افه‏درائي است… از وضع حاليه زمان و مقتضيات زما= 06; ابداً آگاهي ندارند» ص 202

ويژگي= ‏اي كه در مورد مردم اردبيل بيان مي‏كند: «در اردبيل، در اين ولايت اهالي مشغول ملاّبازي اس= 78;. در هر دكان و خانه صحبت از فلان مجتهد و فلان شيخ‏الاسلا = 5; و پيش نماز و است و بعضي به صحبت گاوميشان جنگي سرگرمند… ابداً از دني= 575; و آخرت خبر ندارند. از منافع تفويي= 83; ثروت عمومي و علم معيشت وح= 576; وطن بالمره غافلند» 175

خ = 8;دپسندي

&#= 1602;رار دادن مجسمه شاه در ميدان شهر، در اين باب مي‏نويسد، مجسمه در فرنگستان هم ديده مي‏شود اما «حرف در اينجاست كه ه= 585; يك از آنها خدمات بسيار نمايان به دولت و ملتشا= 606; كرده‏اند، همچنان مجسمه‏اي براي او ساخته، يادگ= 75;ري مي‏گذارند ن= 07; اينكه شخص در حيات خود، مج= 587;مه‏اش را خود خريده، در معبر مردم &#= 1576;گذارد و به خلق بگويد من مرد بزرگي هستم مرا بشناسيدR= 30; خودپسندي را خدا و پيغمبر و حضرات ائمه &#= 1607;دا و حكما و ادبا و فضلا و شعرا مذموم دانست= 07;‏اند … اين مجسمه‏ها در شريعت پاك اسلام مذموم است» ص 145

<= /o:p>

س= 5;ده‏دلي مردم

&#= 1587;خنان بي‏سر و بن دو درويش و چند بچه درويش در &#= 1711;وشه‏اي از بازار برا= 610; جمع‏‏آوري پول،

&l= aquo;عوام چنان گمان مي‏برند كه اگر به گفته آن عمل نكنند و پول ندهند، د= 585; دنيا و آخرت رستگار نخواهند شد.» ص 187 و 186

&#= 1575;براهيم بيك علت پيشرفت نكرد= 06; ايران را اين= 207;گونه بيان مي‏كند:

&l= aquo;حكومت ابداً اعتنايي بدي= 06; عوالم ندارد&raq= uo; ص 66 مهمترين مشكل را ناآگاهي بزرگان= علما مي‏داند، ام= 75; باز هم علما را تفكيك مي‏كند و منظور خود را از علما اين‏گونه بيان مي‏كند= 48; «من جو فروشا= 606; گندم نما و عالمان بي‏عمل و بدنام كنندگان نيك= 08; نامي چند را مي‏گويم» ص 261

&#= 1610;ك ويژگي مردم ك= 607; مانع پيشرفت وطن است «هر تاجري كه از خود ي= 5; ديگري ده هزا= 585; تومان در دستگاهش ديد مطلق چهار هزار تومان آ= 606; را خرج ساختن عمارتي براي خود خاهد كرد. با اين حال از تجارت آنان چ= 607; اميد ترقي مي‏توان داش= 78;. در ادامه مي‏گويد اين = 585;ا با هيچ مملكت= 610; نمي‏توان قياس كرد» ص 207<= /o:p>

&#= 1608; ديگر اينكه، مردم به تجار= 578; مايلند اما چ= 607; سود كه همه امتعه خارجه است. از امتعه داخليه نشان= 10; ديده نمي‏شد «شياطين فرنگستان به قوت علم همه ساله چه‏قدر پول از اين مملكت بيرون مي‏كشد» ص 206

&l= aquo;حكومت نيز محض اينك= 607; ملت به خود مشغول شود بق= 575;ي اين وضع را از خداي به دعا مي‏خواهد… رعيت هميشه د= 585; كشاكش بوده فرصت آن را پيدا نكند كه &#= 1576;ه خود پردازد. از وضع زمان و مقتضيات زما= 06; آگاهي حاصل كند. اين است كه در هر چندگاهي محض تشويق و ترغي= 576; اين طايفه كه مردم را بيشت= 585; مشغول دارند القاب و عنوا= 606;ات به ايشان مي‏دهند.» ص 194<= /o:p>

&#= 1585;اهي كه ابراهيم بيك معتقد اس= 578; ايران را از آن وضع نجات مي‏داد اين بود:

«هرگ= 75;ه چهل سال قبل آن مكتب‏ها ر= 575; كه من مي‏دان= 605; و مي‏گويم با= 586; كرده بوديد امروز خوليا= 10; صدرنشيني و تجملات چنين برشما غلبه نداشت و در مجالس به جز از اسباب ترق= 610;ات ملك و ملت چيزي گفت و گو نمي‏شد.» ص 216

ن= 8;يجه‏گيري

- خلاصه نگاه نويسنده:

&#= 1575;براهيم بيك. از اكثر شهرهاي ايرا= 06; ديدن مي‏كند= 48; او در اين سفر هيچ اثري از پيشرفت و ترق= 610; و تمايل به تمدن نمي‏بيند، هيچ تلاشي هم از سوي مردم م&#= 1588;اهده نمي‏كند، حت= 10; سرمايه‏اي ر= 75; هم كه از گذشت&#= 1711;انشان به ارث برده‏اند را در عياشي و خوش‏گذراني̴= 7;هاي خود به باد مي‏دهند، بدون اينكه ذ= 585;ه‏اي به فكر وطن و ابناي وطن باشند. كار خيري هم اگر انجام مي‏دهند از روي رياست و ب&#= 1610;‏طمع و توقع نيست.

&#= 1583;ر پايان عوامل= 10; را براي نجات ايران ذكر مي‏كند، به طور خلاصه از اين قبيل است: اتحاد ملت در يك نقطه، واج= 576; دانستن اطاع= 78; اوامر و احكا= 605; پادشاه، ترجيح دادن نيك نامي به لذائذ نفسان= 10;، تشكيل شورا، وجود قانون ومجري، ايجا= 83; مكتب و… البت= 607; همه را در ساي&#= 1607; همكاري دولت با ملت مي‏داند.

&#= 1576;ا مطالعه اين كتاب با بسياري از اخلاقيات من= 01;ي ايرانيان در گذشته آشنا شدم. اخلاقياتي ك= 07; برخي از آنها هنوز هم در بين افراد باقي مانده، من با همه خصوصيات= 10; كه نويسنده ذكر مي‏كند م= 608;افق هستم و فكر مي‏كنم همه درست است، چر= 575; كه همه واقعي= 575;تي است كه مشاهد= 607; كرده و چون خود ايراني ا= 587;ت، بنابراين نمي‏توان گف= 78; از روي غرض مطلبي گفته است و خصوصيت= 610; را به اشتباه به ايران نسب= 578; داده است.

&#= 1601;قط تنها مسئله‏اي كه ذهنن مرا درگير كرد و به عنوان نقد= 610; بر اين كتاب مي‏خواهم بيان كنم اين است كه چرا در سياحت خود فق= 591; بدي‏ها و منفيات را ديده است، چر= 575; هيچ ويژگي خوبي بيان نكرده؟ آيا واقعاً هيچ مسئلة خوش‏آيندي مشاهده نكرده، آيا ايرانيان هي= 70; ويژگي مثبت و اخلاق خوبي نداشتند؟<= /p>

&#= 1575;لبته من فكر مي‏كن= 605; اين مسئله به شخصيت خود نو= 610;سنده يعني حب وطن او برمي‏گرد= 83; اما احتمالا= 11; علت ديگري هم داشته.