working paper- akhbari

1. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; اتو برو گمان – رئيس هيئت=

2. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; فيلي= ;پوس کروسيوس - نايب رئيس

3. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هرما= ;ن فن اشتادن اه= 604; ريگا در ليولند – کارگزار درج= 07; يک دربار دوک هلشتاين

4. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; يوها= ;ن آلبرشت فن ماندلسلو.نج= 10;ب زاده– سر اصط= 576;ل چي دربار هلشتاين

5. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; يوها= ;ن کريستف فن اوشتريتز-اص= 10;ل زاده – رئيس تشريفات

6. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هارت= ;مان گرامان – پزش= 705; ويژه سفرا

7. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; آدام الئاريوس – مشاور ومنشي هيئت

8. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هاين= ;ريش شوارتز – سر آشپز دربار

&nb= sp;

ن&= #1580;يب زادگان و افسران

1. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هيرو= ;نيموس ايمهوف

2. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; توما= ;س ملويل

3. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; پاول فلمينگ – معل= 605;

4. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هانس گرونوالد

5. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; پتري سالومو – واع= 592; دربار

6. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هانس آرپن بکه – سر مترجم زبان روسي

7. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; ليون برنولدي

8. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هاين= ;ريش کربس

&nb= sp;

ا&= #1593;ضاي جزء

&nb= sp;

1. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; کريس= ;تيان لودويگ هوبن= 85;

2. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; گئور= ;گ پيوس پومر

3. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; هانس فويگت

4. &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; &= nbsp; &nbs= p; برند کوخ

ج&= #1586;اين افراد ،خدمتکارانš= 8;غلام بچگان،نوکر= 5;ن،موزيک چي ها ونيز صاحبان حرف و صنايع دستي م= 575;نند نجار،سازند = 7; زين و برگ اسب ، نانوا ، قصا&#= 1576;، کفاش ،خياط ، سازندگان جن= 11; افزارهاي گرم،ساعتساž= 6;، بادبان ساز، ملوان ،جاشو= 48; قايقران وغيره نيز هم= 585;اه بودند.اشخاص ياد شده به اضافه سي سرباز وافسر وچهار نفر نوکر روسي که در مسکو به آنان مي پيوندند وبا يکصد و بيست و شش تن کميته ئي براي مسافرت به ايران تشکيل ميدهند،تعد= 5;دي از اعضاي کميته درآلمان و ديگران ضمن مسافرت اول هيئت به روسي= 607; به استخدام کميته در آمد= 607; بودند.

