working paper- kouchaki

دا= 606;شكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

<= b>با&= #1586;رگان و تناقض نمای سنتی، متجدد= 48; مسلمان و ایرانی

<= span dir=3DLTR style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;mso-bidi-language:FA= '>

<= b>پگاه کوچکی

Pegah_koochaky@yahoo.com

كا= 585;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi= -language: FA'>موضوع: تركيب هويت ايراني در شخصيت‌هاي ايراني در دو سده گذشته

زي= 585; نظر دكتر محمدرض= 75; جوادي يگانه

تی= 585; 1386

هویت ایرانی و عناصر آن :<= /p>

&n= bsp; الگوهای تحلیلی متعددی برای شناسایی بازشناسی و بحث در رابطه با مقوله هوی= 578; مطرح شده است. بعنوان مثال دکتر فرهنگ رجایی در کتا= 576; مشکله هویت ایرانیان امروز هویت ر= 575; به واسطه جار= 740; بودن در بستر زمان و مکان به رودخانه ا= 740; تشبیه می کند.او معتقد است هویت از یک سو تداوم دارد و در آن انقطاعی نیس= 78; و از سوی دیگر برخوردار از تحول است. وی چهار منبع ایران، اسلام، سنت و تجدد را شکل دهنده بستر رودخانه هوی= 78; ایرانی می داند.(رجایی،1382 :68)

در بخش ایرانیت به نظام سیاسی ت= 608;جه می شود که عناصر تشکیل دهنده آن در گذشته نقش شا= 607; و نظام پادشاهی بود= 07; است و امروزه شامل نظام جمهوری اسلامی می شود.

ر= جایی معتقد است که ایرانیان همیشه ذهن مشغول و دل نگران دین بوده اند . می کوشند در زند= 711;ی شان خدا به وجهی حاضر و ناظر باشد.(رجایی،138= 2: 105) در واقع پس ا= 86; ورود اسلام ب= 607; ایران، ایرانیان نه تنها اسلام ر= 575; پذیرفتند و ب= 607; رشد و تحول آن کمک کردند، بلکه در بسیا= 585;ی موارد آن را از آن خود کرده و یک روایت ایران= 40; از اسلام ارائه داده اند. مسئله ای که امروز بای= 583; با توجه به سرگذشت اسلا= 05; در میان ایرا= 606;یان دریابیم سهم دین در زندگی ایرانیان ام= 85;وز است.

تعریف رج= 575;یی از سنت الگوهای گفتاری، کرداری و رفت= 575;ری ای است که در زندگی روزمر= 07; ایرانیان جاریست. (رجایی،1382: 135) او عناصرسنتی ایرانیان را اعتدال و میانه روی و جوانمردی و فتوت می داند. پذیرش این دو عامل به عنوا= 606; عناصر هویتی ایرانیان در مواردی بسیا= 85; سخت و دور از ذهن است. گرچه هر دو این عناصر در آمو= 586;ه های دینی و اخلاقی و سنت= 740; ما بسیار سفارش و ستای= 588; شده اند ولی چیزی که به طور عمومی امروزه در رفتار ایرانیان مشاهده می شو= 583; نوعی محافظه کاری و ریا کاری برای ادامه بقاست.

عناصری ک= 607; نام برده شدن= 583; همه در ترکیب خاصی سالها جوابگوی نیا= 86; های جامعه بودند ولی با ورود تجدد ای= 606; ترکیب بر هم خورد و با گذشت سالهای = 586;یاد پس از اولین برخوردهای م= 75; با غرب هنوز نتوانسته ای= 05; به ترکیب جدی= 583; مناسبی دست یابیم. از آنجا که دستیابی به چنین ترکیبی از طریق بحثه= 575;ی نظری صرف ممک= 606; نیست و برای مثال نمی توا= 606; از طریق بحثهای انتزاعی سهم هر یک از این عناصر را در ترکیب مطلوب = 608; کارآمد محاسبه کرد، = 576;ررسی تجربه کسانی که توانسته اند به نحوی ترکیب خوبی ا= 586; این چهار عنص= 585; را در زندگی خود داشته باشند می توا= 606;د ایده ای از انواع ترکیب های مناسب را &#= 1576;ه ما بدهد.

