working paper- marashi

دانشكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

نقد و بررسي سفرنامه دوراند

سپيده مرعش= 610;

كارنوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

موضوع: = 82;لقیات منفی ایرانیان در سفرنامه ها

زير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

دی 1386

= 605;شخصات کتاب: نام نويسنده: E.R.DURAND= . سال انتشار: 1346 نام كتاب: سفرنامه دوراند. مترج= 605;: علي محمد ساكي. ناشر: كتابفروشي محمدي. محل ان&#= 1578;شار: خرم آباد – لرستان. چاپ آفتاب؛ تعدا= 83; صفحات كتاب: 209 صفحه.

= مقدمه

= بحث درباره عناص= 85; منفي اخلاق اجتماعي ايرانيان و لزوم توجه به آن

= 583;ر هر شهر و ديار و سرزمين ما با يك سري اخلاقيات روبرو هستيم كه برخي از آنان به گذشت= 607; دور برمي‌گر= 83;د و به صورت جزئي از رفتا= 585; و منش افراد درآمده است، حال اگر بخواهيم درباره‌ي ايران، اين سرزمين با چن= 583; صد سال قدمت صحبت كنيم، اين عناصر خل= 602; و خو چه به صورت منفي و چ&#= 1607; بصورت مثبت ب= 607; گذشته‌ها برمي‌گردد و ما در واقع با خواندن آنچه كه در تاريخ آ&#= 1605;ده با آنها آشنا مي‌شويم و درمي‌يابيم كه آيا اين اخلاقيات، هنوز هم بر اين سرزمين حاكم است؟ يا خير؟

= 570;نچه كه در اين مقاله مورد توجه است بحث بر سر عناصر منفي اخلاق اجتماعي ايرانيان است، يعني ما آنچه را مورد بررسي و نقد قرار مي‌دهي= 05; كه حاكي از خصوصيات منف= 10; ايرانيان اس= 78;. همانطور كه اشاره شد ما با خواندن تاريخ مي‌تو= 75;نيم به گذشته‌ها برمي‌گرديم = 08; يك سير و تحول تاريخي را از آن موقع تا به حال بررسي كنيم يكي از ابزاري كه مي= 204;توانيم با آن به اين مهم بپردازيم، خواندن سفرن= 75;مه‌هاست، چرا كه سفرنامه‌ها بيشتر مي‌تو= 75;نند ما را از چگونگي وضعي= 78; خلقيمان آگا= 07; كنند، خصوصا= 11; در مورد اين مقاله، يعني سفرنامه فرنگيان به ايران يا سفرنامه ايرانيان به = 601;رنگ كه در اينجا سفرنامه فرنگيان به ايران مد نظر ما است مي‌تو= 575;ن از نوع نگاه يا مقايسه‌ا= 10; كه انجام مي‌= 588;ود پي به يك سري خصوصيات برد كه در اينجا خصوصيات منف= 10; ايرانيان مورد توجه ماست. و از اين = گذر پي ببريم كه نظريات ديگران در خصوص ما چيست= 567; رفتار ما تا چه اندازه از نگاه فرنگيا= 06; مطلوب يا نامطلوب است= 67; و ... كه در ادام = 7; تا حدودي با چند و چون اين قضايا آشنا م= 610;‌شويم.

= اهميت بحثهاي مطرح شده در سفرنامه‌ها در وضعيت فعل= 610; ايران

= 576;حثهايي كه در سفرنام= 607;‌ها بدان پرداخت= 07; مي‌شود اغلب به نوع نگاه كسي كه به آن جا سفر كرده و يا هر كس ديگري كه به جمع‌آوري و نگارش اطلاعات و اتفاقات در باب سفر پردا= 582;ته، برمي‌گردد. ب= 607; همين لحاظ بر اساس نوع نگا= 607; و ديدگاه‌ها= 48; سفرنامه‌ها¡= 0; گوناگوني شك= 04; مي‌گيرد. اگر رويكرد ما به سفرنامه به لحاظ كاركرد= 10; باشد قطعاً م= 610;‌توان از اين سفرنامه‌ها بهره جست و آنجا كه از نك&#= 1575;ت مثبت سخن به ميان آمده آن را تقويت كني= 605; و آنجا كه نكات و خصوصيات منف= 10; را ذكر كرده، البته به فراخور وضعي= 78; اجتماعي امروز ايران = 570;نها را كمرنگ‌تر كنيم، قابل ذكر است كه وضعيت فعلي ايران به لحا= 592; اجتماعي داراي چارچوبي است كه چه براي فر&#= 1606;گياني كه به ايران سفر مي‌كنند = 608; چه ايرانيان= 10; كه به فرنگ سفر مي‌كنند از لحاظ بررس= 610; همين خصوصيا= 78; و نكات منفي ق&#= 1575;بل توجه است. البته اين چارچوب در هم= 607;‌ي ادوار تاريخ= 10; به نوعي بر اين سرزمين حاكم بوده است، اما به عقيده‌ي من اكنون اين چارچوب از اهميت خاصي برخوردار اس= 78; چرا كه بيشتر بر آنيم كه آنچه را كه خودمان داري= 05; حفظ كنيم و دست زدن به هر گونه تغييرا= 78; كه در برخي زمينه‌ها ميR= 04;تواند مفيد واقع شود، جايز نم= 610;‌دانيم.