-دربيست ودوم اکتبر سال 1635ميلادي (1055- ه.ق)هيئت سفرا از هامبورگ حرکت مي کنند وبيست وچهار= 05; به بندر لوبک ميرسند،د وروز درآن جامي مانند ت= 575; وسايل کميته ونيز دوازده = 585;اس اسب سواري درتراومونž= 3;ه به کشتي بار زده شود.دربيست وهشتم اکتبر به نام خدا از تراومونده حرکت مي کنند ونيمه شب بيس= 578; و نهم به نزديک سواحل دانمارک در درياي بالتي= 05; مي رسند . در اينجا از يک سو به سبب اشتباه ناخد= 75; درانتخاب جه= 78; درست وگم کرد= 606; راه واز طرف ديگربه علت بروز طوفان شديد وشکستن چند جاي کشتي با خطر بزرگي روبرو مي شوند.سحرگاه= 75;ن دو قايق به کم&#= 1705; آنها مي آيند وبالاخره به مدد جريان مناسب باد ،ناخدا کشتي رابه بندر کالمار که در چهار مايلي کوپنهاگ است ميرساند.سوم نوامبر دوبا= 85;ه بادبان مي کشند و پس از طي هشت مايل به حوالي اولند مي رسن= 583; ،در اينجا مجددا دچار ط= 608;فان شديد مي شوند .پنجم نوامبر از کنار جزير= 607; گوتلند مي گذرند وهفتم نوامبر دوباره گرفت= 75;ر طوفان مي شون= 583; ،در هشتم نوامبر تصور مي کنند که به زودي به بندر روال ميرسند ولي بعد معلو= 605; مي شود که باز هم ناخدا جهت نادرست را ان= 578;خاب کرده و بندر روال را گم کرده است .از آنجا که بيش از اين صلاح نمي ديدند که با اين کشتي شکسته سفر را ادامه دهند ،ناخدا پيشنهاد ميک= 06;د که از طريق فنلاند به مسکو روند ،ولي سر قايق= 585;ان اظهار مي دار= 583; که جزيره اي بنام هوخ لند بايستي درآن حوالي باشد ،سرانجام سا= 93;ت هفت شب کشتي به نزديک جزيره مي رسد و لنگر مي اندازد .فردا= 610; آن روز طوفان شديد کشتي را به صخره ها و سنگ هاي جزير= 607; مي کوبد ولا جرم به آب فرو مي رود .بعد از ظهر روزدهم نوامبر پس از آرام شدن دري= 575; به ساحل مي روند تا بلکه بتوانند از بازمانده کشتي مقداري بار ونيز تعدادي از اس= 576; ها را که توانسته بودند به ساح= 604; بکشانند با خود به محلي امن منتقل کنند.هفدهم نوامبر هر يک از سفرا با پنج تن ديگر درون دو قايق کوچک ماهيگيري جا= 10; مي گيرند ،تا بلکه خود را به روال برسانند و در آنجا وسايل آوردن بقيه اعضاي کميته را فراهم کنن= 583; .بالاخره دراين کار موفق مي شوند و همگي در دوم &= #1583;سامبر پا بر خاک روال مي گذارند .دوم مارس سفرا پس از سيزده هفت= 607; اقامت در روا= 604; حرکت مي کنند وبه شهر نارو= 575; در دو مايلي دورپات مي رسند ،روز هفتم مارس آنجا را ترک و دوازدهم به ن= 575; و گورود بزرگ ميرسند و در شانزدهم مار= 87; از آنجا با يکصد وبيست و نه سورتمه اسبي به سوي مسکو حرکت مي کنند .بيست وهشتم همين ماه به دو مايلي مسکو يعني دهکده نيکلا در بنه مي رسند.پس از شش هفته توقف در مسکو و انجام چند ملاقات با تزار ،روز بيستم ماه مه رئيس شهربان= 10; مسکو ومنشي تزار نزد سفر= 575; مي آيند ومي گويند چنانچ= 07; مايل باشند ميتوانند مسکو را به سوي ايران تر= 705; کنند ،کميته فورا آماده سفر مي شود و چند قايق برا= 610; رسيدن به نيژ= 606; ناو گورود مهيا مي سازن= 583; وچون شنيده بودند که راه ها بويژه رودخانه ولگ= 75; به سبب وجود راهزنان قزا= 02; ناامن است با اجازه تزار ،سي تن از سربازان وافسران اور= 75; استخدام ميکنند که تا رسيدن به ايران وبازگشت به مسکو همراه کميته باشند.= 662;س از دريافت تذکره عبور ا= 586; روسيه به منظور رسيدن به ايران روز شانزدهم ژوئ= 06; به کنار رود م&#= 1608;سکا مي رسند وبا قايق بزرگي اواخر شب حرک= 578; مي کنند ،شامگاهان اول ژوئيه به شهر کولومون= 75; در سي مايلي مسکو مي رسند .روز پنجم ژوئيه از کنا= 585; شهر کوچک رزا= 606; مي گذرند واوايل شب در &#= 1607;فتم ژوئيه به کوسيمو گورودونهم ب= 07; موروما و ياز= 583;هم به نزديک شهر نيژن نو گورو= 583; مي رسند .در اينجا سوار کشتي خود به نام فريدريش ،که توسط ناخدا ميخائيل و صنعتکاران روسي ساخته شده بود سوار مي شوند وبالاخره رو= 86; سي ام ژوئيه سفر خود را به سوي هشترخان آغاز مي کنند .&= #1662;نجم اوت از کنارواسيلي گورود مي گذرند وهفتم به شهر کوزمادميانž= 7;کي وغروب روز بع= 583; به سباکسر مي رسند .سيزدهم اوت نزديک شه= 585; کازان درکنا= 85;ه چپ رود ولگا لنگر مي اندازند و تا پانزدهم همانجا مي مانند .بيست وهشتم اوت به حدود شهر سامارا ونهم سپتامبر به نزديک چورنو = 711;ار ميرسند و پانزدهم سپتامبر به هشتر خان ،جا= 610;ي که نويسنده آ= 606; را آخرين نقط= 607; اروپا وآغاز = 602;اره آسيا مي داند پا مي گذارند .دهم اکتبر پس از تهيه آذوق= 607; کافي دوباره حرکت مي کنند وپانزدهم به دهانه درياي خزر در دوازد= 607; مايلي هشتر خان مي رسند وچون در اين نقطه ژرفاي ر= 608;دخانه کم بود ،کشتي صدمه مي بيند وسوراخ مي شو= 583;.درروزبيست ويکم اکتبر پ= 587; از پايان تعميرکشتي ب= 07; سوي دريا مي رانند وبيست وچهارم با طوفان شديدي روبرو مي شون= 583; در محل امني لنگر مي اندازند وبالاخره بيست وهفتم اکتبر حرکت م= 610; کنند ،سي ام اکتبر چرکسي= 07; محل اقامت تاتارها را د= 585; شش مايلي خود مي بينند و در همان جا لنگر مي اندازند .اول نوامبر به شهر ترکي مي رسند روز دهم به سوي شهر مرزي دربند بادبا= 06; مي کشند ودچا= 585; امواج خروشا= 06; درياي خزر مي شوند ،سيزده= 05; به ده مايلي رشته کوه هاي قفقاز که نزديک دربند است مي رسند دراينجا کشت= 10; دوباره سورا= 82; مي شود وآب به درون آن جريا= 606; مي يابد ،در همان موقع دو قايقران ايراني که کدخداي ده از ساحل فرستاد= 07; بود با مقدار= 610; سيب به عنوان تعارف نزد آنها مي آيند و اظهار مي دارند که مي خواهند به سرنشينان کشتي کمک کنن= 583; .سفير و چند تن ديگر از جمله نويسنده با اسناد واشيا= 10; گران بها سوا= 585; قايق اين دو ايراني مي شو= 606;د وبه طرف خشکي ميروند .کدخد= 575; که با چند نفر از افرادش در ساحل به انتظار ايستاده بود ،اسب خود را براي آوردن آلماني ها به سوي قايق مي آورد وآنها ر= 575; يکي يکي به خشکي مي رسان= 583; .به اين ترتيب افراد کميته پا به خاک ايران مي گذارند وکشت= 10; را که ديگر به کار نمي آمد به سوي ساحل مي کشند.

«الئاريوس پس از بازگشت به آلمان درسال 1654ميلاد= ي (1074ه.ق)سفرنامه خود را نوشته و درسال 1656(1076ه.ق)آن را منتشر کرده است.» (ص20)

الئاريوس سفرنامه خود را درشش دفتر= 606;گاشته است که از فصل سيزدهم (دفتر چهارم) مربوط به ايران مي شود.براي آرايش ظاهر اين کتاب وهم براي اينکه بعضي خوانندگان سرگشته نشون= 83; ،دراين کتاب دفتر چهارم ر= 575; دفتر اول و فصل سيزدهم اين دفتر را فصل اول آن عنوان کرده است .

ا&= #1610;ن کتاب شامل سه دفتر مي باشد. دفتر اول دار= 575;ي 23فصل است که به طورکلي نويسنده درآ= 06; به شرح و توصيف مکان ها و ساختمان ها ،نحوه استقب= 75;ل مردم و درباريان از آنها ،ضيافت ها، شهرهايي که به آنها سفر کرده ،ديداربا شا= 07; وغيره.دفتر دوم شامل 14فصل ميباشد که درآن نويسند= 07; کلياتي درباره کشور شاهنشاهي ايران ،همچنين درباره مسائ= 04; جزئي تر مانند ويژگي هاي هوا،خورد وخوراک ونوش= 10;دنيهاي ايرانيان ،مشاغل و حرف آنها ،خوي وص= 601;ات ،آداب ورسوم ،آموزش و پرورش وبسياري از مسائل ديگرآورده است .دفتر سوم شامل 11فصل مي باشد که در آن مسير ها و چگونگي بازگشت به آل= 605;ان و اتفاقاتي ک= 607; دراين مسير ر= 582; داده ،بيان م= 610; شود.