زندگی نامه مهدی با= 586;رگان

م= 607;دی بازرگان در سا&#= 1604; ۱۲۸۶ هجري شمسي در تهرا= 606; به دنیا آمد. تحصيلات ابتدائي خود را در مدرسه سلطاني و دور= 607; متوسطه را در دارالمعلمي = 6; مركزي كه از اولين مدارس به سبك جديد بود به پايان رسانيد. او در سال ۱۳۰۶پس ا= 586; موفقیت درام= 78;حان اعزام به خار= 580; به همراه گرو= 607; محصلين اعزامي دولت= 48; به كشور فران= 587;ه رفت و به تحصیل در سطح عالی مهندسی درمدرسه مرکزی هنر و صنایع پاریس پرداخت. بازرگان بعد از خاتمه تحصيلات در سال ۱۳۱۳ به ايران بازگش= 78; و پس از انجام خدمت وظيفه، = 583;ر سال ۱۳۱۵ به عنوان اولين دانشيار در دانشكده فني تهران مشغول بكار شد، و در دو دوره متوا= 604;ي، رياست دانشكده فني را بعهده داش= 578; http://www.bazargan.com).= )

در سال ۱۳۲۹، پس از جريان مبا= 585;زات نهضت ملي و ملي كردن نفت= 548; از طرف دكتر محمد مصدق به مديريت عامل شركت نفت برگزيده شد. = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = = &nb= sp;

پس از انقلاب اسلامی در سا= 604; 1357 از سوی رهبر انقلاب به نخست وزیری دولت موقت جمهوری اسلامی برگز= 40;ده شد. بازرگان در نيم قرن گذشته، هموا= 85;ه در صحنه تحقي= 602; و تتبع و تأليف و سخنرانيهاي ديني و سياسي فعال بوده و آثار فراوان= 10; بجاي گذاشته است. وی در تاریخ 30 دی ماه سال 1373 درگذشت.

بازرگان و نظام سیاسی:

= 76;ی تردید بازرگان در صحنه سیاسی نیم قرن اخیر &#= 1575;یران چهره ای شاخص و پراهمیت است. زندگی 87 ساله او مصاد= 601; با یکی از حساسترین دو= 85;انهای تاریخ کشور م= 575; ،از مشروطیت تا انقلاب اسلامی، است = 608; او در طی این دوره با توجه به شر&#= 1575;یط موجود در طیف گسترده ای ایفای نقش کرده است.از ف&#= 1593;الیتهای سیاسی او قبل از پیروزی انقلاب می تو= 575;ن به موارد زیراشاره کر= 83;:

او پس از کودتای 28 مرداد وارد "گود سیاست" شد و به عنوان یک سیاستمدا= 85; مبارز ملی ایفای نقش نمود. در سال ۱۳۲۹، در جريان مبارزات نهض= 78; ملي، براي خل= 593; يد از شرکت نفت ایران و انگليس و ملي كردن نفت، از طرف دكتر محم= 583; مصدق به مديريت عامل شركت نفت برگزيده شد و با حمايت مرد= 605; پس از اخراج انگلیسی هاا= 86; ایران به اداره صنعت نفت پرداخت. وی پس از كودتاي ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، = 608; تصاحب مجدد ص= 606;عت نفت توسط كنسرسيوم بي= 06; المللي، سرپرستي سازمان آب را بعهده گرفت ولی بخاطر امضاي نامه اعتراض آميز عليه انتخابات غي= 85; قانوني مجلس از خدما= 578; دولتي كنار گذاشته شد و پ&#= 1587; ازآن ، ديگر امكان خدمات دولتي را تا قبول پست نخس= 578; وزيري پس از انقلاب ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ را &#= 1606;يافت. برای بازرگا= 06; کار دردستگا= 07; دولت به معنا= 740; تسلیم بلاشر= 91; و یا دنباله روی کورکورا= 06;ه از حکومت نبود، به علاوه اعتقا= 83; داشت که درک رهبران مملک= 78; از مسئله ترق= 740; و تمدن اروپا= 740;ی سطحی است و اصلاحات و تجدد دوره رضاشاه از نظ= 585;ش کاذب بود. در واقع او معتق= 583; بود که وجود ش&#= 1575;ه و استبداد در فرهنگ جامعه تاثیر گذاشت= 07; و حتی در زبان فارسی نیز از آن بسیار است= 601;اده شده وبه کلماتی مانند شاه، ملک، سلطان و... اشاره می کند ومعتقد است ک= 607; این سلطه و زور که در حکومت استبدادی وجود دارد، رابطه حاکم و مردم را تبدی= 604; به را= بطه حاکم و محکوم می کند نه رابطه مسئول = 608; مردم که دو طرفه باشد و تاثیر و تاثرات متقابل وجود داشته باشد.(ع&#= 1576;اسی فرد،1379 : 27) او در دفاعیات خود در دادگاه نظامی به تشریح مشکلا= 78;ی که استبداد ب= 607; وجود آورده م= 740; پردازد و استبداد 2500 ساله شاهنشاهی را باعث هرج و مرج، بی ایمانی، عدم آزادی، عدم ابتکار و خلاقیت و اصل= 575;حات استبداد را ظاهری و چشم فریب می داند. <= o:p>