= 581;ال اگر بتوانيم از سفرنامه‌= 07;ا، نكاتي بياموزيم و آنها را هر چند به ميزان كم در وضعيت فعلي كشورما= 06; پياده كنيم، شايد بتواني= 05; به موفقيتها= 10;ي دست پيدا كنيم.

= پرسش اساسي: آيا در رابطه با اين سفرنامه خصوصيات و خلقيات منفي ايرانيان كه موضوع سفرنامه را شامل مي‌شود= 48; وجود دارد؟=

= معرفي كتاب انتخاب شده

= 606;ويسنده كتاب سفرنام= 07; دوراند، زوج= 07; سرمر تيمر دوراند و زير مختار سالهای1900-1849 م انگليس در ايران بوده است. دوراند از شخصيتهاي برجسته سياس= 10; انگلستان و قريب بيست سا= 604; وزير امور خارجه هندوستان بود، اعزام و= 610; به ايران موج= 576; شگفتي شخصي چون اعتماد السلطنه گرديد، مأموريت دوراند شانه موقعيت حساس سياست انگلي= 87;، در ايران آن زمان و مقارن فعاليتهاي سياسي دولت روسيه ستاري = 576;ود. سفري كه خانم دوراند از آن سخن مي‌راند مربوط به قسمتي از فعاليتهاي ديپلماسي شو= 07;رش در ايران جنوبي و باختري است، با آنكه مطلق= 575;ً درباره‌ي مسائل سياسي= 48; سكوت اختيار كرده، توانسته با قلم تواناي خويش گوشه‌ا= 10; از اوضاع اجت= 605;اعي دوران ناصري = 608; اوايل سلطنت مظفرالدين شاه قاجار را نمايان سازد.

= 587;فر نويسنده: هيأ= 578; آقاي دوراند كه شامل خود ايشان و همسرشان، آقاي رني دبي= 585; دوم سفارت و يك منشي به نام يحيي خان و آبدار به نام پيت كه (قب&= #1604;اً درجه‌دار ارتش بود) و كلفت همسرشا= 06; به نام پلامر و چهار غلام و بيست و چند نفر مستخدم و قاطرچي ايرا= 06;ي بود، روز سه‌= 588;نبه بيست و ششم سپتامبر از تهران بوسيل= 07; اسب، به راه افتادند و پس از عبور از شهرهاي قم، ك= 575;شان، منطقه بختياري، اهواز، شوشتر، دزفو= 04;، ميانكوه لرستان، خرم آباد، بروجرد، ارا= 03; و قم مجدداً به تهران مرا= 580;عت كردند. نويسنده اين كتاب خانم دوراند كه در اين سفر همرا= 607; و رهنورد كوه و بيابان بود= 548; ديدني‌هاي خويش را در كمال سادگي و با بينش خاصي به رشته تحري= 585; درآورده است.

= 576;ديهي است كه انگيز= 607; سفر ايشان، همراهي شوهر = 582;ويش و آشنايي با برخي از شهرهاي ايرا= 06; است، كتاب حاصل يادداش= 78; روزانه خانم دوراند مي‌ب= 75;شد و آنچه را همانطور كه ديده و شنيده نوشته است.

= 603;تاب، شامل هجده بخ= 588; مي‌باشد و نويسنده سعي داشته كه در هر بخش توصيف= 610; از شهري كه بدان وارد شد= 607;‌اند را ارائه دهد كه شامل نوع برخورد حاكمان شهر ب= 575; آنان، توصيف محل اقامت خويش و ... است ناگفته نمان= 83; آنچه براي نويسنده حائ= 86; اهميت بوده است بيشتر مناظر و طبيعتي بوده كه در مسير سفر با آنها روبرو شده است، بطوريك= 07; با خواندن سفرنامه مي‌= 78;وان به راحتي با وضعيت آب و هوا و اقليم شهرهاي مذكو= 85; مطلع گرديد.

= 606;ويسنده در بسياري از قسمتهاي كتا= 76; ايران و ايرا= 606;ي بودن را مورد ستايش قرار داده و خود اذعان داشته كه مسير سفر و نوع برخورد اهالي و حاكم= 575;ن شهرها، ايشا= 06; را چنان مجذو= 576; كرده كه دست ب&#= 1607; قلم برده و خاطرات روزانه سفر ر= 575; به رشته تحري= 585; در آورده است.