ه&= #1605;ان طوري که در مقدمه گفته ش= 583; ،اين مقاله ب= 607; عناصرمنفي اخلاق ايرانيان در سفرنامه آدا= 05; الئاريوس توجه دارد .الئاريوس دراين کتاب د= 585;باب اخلاق منفي ايرانيان آنجا که با صفتي زشت درشهرخاصي ر&= #1608;برو م&= #1610; شود يا آن را بين گروه خاص= 610; مي بيند به طور واضح نام آن شهر يا گروه را ذکر مي کند وآنجا که آن را<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-l= anguage: FA'> مختص همه مي داند لفظ ايراني ه= 575; يا ايراني جم= 575;عت را به کارمي برد .او اين صفات را بيان مي کند اما علت ويا راه حل خاصي براي آن ها ذکر نمي کند.هم چنين ترتيب خاصي براي آنها قائل نيست .

معايب و زشتي هاي اخلاق ايرانيان درسفرنامه ا ل&= #1574;اريوس

نويسنده دربرخوردي ک= 07; با ايرانيان داشته ،آنها را مردمي حيل= 607; گر و دغل ک&= #1575;ر م&= #1610; داند :

«نهم دسامبر مهماندار(آن= 07;ا مامورين پذيرايي دول= 78;ي را چنين مي نامند)دوبار= 07; بازگشت وبا بيان اينکه بايد ظرف چهارد= ه روز خود را آماده حرک= 578; کنيم ما را تسلي داد ،زي= 585; ا نه تنها از شماخي بلکه ا= 586; منطقه دربند نيز به تعداد کافي شتر،اسب و گار¡= 0; تهيه شده بود،حتي روز دوازدهم دسامبر مقداري از آن= 607;ا رسيده بود ول= 610; شبانه همه فرار کردند .مهماندار عذ= 585; آورد که دراي= 606; شب برف باريده وهوا سرد بوده است،به طوري که ظرف صد سال اخير چنين وضعي مشاهده نشده بود و ايراني ها عادت به مسافرت در چنين هوايي ندارند وشترها نيز ب= 607; علت گرد بودن کف پايشان قادر نيستند در راه هاي پر گل و شل قدم بردارند ،زيرا ليز= مي خورند ومي اف= 578;ند ،به علاوه مسافت راه تا شماخي حدود بيست فرسنگ ي= 575; مايل بر آورد ميشود که اگر از طريق کوهس= 578;ان انجام مي گرفت به سبب کمي دهکد= 607; هاي سر راه دش&#= 1608;ار مي نمود ،زير= 575; به کرات اتفا= 602; افتاده است= که کاروان ها به علت کمبود= هيزم د= ;ر کوهستان يخ زده اند .بنابراين مي بايد ده روز ديگر درآنجا توقف کنيم و انتظار بکشيم.حتي چن= 583; شبانه روز ،ه= 585; شب هوا سرد و برفي مي شد ولي روز بعد گرماي دلچسب آفتاب دوباره برف ه= 575; را آب مي کرد ،با اين همه احتمال مي دا= 583;يم که تمام اين حرف ها کلک و حيله ايراني جماعت باشد ک= 607; از اين داستانها بسيار در چنت= 607; دارد واحتمالا مي خواستند تا آمدن دستور شاه که چگونه از ما پذيرايي کنن= 83; ورفتارشان د= 85; مقابل ما چگونه باشد معطلمان کنند.»(ص46و47)<= span class=3DStyleComplexZarBold>

هم چنين اين صفت را درمورد گروهي که نسب خود را ازحضر= 578; علي (ع) مي دانند به کار مي برد:

&nb= sp;

«يک گرو= ;ه ايراني ديگر درايران وجو= 83; دارد که گويا نسب خود را از حضرت علي (ع)مي دانند.اين گروه ابدال و مانند گونه ا= 610; از راهبان هستن= 83; که بالاپوش ب= 583; ريختي مانند = 605;لوانان ،که وصله خورده و ناجو= 585; دوخته شده اس= 578;،به تن دارند عده ئي از آنان پوستين پر پشمي بر تن دارند ، که آن را با بندي شبيه مار به بدن محکم مي کند .اين بند را وقتي که به مقام ابدال م= 610; رسند ، از است&#= 1575;د خود به نشانه رسيدن به مرحله خرد و دانائي دريافت مي کنند. .ابدال د ر بازارها و ساير اماکن اينجا وآنجا ديده مي شوند که ايستاده اندو مردم را به خود مي خوانند ودرباره معج= 86;ات پاکمردان<= span dir=3DLTR> خو د براي آنان سخ= 606; مي گويند ،دراين وعظ و خطابه ها به ترکها(سني ها)&#= 1548;ابوبکر ،عمر،عثمانš= 8;توهين و فحاشي مي کنند ،با پرداخ= تن به داستان ها= 610; مستهجن آنان را تحقير مي کنند و بر جميع ترکان لعنت م= 610; فرستند .دردل جوانان که اکثرا شنوندگان آنها را تشکيل مي دهن= 583; ،نهال کينه و دشمني را علي= 607; ترکها مي کارند وبدينوسيله درباره عقاي= 83; خود تبليغ مي کنند .اکثر اينان مردمي ابله،= حرامزاده،ح¡= 0;وان باز و دغلکار هستند و جزاي= 606;که کوشش در توسع= 607; عقايد خود دارند،براي کشورخويش خدمات وکار زيادي انجام نمي دهند.»(ص334)<= /span>

خشونت وعدم انعطاف يکي ديگر از اين صفات است که الئاريوس به آن اشاره کرده است:

«بروگم= ان دستور داد که چند تخته از الوارهايي ر= 75; که ايرانيان مدعي بودند شاه به قيمت گران از دور دست آورده تا از آن يک کشتي بسازند ،خرد کنند و براي ساختن قنداق توپ مورد استفاد= 07; قرار دهند .ايراني ها به اين عمل ما اعتراض کردن= 83; و <= /span>گفتند چنانچه شما ا= 586; بهترين تخته هاي الوار استفاده کنيد(که ما نيز همين کار را کرده بوديم)کشتي ش= 575;ه در سال جاري ساخته نخواهد شد.از اينجا احتمال دادي= 05; که ايراني جم= 575;عت عنصري است که مال خود را در برابر رفتار = 606;رم به کسي نمي دهد و بايد آن را با زور از چنگش درآورد.با اي= 606; همه آنان خواست خود را به کرسي نشاندند و در &#= 1593;وض هنگام حرکت اسب کمتري در اختيا= ر ما گذاشتند.ب= 607; طوري که قندا= 602; ها بر زمين ماند وما مجبور شديم عراده هاي تو= 662; را بر پشت شتران حمل کنيم.»(= ص47)

در رابطه با تربيت کودکا= 06; آورده است:

«پسر بچ= ;ه هاي محصل اگر مرتکب خطايي شوند مانند م= 575; با ترکه به پشت آنها نمي زنند ،بلکه ب= 575; چوبدستي کتک مي خورند. من ديد= ;ه ام که دو پسر بچه را به جهت خطايي که کرد= 607; بودند ،چگون= 07; پاهايشان را به فلک بستند و ملاي مکتب خانه با چوبدستي چند ضربه محکم بر کف پاي آنان کوفت .به همين ترتيب دستان محصلين خلاف= 05;ار را مي بندند و آن چنان ضربه مي زنند که خون از زيرناخنشان فواره مي زند.حال اگر گناهي که از محصل سر زده است بزرگ باش= 583; و يا هنگامي که او را مي خواهند به چو= 576; فلک ببندند از دس= 578; ملا بگريزد،او ر= 75; مي گيرند وپا= 588;نه پايش را مي شکافند و بر آن زخم نمک مي پاشند .چون کو&#= 1583;کان ايراني داراي طبيعتي خشن هستند وبه مجازات هاي معمولي اهمي= 78; نمي دهند ،بن= 575; براين بزرگترها مجبورند اين چنين با خشون= 578; و <= /span>شدت عم= ;ل کنند.»= (ص303)<= /span>

و درجايي ديگر در رابطه با مجازات ايرانيان مي نويسد:

«تبه کاران به سخت= 610; مجازات مي شوند ،زيرا ايرانيان خو= 83; مردماني خشن هستند که به خلافکاري گرايش دارند،ازاي = 6; جهت به مجازات هاي خفيف اهميت نمي دهند وبا خشونت در برابر شخص خاطي عمل مي کنند .مجازات هاي معمول و متداولي که= قاضي براي متهم درنظر مي گير= 583; عبارتست از :بريدن دماغ ،گوش،دست و پا،گردن زدن،فرو کرد= 06; شمشير دربدن،وکشيž= 3;ن پوست س= ;ر بر روي گوش هاي مجرم .متداول ترين و قديمي ترين مجازات بين ايرانيان که مارسلينو(تا= 85;يخ نگارقيصرژو = 4;يانوس)به آن اشاره کرد= 607; به اين شرح است:«چنانچه مردي زني را به عنف مورد ت&#= 1580;اوز قرار دهد واي= 606; زن سه بار سوگند ياد کن= 583; که مرد مزبور به وي تجاوز کرده است،آلت تنا= 87;لي مرد را قطع مي کنند.»(ص327و328)

هم چنين او معتق= 583; است که ايرانيان مردمي خرافا= 78;ي وقصه پردازند،واž= 6; حقيقت بدورن= 83;:

«به طرف خاور در يک کوه سنگي مقبره با شکو= 607; قديس ديگري وجود دارد که نامش تيري بابا و گويا آ&#= 1605;وزگار سيد ابراهيم باشد.به طوري که ايرانيها اظهار مي دارند اين شخ= 589; ظاهرا وجودي جاودانه است = 705;ه عباي خاکستر= 10; رنگ دربر داشته و بر دو زانو مانند حالت عبادت م= 610; نشسته است .سيد ابراهيم محرر وي اعتقاد داشت= 07; که اين عبا را خداوند به وي اعطا کرده اس= 578; تا پس از مرگ نيز مانند زندگيش ديگران به يا= 583; او باشند و گراميش بدار= 06;د.هر سال بايد برروي اين عباي خاکستر= 10; عباي سفيد رنگي بکشند وعباي قبلي ر= 575; قطعه قطعه کن= 606;د ودراختيار زائران او که د درزماني مشخص و گاهي از دور دست براي زيارت مقبره وي مي آيند قرار دهند.اهالي محل داستان هاي اغراق آميز و افسان= 607; گونه اي از اين دو نفر مي گويند که يا مربوط به سحر و جادو مي شود ويا دروغي شا= 582;دار است که هر دو بين ايرانيا= 06; رواج دارد .»(ص52)

«اهالي مي گويند اگر غريبي به کاشان آمد و چند بار اين جمله که (من غريبم)را بگويد،عقرب ها اورا نمي گزند.من معتقدم که آن غريب ضمن گفت= 606; اين جمله حتم= 575; به سبب وجود تعداد زيادي ازاين کژدم ه= 575; وترس بيش از حد،مراقبت م= 10; کند ،بنابراين اطمينان وي ا= 586; نيش نخوردن ا= 586; اين جهت است ،نه از گفتن جمله ياد شده.»(ص168)<= /span>

«ايران= يان قصه پردازان= 10; هستند که از واقعيت و حقي= 602;ت دوري مي جوين= 583; وبه همين دلي= 604; راستگويان صادق را ابله و ساده مي پندارند.برا= 10; آنان عيب نيس= 578; اگر به آنها گفته شود که دروغ مي گويي.»(ص289و290)

&nb= sp;

«بايد دانست که ايرانيها در بيان تاريخ و داستان بويژ= 07; آنجا که مربو= 591; به دين و قديسين آنها = 605;ي شود زياد وفادار و حقيقت گو نيستند .واقعيات تاريخي را آن قدر رنگ و روغن مي زنند &#= 1578;ا صورت افسانه = 711;يرد.»(ص306)<= /span>