= بحث اصلي: طبقه‌ب= 606;دي صفات منفي ايرانيان<= /b>

- اهمي&#= 1578; ندادن به زما= 606; و وقت افراد:

&la= quo;قاطرچي‌ها يا چاروادارها كه بايستي براي محمولا= 78; كاروان، قاط= 85; تهيه‌كننده پيدايشان نشد، و ناچار منتظر آمدن آنها شديم، سرانجام تدريجاً آنا= 06; را در بازار يعني جائي كه براي كيف كرد= 606; از پولهاي مساعده مي‌ر= 08;ند پيدا كرديم، قرار شد كه در موقع معيني د= 585; بيست و چهار ساعت آينده حركت كنيم كه به اين ترتيب يك روزمان به تعويق افتاد&raq= uo; صفحه 5

&la= quo;در اين روز عينا= 611; مانند موقع حركت از تهرا= 606; قاطرچي‌هاي ما گم شده بودند، و برا= 610; پيدا كردنشا= 06; متحمل زحمت بسيار شديم» صفحه 55

- اهميت دادن زياد به هداي= 575; و تجملات:

- اهمي&#= 1578; دادن زياد به هدايا و تجملات:

&la= quo;هدايا در اين سفر بي&#= 8204;نهايت مورد لزوم بود. مبادله پيش‌كشي از سنن اين مملك= 578; است و هيچ مسافري نمي‌= 78;واند بدون داشتن هدايائي معادل پيش‌ك= 88;‌هايي كه به او داده مي‌شود مسافرت كند. اين سنت موجب مي‌شود كه هزينه مسافر= 78; به مقدار قاب= 604; ملاحظه‌اي افزايش يابد.&ra= quo; صفحه 9

- سلب آسايش و آرام= 588; در طول سفر توسط قاطرچيR= 04;ها:

&la= quo;قاطرچي‌ها شب‌ها و در حقيقت اغلب اوقات پر سروصدا و آشوبگرند. زن= 711; قاطرها كه هرگز از حركت باز نمي‌مان= 83;، لاينقطع طني= 06;‌انداز بود، به همين مناسبت خوابمان كم شده بود» صفح= 607; 9

- بي‌نزاكتي و موذيگري قاطرچي‌ها د= 85; طول سفر:

&la= quo;يادم هست كه رضا خان سر دسته قاطرچي‌ها ب= 75; حالتي خشمگي= 06; و شكوه‌كنان به طرف ما آمد، پس از رسيدگي معلو= 05; شد كه يكي از قاطرچي‌ها روي قاطرش كه حيوان پر توا= 606; و قشنگي بود فقط يك جعبه‌ حلبي بار كرد= 607; است. اين قاطرچي‌ها هميشه درصدد انجام چنين موذيگري‌ها= 4;ي هستند. در اين قبيل مواقع ك= 607; رازشان برمل= 75; مي‌شد، ركيكR= 04;ترين و زشت‌ترين الفاظ را بر زبان مي‌ران= 83;ند» صفحه 11

- اخلا&#= 1602; نادرست و رفتار عجيب مستخدمين ايراني:

&la= quo;مستخدمين ايراني در اردوگاه كاملاً خوش ا= 582;لاق هستند، اما د= 585; خانه خشن و بي&#= 8204;تربيت هستند. اين حالت خشونت هنگام مسافر= 78; كمتر به چشم مي‌خورد» صفحه 16

&la= quo;در مواقعي كه آزاد دور ميز كوچكي جمع مي= 204;شديم و چاي مي‌نوش= 610;ديم يا غذايي كه معمولاً چند تخم مرغ پخته بود مي‌خورد= 10;م در اين مواقع مي‌ديدم كه آدمهاي ما انتهاي باري= 03; تخم مرغ‌ها ر= 575; در داخل استكان مي‌گ= 84;ارند، شرقي‌ها هميشه كارشا= 06; در جهت مخالف اروپائي‌هاž= 7;ت و گاهي به نظرم مي‌رسد كه آنها محق باشند و ما بايد آنان را سرمشق قرار دهيم، اما در اين موردي كه طرف باريك تخ= 605; مرغ را بالا مي‌گذارند كارشان غيرطبيعي به نظر مي‌رسد. من هيچ گاه توفيق نيافت= 05; مستخدمين را به درك اين مطلب وادار كنم» صفحه 28

&la= quo;وضع را نزاع يكي از مستخدمين ما كه با يك بختياري، ستيزه كرده بود بدتر كرد= 548; اين شخص آنقد= 585; نادان بود كه يكي از كوه‌ن= 588;ينان وحشي را كتك زده و يا تهديد به زدن كرده بود. مستخدم مذكو= 85; بدون مقدمه چاقوئي بيرو= 06; آورده و تلاش كرده بود كه مرد بختياري را زخمي كند. در ايران مردها = 576;ه حمل چاقو علاقه دارند چاقوكشي گاه= 10; نتايج وخيمي به بار مي‌آو= 585;د» صفحه 76

- بست نشستن ايران= 10;‌ها:

&la= quo;قم براي پناهند= 07; شدن يا به قول خود ايراني‌= 07;ا بست نشستن مكان جالب توجهي است. اذيت كردن اف= 585;اديكه به آنجا پناه مي‌برند در حكم توهين به مقدسات مذهب= 10; است، سنت بست نشستن در اين كشور توسعه عجيبي دارد» صفحه 31

&la= quo;در تهران اغلب مردماني كه مورد ستم قرا= 585; مي‌گيرند زي= 85; پرچم بريتانيا در باغ سفارت بس= 578; مي‌نشينند. بيرون راندن اين افراد خلاف سنن ممل= 603;ت است. بست‌نشي= 606;‌ها گاهي هفته‌ه= 75; در آنجا اقام= 578; مي‌كنند. ياد= 605; هست مردي كه نماينده چند نفر بازرگان ايراني و ادعائي عليه دولت ايران داشت، وارد ساختمان تابستاني سفارتخانه د= 85; قلهك شد و مدت&#= 1607;ا در آنجا بست نشست» صفحه 31

- نبود امنيت جاني د= 585; مسير و راه‌ه= 575; (راهها):

«= 576;ختياري‌ها از دامنه برجستگي‌ها تيري شليك كر= 583;ه هياهوئي به راه انداخته بودند و بعد از آن براي غارت كاروان ما سرازير شدند» صفحه 39

- عدم استفاده بهينه از موقعيت جغرافيايي سرزمين ايرا= 06;:

&la= quo;كشور ايران از نظر ميوه سرزمين عجيبي است، ه= 605;ه انواع ميوه‌= 07;ائي از قبيل گلابي، هلو، سيب در اين كشور به طور طبيعي روئيد= 07; مي‌شود، اما براي تبديل ب= 607; احسن كردنشا= 06; تاكنون اقدا= 05;ي به عمل نيامد= 607; است و هيچ گاه ميان اين ميو= 607;‌ها، ميوه‌اي مانند هلوها= 10; گرمخانه يا انگورهاي انگليسي بدس= 78; نمي‌آيد» صفحه 43

- عدم مراقبت و نگهداري از اماكن و آثار باستاني:

&la= quo;اماكن باستاني را د= 585; كرانه ديگر ب= 607; چشم مي‌ديدي= 05;، منظره‌اي ناراحت‌كننž= 3;ه داشت. لرد كرزن وضع اين كاخها را دقيقاً شرح كرده است و من نمي‌توانم ب= 07; نوشته‌هاي ا= 08; چيزي بيفزايم، فق= 91; مي‌گويم اين ساختمان‌ها حتي بصورتي علاج ناپذيرتر از زماني كه او ك&#= 1578;ابش را مي‌نوشت ويران شده‌ا= 06;د. جمله (خراب شد) تقريباً در تمام عمارات باستاني ايران شنيده مي‌شود» صفح= 07; 51

- اغرا&#= 1602; و بزرگ جلوه دادن امري نادرست:

&la= quo;بازرگانان نيز مشكلاتي داشتند و مي‌= 711;فتند كه به واسطه آفتابها و اغتشاش‌هاي ناشي از مرگ شاه سابق، تجارت از سال قبل نيز بدتر شده است، اما نديدم كه هيچ كدام از تجار انگليسي از رقباي خارجي واهمه‌اي داشته باشد» صفحه 53

&= nbsp;

- فقط كسانيكه در صدر مملكت هستند توان آ= 606; را دارند، جه= 578; تحصيل به خار= 580; سفر كنند:
&la= quo;سپهدار به من گفت: پسرش در انگلستان مشغول به تحصيل است. عده بسياري ا= 586; اشراف ايران فرزندانشان را از نظر تعليم و تربي= 578; به اروپا مي‌= 601;رستند. فرزند وزير خارجه در روسيه درس خوانده است. پسر وزير پست و تلگراف به آلمان اعزام شده است. برخي ديگر از افرا= 583; اين قبيله ني= 586; در انگلستان تحصيل مي‌كن= 06;د ولي تعداد ايرانياني ك= 07; به تحصيل اشتغال دارند، چندا= 06; زياد نيست، زيرا عقيده دارند كه مخارج تحصيل در مدارس انگلستان فو= 02;‌العاده گران است» صفحه 70

- عدم رسيدگي به راهها و راهسازي درس= 78; و به تبع آن نبود امنيت:

&la= quo;در محلي كه مسير حركت از دره تنگ و عميقي مي‌گذشت وار= 83; جاده شديم، اين جاده ما را به سوي دره ديگري بر روي رشته‌اي از صخره‌هاي مهيب هدايت م= 610;‌كرد، جاده تا حدود= 610; مناسب بود، اما درست در زير پاي ما شيب لغزنده‌= 75;ي وجود داشت كه به يك فرورفتگي به عمق صدها پا، پايين مي‌پذ= 10;رفت. درست در لحظه= 204;اي كه به نقطه‌ي خطرناك رسيديم، آشپ= 86; يك چشم ما كه در جلو حركت مي‌كرد، پاي= 88; سر خورد و سقوط كرد، كلاه پوست از سرش به زمين افتاد و در سرازيري به پائين غلطيد= 48; اما در نهايت جان سالم به در برد» صفحه 73=