«به ستاره شناسي يا خواندن اوضاع از افلاک بيش از آنچه اهميت دارد ارزش مي نهند.بدون شک اعتقاد به اي= 606; خرافات را از خالدرهاي قديم(وابسته = 576;ه يکي از اقوام سامي – آرامي)دارند.= 575;يرانيها واعراب معتقدند که حکومت ستارگان بر سرنوشت انسا= 06;،يک امر اثبات شد= 607; است.آنان مردمي خرافاتي اند ،اگر يک منجم با پيشگويي خود مطلبي اظهار کند ،آ= 606; را بي چون و چر&= #1575; مي پذيرند.براس= 75;س خرافات ناشي از اعتقاد به &#= 1575;حوال ستارگان روزهاي سوم ،پنجم،بيست = 08; سوم وبيست و پنجم هرماه ر= 575; نحس مي دانند و دراين روزه= 575; کارهاي مهم ر= 575; انجام نمي دهند،براي ساعات سعد ونحس اهميت فراوا= 06; قائلند.اعما= 04; واعتقادات ياد شده ونيز تفاًل براي آ= 711;اهي از آنچه که در آينده رخ خواهد داد،ازنظر م= 06; داراي اعتبا= 85; و ارزش نيست.»(ص311و312)

مولف ايرانيان را مسلماناني متعصب مي دان= 583; که به عقايد ومراسم مذاه= 76; ديگر احترام نميگذارند:=

&nb= sp;

«تعداد زيادي ارمني از دهات و اطراف جمع شد= 607; بودند وبا تصاوير بسيا= 85; صليب و پرچم ضمن اجراي مر= 575;سم مذهبي ديدني در حالي که سرود مي خواندند و زن= 711; مي زدند از شهر بيرون رفتند وبه طر= 601; رودخانه حرک= 78; کردند .اين عده به وسيله تعداد زيادي = 575;زسربازان خان همراهي م= 610; شدند تا از آس&#= 1610;ب و توهين مسلمانان متعصب حضرت محمد(ص)دراما= 606; باشند.»<= /span>(ص65)

ف&= #1587;اد وشهوتراني ايرانيان(چه در دربار و چه بين مردم عادي)از صفات بدي است که دراين کتاب ب= 587;يار به آن پرداخت= 607; ميشود و نويسنده بر آ= 606; تاًکيد خاصي دارد:

&nb= sp;

ف&= #1587;اد شاه ودربار:

&nb= sp;

«خان که نامش عرب است دربار با شکو= 607;ي دارد.او به يک خانواده اصيل،چيزي ک= 07; در ايران به آن توجه زياد= 610; نمي شود وابسته نيست،او پسر يک کشاورز ساده است ،ليکن به دلي= 604; ابراز شجاعت = 608; شهامت با ترکها از طرف شاه منصب خان= 610; گرفته وبه جا= 610; فرخ خان که در همان جنگ شکس= 578; خورده بود نشسته است.عر= 576; خان مانند يحيي بيک کلانتر تنومند و داراي چهره ا= 610; جدي بود.هردو= 548;ولي عرب خان بيشت= 585; هنگامي که مس= 578; نبودند بسيا= 85; متواضع به نظ= 585; مي رسيدند وم= 575; اين حال را در آنها کمتر ديديم ولي به هر حال هر دو داراي رفتار= 10; دوستانه بودند.»<= /span>(ص89)

«ايران= يها حتي هنگام غذاخوردن ني= 86; ميل به شنيدن موسيقي و ديد= 606; نمايش داشتند.آلات موسيقي در دربار عبارت بوداز:تنبک،= 06;ي لبک،شيپور،Ÿ= 3;ود و کمانچه.نوا= 586;نده تنبک آواز مي خواند که به گوش ما شبيه صداي شيون بود.رقاصه هايي که به آنها اشاره شده است با حرکات جالب و زيبا و کم نظيري به دور= 608;بر مي پريدند.ضمنا چند کشتي گير ماهر وکار کشته هنرومهارت خود را با انجام کشتي ب= 587;يار خوبي به نماي= 588; گذاشتند.»(ص200)<= /span>

&nb= sp;

«شاه(صف= ;ي) روز ششم نوامبر از شکار به دارالسلطنه اصفهان بازگشت.او مانند درباريان خو= 83; آن چنان مست بود که قادرنبود خو= 83; را پشت اسب نگه دارد ،شا= 607; هنگام بازگش= 78; به اصفهان به اتفاق خواني= 06; خود بر روي پلي(سي و سه پل)نزديک چهارباغ اطر= 75;ق کرد وشراب زيادي نوشيد.زماني که شراب اثر خ&#= 1608;د را بخشيد ،شا= 607; از فرط خوشي شمشير از غلا= 601; کشيد و بالاي سر خود چرخان= 583; همراه اين کردار شاه خوانين شروع به خواندن و رقصيدن کردن= 83; و شاه را از اين عمل آنچنان خوش آمد که به بعضي از آنها هدايايي مرحمت کرد.با اينکه شاه مردي خشن و سفاک بود ،لک= 606; هنگام شادي وخوشحالي به خصوص وقت نوشيدن شراب بسيار دست و دلباز مي شد و آن قدر به اطرافيان خو= 83; هديه و پول مي بخشيد که بعد= 575; احساس پشيماني مي کرد.هشت روز بعد واقعه ديگري رخ داد.شاه بار ديگر به باده نوشي نشست،پ= 87; از صرف غذا دستور داد ظر= 608;ف بزرگي را پرا= 586; شراب کنند و برابر صدراعظم بگذ= 75;رند.ساروتقي که شرابخوار نبود اظهار داشت که حتي اگر به بهاي از دست دادن جانش هم تمام شود آن را نخواهد نوشي= 83; ،شاه شمشير ا= 586; نيام کشيد وک= 606;ار ظرف شراب گذاشت وگفت ي= 575; بايد شراب را تا آخر بنوشد يا اينکه خون= 588; را خواهد ريخ= 578;.»(ص217،218،219 ) =

مطلب زير از نمونه هايي است که نويسنده در شهر قزوين با آن روبرو شده است:

&nb= sp;

«پس از فرو رفتن خورشيد در قسمت شرقي ميدان ،سودا= 11;ران ديگر کالاي خود را به معرض فروش ميگذارند.اي= 06;ها عبارتند از تعداد زيادي قحبه که با رويي بسته ، رديف پشت سر ه&#= 1605; نشسته اندو ب= 607; فروش کالاي ننگين خود اشتغال دارن= 83;. پشت سر هر کدام از اين فواحش يک پيرزن که دلا= 604; ناميده مي شو= 583; نشسته است وتشک و لحافي &#= 1576;ر کول خود و چراغي خاموش در دست دارد ،حال اگر کسي بخواهد با آنها وارد معامله شود ،دلال چراغ ر= 575; روشن مي کند تا چهره زن فاحشه ديده شود و چنانچه مورد پسند واقع شد ،به دنبال آنها راه مي افتد و براي هم خوابگي به مک= 575;ن ديگري مي رود.»(ص156)