«= 575;گر قرار باشد در اين كشور خط آهن را مستقي= 605;اً عبور دهند، تمام راه پر از تونل و پل خ&= #1608;اهد شد، دور زدن از كوهها هم كار دشواري است، زيرا كوهها خيلي طويلند» صفح= 07; 85

&la= quo;در بعضي مواقع جاده فقط كمي مناسبتر از ي= 603; پياده‌رو به نظر مي‌آمد، ممكن بود شيب تند مسير گاه= 610; موجب سقوط اس= 576;‌ها شود و خدا مي‌&#= 1583;اند، آنها را تا كجا ببرد» صفحه 89

&la= quo;رؤساي بختياري به ما گفتند كه طي اين مسافت در چهار روز به سهولت امكانپذير است. آنان اظهار داشتن= 83; راه كاملاً هموار است، اما در واقع راه خيلي ناهمواري بو= 83; و آنان چون به &= #1575;ين مسير عادت داشتند اين طور به ما گفتند، اين فاصله را چارپايان ما در مدت زماني دو برابر يك راه عادي طي كردند» صفحه 101=

&la= quo;در آخرين روز حركتمان در مسير جاده قطرات بي‌شم= 75;ر خون به چشم مي&#= 8204;خورد. اين راه دشوارتر از آ= 606; بود كه به گفتن درآيد. مسيرش در هر گام بوسيله علائم خون مشخص شده بود. بيچاره رئيس قاطرچي‌ها ك= 07; قاطرهايش در اين راه دچار آسيب شده بودند به تلخ= 610; مي‌گريست» صفحه 158

- غارتگري اموال توسط لرها:

&la= quo;بالاخره نتوانستم بفهمم كه حيوانات ما چطور از روي پل گذشتند، يكي دو تا از آنها لغزيدن= 83; و سقوط كردند. در ميان آنها قاطري وجود داشت كه لباس اونيفورم و تفنگ آقاي رن= 610; را حمل مي‌كر= 583;. لرها مثل زنبور هجوم آوردن= 83; و دور حيوان را گرفتند و از تقلايش جلوگيري كردند. پس از آنكه دراز كشيد، بارش ر= 575; خالي كردند» صفحه 84

&la= quo;در اين نقطه چاروادار چا= 02; بينوائي كه چندي قبل بر اثر خوردن خربزه در كهرود مسموم شده بود به ما پيوست. حالش كاملاً بهبودي يافت= 07; بود، اما لره= 575; لخت و غارتش كرده بودند» صفحه 144

&la= quo;معلوم شد لرها تفنگشان را ب= 607; سوي دو رأس از قاطرهاي ما ك= 607; جا مانده بودند، دراز كرده و اين دو قاطر را با خود برده‌ان= 83;، سرانجام قاطرها را پيدا كرديم ولي محمولات= 88;ان از ميان رفته بود» صفحه 150-149

&la= quo;هنگامي كه مشغول عبو= 585; از دهكده‌اي بوديم، ساكنانش دور = 608; بر ما را گرفتند و شرو= 593; كردن به تشري= 581; چگونگي غارت ده هنگام اغتشاشات پس از قتل ناصرالدين شاه قاجار، م= 610;‌گفتند لرها دهكده ر= 575; كاملاً غارت كرده و اموال مردم را دست به دست ربوده= 204;اند. بيچاره‌ها فوق‌العاده غمگين بودند.&ra= quo; صفحه 181

- سعي ايرانيان در بهتر جلوه دادن خود و انكار كردن خلق و خوي بدشان:

&la= quo;اگر چه راهنمايا= 06; بختياري تذك= 85; ما را در مورد عدم سلامت مردم با اوقا= 578; تلخي و تندي انكار مي‌كر= 83;ند و عقيده داشتند كه در هيچ مكاني، آ= 576; و هوايي به خوبي آب و هواي ايالت بختياري وجو= 83; ندارد و در كو&#= 1607;ستان اين منطقه آد= 605; ناسالم پيدا نمي‌شود، ول= 10; به هر حال مردم فوق‌ال= 93;اده فقير و ناسال= 605; مي‌نمودند.» صفحه 98

- فقدا&#= 1606; امكانات مناسب براي گذران زندگي:

&la= quo;گروهي از مردم تنگدست جمع شده و از ما تقاضاي مساعدت داشتند. ديدن آنها حزن‌آو= 85; بود، زيرا از طرفي اين مرد= 605; بيمارگونه و از سوي ديگر نيز كاري از دست ما ساخته نبود، گوشت ساق پا و بازوانشان چروك شده و تقريباً از ميان رفته بود، مفاصل ساعد و زانوهايشان كاملاً متور= 05; گرديده و جوش= 204;هاي دردناكي روي بدنشان ديده مي‌شد. ما فقط مقداري گنه‌= 11;نه به آنها دادي= 605; و دچار حيرت شده بوديم كه &#= 1575;ينها به چه مرضي مبتلا شده‌ا= 06;د» صفحه 102