ن&= #1608;يسنده دراينجا به ز= 606; بارگي مردان ايراني و نتا= 610;ج آن اشاره مي کند:

&nb= sp;

«برخلا= ف آنچه که معروفست نظا= 05; حکومتي و اداري کاشان آنچنان پيشرفته نيس= 78; ،بويژه در مورد نوجوانان که اکثرا به کار مشغولند وتن به تکدي و ولگردي نمي دهند.تعداد اين نوجوانا= 06; که به کارکرد= 606; عادت دارند بيش از ساير شهرهاي ايرا= 06; است .مسئله نوجوانان ريشه در اين امر دارد که مردان ايران= 10; زن باره هستن= 583; و بدين جهت کودکان بسيا= 85; بدنيا مي آورند.»<= /span>(ص167)<= /span>

«مردان ايراني نسبت= 75; ثروتمند به داشتن يک همس= 585; اکتفا نمي کنند .از دير باز رسم آنها اين بوده است که چند همسر داشته باشند.استرا= 76;ون(جغرافي دان وتاريخ نويس يوناني)گمان دارد که شاه س&#= 1575;لانه به کساني که بيش از ديگرا= 606; فرزند پسر بدنيا مي آورند جايزه مي داده است.»(ص293)<= /span>

«بازرگ= انان ثروتمند که درشهرهاي مختلف کشور ب= 607; معاملات تجاري مشغولند،در خانه هاي اشر= 575;في خود درآن شهرها همسري دارند که به محض رسيدن به آنجا نزد خان= 605; آن منزل سکني مي گزينند.مر= 583;اني که داراي همسران متعد= 83; هستند بايد زياني را که از اين رهگذر به آنان وارد مي شود تحمل کنند،بين زن وشوهر عشق استوار و وفا= 583;اري حاکم نيست،زيرا شوهر نمي تواند تمام زنان خود را به يک اندازه دوست داشته باشد وعشق وع= 604;اقه بين آنان تقسيم شده اس= 578; و قادر نيست فقط بر يک نفر حاکم باشد ونزد او بماند.حال اگ= 585; يکي از همسرا= 606; پي ببرد که ديگري بهتر ا= 586; او در عشق ورزيدن با شوهر مشترک مهارت دارد ونزد او عزيز تر است،اينجاس= 8; که کينه و دشمني برانگ= 10;خته مي شود.اغلب بين همسران ي= 705; مرد نزاع و کت&#= 1705; کاري هاي شدي= 583; پيش آمده که زيان آن متوج= 607; شوهر شده است و تاکنون اين نوع تاَهل براي شوهر خطرات جدي وبدبختي هاي بزرگ به بار آورده است.»(ص294)<= /span>

ا&= #1607;ميت شراب ومصرف مواد مخدر از موارد ديگري = 575;ست که نويسنده آ= 606; را بيان کرده است :

&nb= sp;

«شراب ايراني عالي است و در تمام ايالات مي تو= 575;ن آن را که از انگورهاي دانه درشت وشيرين تهيه شده است يافت.درايرا= 06; به پيروي از دين محمدي(ص) هيچکس مجاز نيست از انگو= 585; شراب بگيرد وبنوشد،با اين حال بسياري هستن= 83; که اين ممنوعيت را رعايت نمي کنند ،از آنج= 575; که نوشيدن شراب براي ايرانيان مطبوع است وض= 605;نا مايلند تا اندازه اي دستورات دين= 10; خود را رعايت کنند ،لذا خو= 583; مستقيما شرا= 76; نمي اندازند بلکه از ارامنه که مسيحي هستند = 608; تا حدي اين ممنوعيت را د= 585; تمام شهرها ودهات رعايت = 605;ي کنند مي خرند.»(ص263)<= /span>

«يکي ديگراز رسوم ايراني ها ،ن= 607; همه افراد بل= 705;ه بسياري از آنها اينست ک= 607; ترياک مصرف م= 610; کنند وآن را افيون نيز مي نامند.از ترياک حبه اي کوچک به اندا= 586;ه يک نخود درست مي کنند ومي بلعند.معتاد= 10;ن به ترياک قادرند نيم کوئنتين و بي= 588; از اين مقدار &#= 1585;ا مصرف و تحمل کنند.برخي ترياک را هر روز مي خورند زيرا مايلند همواره نشئه باشند.توتون = 606;يز بسيار مصرف م= 610; شود و علاقهمند بسيار دارد ،= 607;مه جا حتي در مساجد مردم ايستاده و نش= 587;ته به کشيدن توتون مشغولند.»(ص272و273)

و&= #1576;الاخره نويسنده معتقد است که:

&nb= sp;

«درشهو= ت راني هيچ ملت= 610; به پاي ايرانيان نم= 10; رسد.زيرا در کنار تعدد زوجات به قحب= 607; بازي اهميت بسياري مي دهند در تمام شهرها به استثناي ارد= 76;يل فاحشه خانه هاي بسياري وجود دارد که تحت حمايت حک= 575;م آن شهر است.مي گويند شاه ني= 586; چنين زناني د= 585; اختيار دارد که فقط به رقص و شعبده بازي مي پردازند.آ= 606;چه بيش ازهر چيز ديگر قابل تاَسف است ،ع= 575;دت زشت حيوان بازي يا نزديکي با حيوانات است که بين ايرانيان با شدت وحدت از زمانهاي بسي= 75;ر دور رواج دارد.به منظو= 585; تحريک ميل جن= 587;ي و تقويت و ازدياد آن ،ايرانيها ا= 86; ابتکارات و وسايل گوناگون استفاده مي کنند.رقاصان = 608; رقاصه ها را وادار به انجام حرکات شهوت انگيز م= 610; کنند تا ميل به نزديکي در آنها بيدار شود.»(ص291)<= /span>