&la= quo;اين خان بختياري بيچاره خيلي افسرده بود. ظرف شش سال متوالي تمام محصول ده را ملخ خورده و د&#= 1585;آمدش از بين رفته و كشاورزان ني= 86; در كمال عسرت مي‌زيستند» صفحه 103

- عدم رسيدگي بهداشتي به شهر اهواز و شوشتر:

«= 575;ز اهواز خاطره = 582;وبي ندارم، زيرا اين شهر به نظرم محيط كوچك و كثيفي آمده كه فاقد موقعيت قابل توجه است، ول= 610; از قرار معلو= 605; تجارتش در حا= 604; پيشرفت است» صفحه 116

&la= quo;عبور ما از ميان قسمتي از شهر اهواز كه به طرزي وصف‌نا= 62;ذير كثيف و از خانه‌هاي گل= 10; تشكيل شده بو= 583; صورت گرفت، ا= 586; ديدن اين منظ= 585;ه چنان نفرتي ب= 607; من دست داد كه قادر نيستم آ= 606; را روي كاغذ بياورم» صفح= 07; 121

&la= quo;اين شهر به وضع وحشتناكي كثيف است و مردمان شوشت= 85; از خود شهر نيز كثيف‌تر= 06;د، اين طور كه معلوم است اغلب ساكنان شوشتر سيد هستند و چندا= 606; به خارجي‌ها علاقه ندارند، ولي بنا به گفته انگليسي‌ها= 4;ي كه پنجاه سال پيش در ايران اقامت داشتهR= 04;اند مردم شوشتر د= 585; آن زمان مهربانتر از حالا بوده‌ا= 06;د» صفحه 123

- سنت خون بها كه از ديرباز بر ايران حاكم بوده است:
&la= quo;دو رئيس طايفه ب= 607; ديدن ما آمدن= 583; و از ما مي‌خو&#= 1575;ستند خونشان را از مردي كه قبلا= 611; يكي از افراد قبيله آنها ر= 575; كشته بود بگيريم. مي‌گ= 601;تند كه قاتل به يكي از كدخدايان همساية آنها پناهنده شده است. اين دو نفر با اصرار تقاضا مي‌كر= 83;ند (خونمان را بگيريد). و من تعجب مي‌كرد= 05;. آنها اين طور وانمود مي‌ك= 85;دند كه از نظر حفظ جان ما نگران= 610;‌هائي داشته و بر سر آنند كه حداكثر دقت معمول شود. مي&#= 8204;گفتند حاكم خوزستا= 06; به آنها اخطا= 585; كرده، هر گاه خطايي از ايشان سر بزند، زنده زنده، پوستش= 75;ن را خواهند كند. از قرار معلوم اين مطلب را تهدي= 583;ي توخالي تلقي نمي‌كردند. هنگام ورود م= 575; به كوهستان‌= 07;ا، آدم‌هايمان بايستي همگي با هم حركت كنند. زيرا حركت به صورت دسته‌هاي پراكنده و كوچك در اين منطقه كار خطرناكي است.&ra= quo; صفحه 141-140

- تنها نكته مثبت لرها:

&la= quo;اين طور كه معلوم مي‌شود لرها به انجام مراسم مذهبي خو گرفته‌ان= 83; و اين تنها موردي است كه در لرستان نشانه‌اي از عشق و محبت را مي‌توان مشاهده كرد.» صفحه 152

- &= #1575;ز خود بيگانگي ايرانيان و توجه وافر به ماركهاي خارجي:

&la= quo;يادم مي‌آيد كه ديركوندها دور ما جمع شدند و سلاح‌= 607;ايشان را آورده بودند كه امتحان كنيم. اسلحه غالبش= 75;ن تفنگ‌هاي مارتيني انگليسي ولي انواع ديگر تفنگ‌هاي بلژيكي و استراليائي = 08; يك تفنگ مارتيني پيب= 75;دي آمريكائي ني= 86; در ميان‌ آن‌= 607;ا مشاهده مي‌ش= 83;، اين افراد وقتي پي مي‌ب= 585;دند كه تفنگي ساخ= 578; انگلستان نيست فوق‌ال= 93;اده نسبت به آن اظهار يأس مي= 204;كردند» صفحه 155

- توصي&#= 1601; زندگي چادرنشيني ايرانيان:=

&la= quo;به هر حال اين مشكلات از عوارض زندگي چادرنشيني و مخصوصاً مربوط به هنگامي است ك= 607; آدمي در چادرهاي كابلي به سر مي‌برد. در چنين محيطي زندگي دلخوا= 07; چندان دشوار = 606;يست و انسان هر چه بخواهد مي‌ك= 06;د، اما به هر چيزي كه دست زده شود اگر خيس نباشد كثيف و مرطوب است. در اين نوع معيشت، مردم تنگ حوصله هستند&raq= uo; صفحه 164