ي&= #1705;ي ديگر از صفات بد اشاره شده در اين کتاب دزدي است که به نظر مي رسد نويسنده دل پري از اين مسئله دارد:

«ما در هيچ کجا دزد به اندازه اينجا نديده بوديم ،زيرا آنها نه تنها به محض رسيدن به قم تفنگ ها&#= 1610; ما را که بر اسب بسته بوديم دزديدند ،بلکه در طول اقامت در محل استقرارمان نيز مقداري ا= 586; اثاثه و اموا= 604; ما را با نهان کردن به زيربغلشان ب= 07; سرقت بردند.»(ص163)<= /span>

د&= #1585; خصوص بي نظمي ايرانيان چنين آورده شده است:

&nb= sp;

الئار= ;يوس پس از ذکر هدايا و پيشک= 588; هايي که مي خو&#= 1575;ستند تقديم شاه ايران کنند ،به هنگام تو= 589;يف چگونگي حمل آنها به اين نکته اشاره م= 610; کند:«پيشکش هاي ياد شده به وسيله ماَموران ايراني جلو ت= 585; حمل شد وبا اينکه از قبل ترتيب حرکت آنان مشخص شد= 607; بود ،اما هنگام راه رفتن نظم را به هم مي زدند وبين يکديگر مي لوليدند.ب= 607; طور کلي ايرانيان در مراسم عمومي نظم و ترتيب را رعايت نمي کنند.»(ص190)<= /span>

آ&= #1606;جا که درباره لباس وتن پوش ايرانيان و نحوه راه رفت= 606; آنها سخن مي گويد ،آنان ر= 575; چنين توصيف م= 610; کند:

«لباس ا= ;ز شانه آنان شل و آزاد آويزا= 606; است واز دور مانند زنان ب= 607; نظر مي رسند.هنگام راه رفتن ،اک= 579;را چون غاز به اين طرف وآن طرف تلو تلو مي خورند و من کمتر ايراني را ديده ام که راه رفتنش با وقار وسنگين باشد .به نظر من اين موضوع با شيوه نشست= 606; آنها ارتباط دارد،زيرا ايرانيها ما= 06;ند خياطان فرانسوي چها= 85; زانو مي نشينند واز دوران کودکي سا ق پاي آنان خميده مي شود.»(ص284)<= /span>

آ&= #1606;جا که درباره دي= 606; ومذهب ايرانيان مي نويسد ،آنان را مردمي بدع= 578; طلب مي نامد:

&nb= sp;

«در اردبيل مردي دانشمند بنا= 05; صفي(شيخ صفي الدين اردبيلي)ظهو= 85; کرد وگفت که از دودمان حضرت علي(ع) وبازمانده ا= 10; ازخلف ايشان حضرت امام حسين(ع) وفرزند ايشا= 06; حضرت امام موسي کاظم(ع)است.او &= #1575;ز خود چنان پاک= 610; وشعور وادرا= 05; وسيعي نشان د= 575;د که او را شيخ ناميدند.او زندگي را با رياضت مي گذراند وچنا= 06; کرداري داشت که گويي دنيا و شکوه آن معنايي براي او ندارد. شيخ صفي به آموزش و نوشتن آغاز کرد و اشاره به اين موضوع داشت که چون حضرت علي (ع) عمو زاده و داماد حضرت محمد (ص) است، بنابر اين خلافت از آن ايشان بوده و ابو بکر و عثمان با خلافت نا حقشان به حضر= 578; علي (ع) و دودمان ايشا= 06; و شخص حضرت محمد (ص) توهين کرده اند و اکنون خداون= 83; که از اين بابت خشمناک شده، صفي را بر انگيخته و اورا آماده ساخته است که برتري علي (ع) را دوباره از زير گرد و غباري که آن را پوشانده ا= 587;ت به در آورد. ايرانيها که مردمي بدعت طلبند، بسياريشان ب= 07; شيخ صفي گرويدند و پيرو تعاليم او شدند، بدعتهايي را که او در دين آورده بود پذيرفتند و ا= 586; ترکها(سني ها) جداشدند. از آنجاکه آموز= 88; و نوآوريهاي شيخ صفي شديد= 575;ً با مذهب ترکه= 575; منافات داشت= 48; آنان نيز ساک= 578; ننشستند و با شمشير عليه ايرانيان برخاستند . ولي ايرانييان د= 85; مقابل روز به روز حضرت علي (ع) را بزرگتر و مهمتر مي ساختند.»<= /span>(ص331)<= /span>

نتيجه گيري

ن&= #1608;يسنده در خصوص خوي وصفات ايرانيان ،همان طور که به ذکر نکات مثبت اخلاقي آنها مي پردازد وايرانيان ر= 75; مردمي مهربان،متو= 5;ضع،هنرمند،= 608;فادارو...نام¡= 0;ده و مي ستايد.رفتار= 07;اي ناپسند آنها را نيز همچون خشونت،شهوتž= 5;اني ،دروغ گويي وقصه پردازي،حيل = 7; گري،بدعت طلبي دردين و...بيان وبه شدت از آنها ا&#= 1606;تقاد مي کند.به نظر مي رسد الئاريوس در بيان برخي از اين صفات دچا= 585; تناقض شده است،به عنوا= 06; مثال همان گونه که در متن به آن اشاره شده اس= 578; آنها را مردم= 610; خشن قلمداد م= 610; کند در حالي که در کتاب آنجا که درباره خوي وصفات ايران= 10;ها صحبت مي کند تاًکيد زياد= 10; بر مهرباني وخوش خويي آنان داشته و هم چنين آنها را افرادي مت= 608;اضع وفروتن نسبت به ديگران مي داند.او براي &#= 1575;کثر اين صفات نمونه اي را بيان کرده و يا خاطره اي در آن خصوص آورده است وب= 607; اين ترتيب خواننده را براي بيان آن عيوب به نحوي متقاعد ساخت= 07; است.اما از طرفي مواردي ديده مي شود که صفتي را به ايرانيان نسبت مي دهد ليکن نمونه ويا دليلي را که حاکي از آن باشد به آن اشاره نکرده است.مثلا ايرانيان را حيوان باز تلقي مي کند در حالي که نمونه اي که وجود اين عيب را در بين آنها تصديق کند در کتاب وجود ندارد.