- طرز برخورد زنان بومي با زن فرنگي:

&la= quo;از قرار معلوم آنها فكر مي‌= 603;ردند كه شايد زن فرنگي سرگرم= 10; خوبي باشد، ا= 586; اينرو زياد ب= 607; من مي‌خنديد= 06;د، اما حركاتشا= 06; از روي سادگي بود» صفحه 190

- نفوذ روحانيون در اداره كردن زمين:

&la= quo;اين بخش از مملكت تحت تسلط ملا= 610; جنگجوي قرار = 583;ارد كه از نظر اخلاقي آدم جالب توجهي ب= 607; شمار مي‌آمد= 48; در ايران روحاني نمون= 07;‌اي است و وضع افسانه‌اي دوران راهبا= 06; كل اروپا را دارد. اين مردك مالك بزرگ و صاحب زمين بود. تمام نفوذ خويش را عليه ديگران به كا= 585; مي‌برد. به طوريكه دهاقين مي‌گ= 01;تند، مي‌توانست ب= 85; هفت هزار مرد مسلح فرمانروايي كند. در آن نوا&= #1581;ي معمولاً با گارد شخصي خو= 583; را كه از يكصد و هفتاد نفر تفنگچي تشكي= 04; شده بود مي‌ك= 585;د به همدستي عواملش هر با= 585; مزرعه‌اي به مزارع و دهكد= 607;‌اي به دهكده‌ها= 10; خود مي‌افزا= 10;د. مبناي كارش د= 585; دهكده‌هائي كه تسليم او نمي‌شود، غارت دهكده‌= 07;ا بود، خانه‌ه= 75; و محصولات را از ميان مي‌ب= 585;د و مالكين را مجبور مي‌كر= 83; كه زمين خود را به قيمت مناسبي كه خواست او بود از روي اجبار بفروشد.» صفح= 607; 190

&= nbsp;

... در ادامه بايد گفت كه نويسنده برا= 10; رفتارهاي ناپسندي كه ديده، هيچ گونه علت و عللي را ذكر نكرده و بيشت= 585; اين صفات باع= 579; تعجب او مي‌ش= 583;ه و آنها را بعن&#= 1608;ان بخشي از خصوصيات افراد پذيرفته است. و از آنجا كه هر چه را

= 605;ي‌ديده يا مي‌شنيده به رشته تحري= 585; درآورده است= 48; در ميان صفات منفي كه به آنها اشاره كرده هيچ گون= 607; اولويت‌بند¡= 0; ننموده است و ما خود با خواندن سفرنامه كه بصورت روزان= 07; نوشته شده متوجه مي‌شو= 10;م كه چه رفتاري در طول آن روز برايش حائز اهميت بوده د= 585; غير اين صورت حتي پس از بازگشت و به هنگام جمع‌آ= 08;ري نوشته‌هاي خود و به صورت كتاب در آورد= 606; آنها، هيچ گو= 606;ه اولويت‌بند¡= 0; از خصوصيات منفي ارائه نكرده است.

= 575;ز آنجا كه اين رفتارها بيشتر باعث تعجب نويسند= 07; مي‌شده و آنه= 575; را بخشي از خصوصيات غيرقابل تعويض افراد مي‌داند، قاعدتاً هيچ گونه راه حلي هم در خصوص اي&#= 1606; امر ذكر نكرد= 607; است.

= 583;ر مورد صفت مور= 583; اشاره نويسنده، فك= 85; مي‌كنم صفت غارتگري لره= 75; كه به قوميت خاصي (لرها) اش&= #1575;ره دارد، بيشتر مصداق دارد و اين صفت به ار&#= 1578;باطات عمودي (رابطه فرادست – فرودست، كار= 10; و ...) اشاره دارž= 3;.

= نتيجه‌گيري=

= 606;گاه نويسنده كتاب، از شرو= 593; سفر كه اطلاعات و يا= 583;داشتها را بصورت روزانه مي‌ن= 08;شته است، نگاه مثبتي به ايران بوده است، او سعي كرده كه در يادداشتها و نوشته‌هاي خود بيشتر به آنچه كه سبب مسرت و شادي خود و اطرافيان ميR= 04;شده بياورد، توصيف مناظر = 608; طبيعتي كه به آن‌ها اشاره مي‌كند خود گواه اين مطل= 576; است و آنجا كه از برخي خصوص= 610;ات منفي ايرانيان سخ= 06; مي‌راند به آساني آنها ر= 575; براي خود توجيه مي‌كن= 83; و به سادگي از كنار آنها عبور مي‌كند= 48; علت‌تراشي نمي‌كند و درصدد يافتن راه حل نيز نم&#= 1610;‌باشد.

= 582;صوصيات منفي كه نويسنده بدانها اشار= 07; كرده، خصوصياتي هستند كه كمابيش در ايران امروز = 606;يز با آنها روبر= 608; هستيم، از جمله دائم به فكر مرگ بودن و ناديده گرفتن ايرادات و بهتر جلوه دا= 583;ن خود و ...، پس من نه تنها اين ايرادات را وارد مي‌دان= 05; بلكه معتقدم نويسنده كتاب، ديد مثبتي داشته تا آنجا كه در بسياري موار= 83; از كنار اين خصوصيات و صفات منفي كه به آنها اشار= 607; داشته به راحتي عبور م= 610;‌كند و علت تراشي نمي‌كند.

= 583;يدگاه نويسنده كتاب، بسيار منصفانه است= 48; به عقيده‌ي من، نويسنده اين كتاب نظا= 605; ارزشي شخصي ر= 575; براي پرداخت= 06; به اين صفات منفي، مد نظر نداشته است. هر چيز را هما&#= 1606;طور كه ديده و شنيده و با قضاوتي عادلانه به رشته تحرير درآورده است= 48; تا حدي كه هر كس با خواندن اين سفرنامه در خارج، ترغيب مي‌شو= 83; كه سفري به ايران داشته باشد.

= 606;اگفته نماند كه اين دسته از صفات در هر دوره‌ا= 610; بر هر ديار و سرزميني حاك= 05; بوده و ايران هم از اين قسم مستثني نبود= 07; است و بسياري از همين صفات منفي باعث عق= 576;‌ماندگي ما شده است آن زمان كه به اشتباه درصد= 83;يم، بيشتر آنچه ر= 575; كه خودمان داريم حفظ كنيم و هيچ گونه تغييراتي عليرغم مثبت = 608; مفيد بودن آن= 607;ا را جايز نمي‌= 583;انيم، زمان سقوط ما است.

= 575;ين حس خود برتربيني كه از گذشته‌ها= 10; دور (همانطور كه در اين سفرنامه نيز بدان اشاره شد) تاكنون وجود داشته است باعث شده كه نخواهيم افكار و صفات مثبتي كه در بيرون وجود د= 575;شته است، بدون اينكه مورد استثمار قرا= 85; بگيريم كسب كنيم متأسفانه در هر دوره‌اي ك= 607; دست به الگوبرداري = 08; يا بهتر بگوي= 605; تقليد از كشورهاي پيشرفته زدهR= 04;ايم، منجر به استثمار ما ب= 607; لحاظ فكري و فرهنگي شده است. بايد با در نظر گرفتن يك چارچوب قا= 593;ده‌مند در داخل كشور= 548; دست به يك الگوبرداري منظم زد. ناگفته نمان= 83; كه به عقيده‌= 610; من ايران آن زمان با ايرا= 606; اكنون در خصو= 589; اين صفات چندان تفاوت= 10; نكرده است و متأسفانه بايد اذعان داشت تا رسيد= 606; به ايراني با خصوصيات هر چ= 607; بهتر، بسيار فاصله داريم اما نبايد نااميد باشي= 05;.

= نقد و خلاصه‌ي كتاب

= 582;لاصه كتاب: سفر آقاي دوراند (وزير مختار سالهاي 1894-900 م) انگليس به هم= 585;اه همسر و هيأت خود كه روز سه&#= 8204;شنبه بيست و ششم سپتامبر 1899 از تهران حركت م= 610;‌كنند، آغاز مي‌شود = 608; پس از عبور از شهرهاي قم، كاشان، منطق= 07; بختياري، اهواز، شوشتر، دزفول، ميانكوه لرس= 78;ان، خرم آباد، بروجرد، اراك، قم به تهران برمي‌= 11;ردند به اتمام مي‌= 585;سد سفر آنها هشت= 575;د روز به طول مي&#= 8204;انجامد و در ظرف اين مدت بيش از هزار و دويست ميل راه طي كرده‌اند. نويسنده. اين كتاب همسر آقاي دوراند مي‌باشد كه همانطور كه اشاره شد همه چيز را همانط= 608;ر كه ديده و شنيده و با ديد منصفانه به رشته تحري= 585; درآورده است = 608; بيشتر به مناظر و طبيعتي كه از آنها عبور كرده اشاره داشته و هيچ گونه اشاره‌= 75;ي به اوضاع سياسي نداشت= 07; است.

= 575;ز نظر من نقد خاصي بر كتاب وارد نيست، جملات، عبارات و هر آنچه را كه نويسنده به آ= 606; اشاره كرده د= 585; كمال صحت و دقت آورده شد= 607; است، انشاي ك= 578;اب صريح و روان است و هيچ گونه ابهامي را براي خوان= 606;ده بر جاي نمي‌گ= 584;ارد، نويسنده در سراسر كتاب سعي داشته هم= 607;‌ي آنچه را كه ديده و شنيده با دقت تمام و با قلم توانا= 610; خود بنويسد، عدالت و انصا= 601; تمام هم در اي&#= 1606; باره در سرتاسر كتاب مشهود مي‌با= 88;د.

&= nbsp; &nbs= p;