ي&= #1705;ي از نکات مثبت اين سفر نامه يا هر سفر نامه اي که علاوه بر کليات ويا جزئياتي مربوط به مرد= 605; ويا شکل ظاهر= 610; آن سرزمين بيان مي کند، اشاره به نحو= 607; حکومت ، منش ورفتار شاه ودربارياني = 75;ست که بر آن سرزمين حکمراني مي کنند.چرا که در برخي موار= 583; ديده مي شود که الگوي رفتاري (مثبت يا منفي) که حاکمان ويا ش= 575;هان يک مملکت بر آن منطبقند ب= 585; رفتار جمعي ويا خلقيات مردم عادي ني= 586; تاثير مي گذارد.حتي ا گ&#= 1585; نگوييم= همه به جرئت مي توان گفت نيمي از آنان را متاثر مي کند.به همان ترتيب هم مي بينيم که با بر اندازي و يا کناره گير= 610; يک حکومتي آن رفتار کمرنگ يا از بين مي رود و الگويي که حکومت قبل= 610; سبب رواج آن شده بود رفته رفته جاي خود را به الگوي جديد رفتاري مي دهد .به نظر مي رسد مطلب اخير در اين سفرنامه به نوعي خود را نشان مي دهد.الئاريو= 87; به همراه هيئ= 578; آلماني در اي= 606; سفر نيمي از زمان خود را با درباريان وشاه وگذران در مهماني ها= 610; خوانين ودارالسلطن = 7; اصفهان گذرانده است وآنچه بيش از همه در کتاب به توصيف وذک= 585; آن پرداخته نحوه برگزار= 10; مراسم شراب خواري وضياف= 78; هاي شاه و درباريان اس= 78; وهمان طور که در متن مقاله نمونه اي از آن آورده شده است از توصيف وشرح آنها چيزي جز خوشگذراني ، شهوتراني وفساد در بين شاه واطرافيانش به دست نمي آيد.وبه همين ترتيب يا شاي= 583; بتوان گفت در سطح پايين تر= 610; شهوتراني و فساد در ميان مردم عادي ايران (البته نه همه آنها) توصيف شده است.

ت&= #1575;سيس فاحشه خانه ه= 575; در آن زمان به دست حکومت مي تواند نمونه خوبي براي تاثير آن در رواج خلقيات = 608; اعمال منفي و زشت در بين مردم عادي باشد.من در اي&#= 1606;جا با توجه به موارد ونمون= 07; هايي که نويس= 606;ده در کتاب آورد= 607; و توصيف کرده است به وي حق مي دهم که به اين نتيجه برسد که "هيچ = 605;لتي به پاي ايرانيان در شهوتراني نم= 10; رسد" البته ا= 08; کمي اغراق کرده است واي= 606; طور هم نيست ک&#= 1607; هيچ ملتي به پاي ايرانيا= 06; نرسد.

&nb= sp;

ب&= #1607; نظر من برخي از صفات منفي ذکر شده در اين سفر نامه مثل بي نظمي ، داستان پردازي وعقيده به خرافات هنوز هم در ميان ايرانيان ديده مي شود و&#= 1575;ز بين نرفته است.درباره شهوتراني بايد گفت که امروزه هم چنان وجود دارد اما نه به آن شدت که در سفر نامه توصيف شده اس= 578; وبا اين تفاو= 578; که امروز بعض= 610; از اين اعمال به صورت علني امکان ظهور ندارند و با توجه به مقتضيات ونو= 93; حکومت ( جمهوري اسلامي ) موانعي وجود دارد.واما در خصوص خشونت ک= 607; به آن اشاره شد:در مورد تر&#= 1576;يت کودکان امروزه ديگر چنين رفتاري ديده نمي شود ونسبت دادن چنين صفتي را در آن زمان به ايرانيان( نه به همه آنها ) مي پذيرم اما در مورد امرو= 586; نه.هم چنين در رابطه با نحو= 607; برخورد با خلافکاران د= 85; مورد آن زمان مي توان آن را به برخي از افراد نسبت داد اما امرو= 586;ه اولا چنين مجازات هايي اعمال نمي شو= 583; ثانيا به نظر من صرف مجازا= 578; خلافکاران ر= 75; نمي توان خشو= 606;ت ناميد ويا اينکه مجرما= 06; به دليل خشون= 578; دست به خلاف مي زنند دليل قابل قبولي نيست و مي توا&#= 1606; ريشه آن را در جاهاي ديگر نيز جستجو کرد.در مورد بدعت طلبي و دغلکاري که الئاريوس به آن اشاره کرده، شايد بتوان آن را به بعضي نسبت داد اما اينک= 607; همه ايراني ه= 575; داراي اين صفات باشند غير قابل قبو= 604; است ومن آن را رد مي کنم .

و&= #1583;ر آخر درباره ميزان تاًثي= 85; خلقيات منفي در عقب ماندگ= 610; ما بايد گفت نه همه اين خلقيات بلکه برخي از آنها مي تواند تاً= 579;ير به سزايي داشته باشد ب= 575; اين تفاوت که بعضي بيشتر وبعضي کمتر.مثلا همين صفت شهوتراني وغ= 85;ق در فساد وبي بند وباري شد= 606; وبه تبع آن نالايقي خصوصا در بين حکوم= 578; وعاملان اجر= 75;يي چه در دوران صفويه وچه در زمان حکام ديگر ، عامل بزرگي در عقب ماندگي وعدم پيشرفت وتوسعه مي باشد ،چراکه به غير از اينکه مقادي= 85; زيادي از ثرو= 578; واموال مملک= 78; به اين وسيله از بين مي رود سبب بي ثباتي سياسي ، اجتماعي ،فرهنگي و... وب= ي خبري از اوضا= 593; وشرايط کشور وجهان است که اين خود مي تواند پيامد هاي بد ديگري &#= 1607;مچون تعرض بيگانگان، دخالت آنها د= 585; تصميم گيري کشور شود(که همه اين شراي= 591; را در طول تاريخ کشورمان مي توانيم ببينيم ) و به اين ترتيب با کنار رفتن حکومت ها و آمدن حکومت هاي ديگر در طي چند قرن (خصوصا تا انقلاب اسلامي ) مدام در حال افت وخيز هستيم واين خوب نيست.