بازرگان دین وسیاست ر= 575; با هم همراه می داند و به خصوص مذهب تشیع را از سیاسی ترین مذاهب می دان= 583; :"در اسلام از قدم اول ایما= 606; و عمل توام بو&#= 1583;، دین و سیاست پا به پای هم پیش می رفت... سکه تشیع اگر یک روی آن فکری و دینی است، روی دیگ= 585;ش سیاسی و اجتم= 575;عی است"(بازرگا = 6;، 1347: 76). درفضای نیمه باز سیاسی سالها= 40; 1341- 1339 با مشارکت جدی در جبهه ملی دوم و سپس با تشکیل نهض= 578; آزادی ایران،سهم مهمی در مبارزات سیا= 87;ی آن دوره به عهده گرفت. در زمستان 1341 او ب = 7; همراه دیگر رهبران نهصت آزادی دستگی= 85; و به ده سال زندان محکوم شد ولی در سال 1= 346 از زندان آزا= 583; شده و به فعال&#= 1740;تهای عمدتا فکری خود ادامه داد.در این زمان او یکی از ارکان مبارزه ملی – مذهبی ایران به شمار می رفت.در بهار سال 1356 او بار د= 40;گر وارد مبارزا= 78; مستقیم و علن= 740; با حکومت شد و به فعالیت در سطح رهبری "کمیته ایرانی دفاع از حقوق بشر" پرداخت و نقش موثری در ایجاد فضای باز سیاسی و آزادی زندان= 40;ان دراواخر حکومت پهلوی داشت. استمرا= 585; در این مبارزات موقعیت ویژه = 608; انحصاری به ا= 608; بخشید که همی= 606; امر سبب انتخاب او به عنوان نخست وزیر دولت موقت جمهوری اسلامی از سو= 740; رهبر انقلاب شد.امام خمینی(ره) بازرگان را ب= 607; واسطه فعالی= 78; هایش در دهه 30 و= ;40 می شناخت وبا افکارمبارز= 5;تی، مذهبی وسیاس= 40; بازرگان تا حدودی آشنای= 40; داشت و از مواضع ضد استبدادی او آگاه بود و می دانست بازرگان اسلام رابه عنوان یک اید= 574;ولوژی قبول دارد،هرچند اختلاف هایی = 583;ر زمینه مذهبی وسیاسی با هم داشتند ولی این باعث نشد از همکاری با یکدیگر دوری گزینند. بازر= 711;ان نیز با روش مبارزاتی و افکار سیاسی امام(ره) آشنا بود و می دانست ایشان هم مانند او اسلام را به عنوان یک ایدئولوژی برتر پذیرفت= 07; و در کتاب ولایت فقیه ب= 607; تفصیل آن راشرح داده بود.(عباسی فرد،1379 : 52) ولی این اعتماد و ارتباط دیری نپایید و در پی گلایه های مکرر واعترا= 90; به دخالت در حکومت، که نقطه اوج آن جریان اشغال سفارت آمریک= 75; و گروگانگیر= 40; بوده است، بازرگان از نخست وزیری استعفا داد و از سوی هر دو جناح "روحان®= 0;" و "روشنفکران" مورد انتقادات و اتهاماتی به عنوان "لیبرال و سازشگر" قراž= 5; گرفت.

بازرگان معتقد بود که مسائل ایران نه با تشکیل حزب سیاسی حل می شود و نه حتی با روی کار آمدن یک دولت ملی گرا از طریق اکثریت مجلس او می گفت:"آن= 670;ه واجب تر از همه چیز است بعد از عشق و پرستش تربیت دموکراسی و امکان مجتمع شدن و همکاری است که ما در اثر 2500 سال زندگی غیر دموکراتیک و غیر اجتماعی= 48; یعنی انفراد= 40; تحت رژیم استبدادی فاقد آن هستیم."(بازر= 11;ان، ؟ : 222)

ترکیبی که وی از ایرانیت (نظا= 605; سیاسی) و سنت دارد را می توان در میان= 607; روی او در سیاست مشاهد= 07; کرد.او هموار= 607; بر استمرار و میانه روی به جای تغیرات ناگهانی و خش= 606; تاکید داشت و توانسته بود به نوعی زبان مشترک میان جریان های متفاوت فکری دست یابد. (برزین،1374 :8)

از آنجا که اندیشمندان میانه رو همواره با ای= 606; مشکل مواجهن= 83; که تلاششان برای نزدیک کردن جریانه= 75;ی متفاوت و متعارض فکری= 48; آنها راازهرطرف مورد انتقاد قرار داده و از هر دو جریان منزوی می کند. فعالی&#= 1578;های سیاسی بازرگان نیز از دو ویژگی عمده برخورد= 75;ر است ؛ نخست اینکه وی بیش از 40 سال در صحن= ;ه سیاست و درموضع "اپوزیسیون" فعال بود و دی&#= 1711;ر آنکه وی در این مدت چه در دوران مبارز= 75;ت آزادی طلبان= 07; اش در نقش اپوزیسیون و = 670;ه به هنگام نخس= 578; وزیری هموار= 07; مورد انتقاد = 575;تهام و خصومت قرار گرفته است.

ترکیب اسلام و ایرانیت رام= 40; توان در اغلب آثار مکتوب و= 740; مشاهده کرد و به دلیل همین ترکیب است که او را به عنوان فردی ملی- مذهبی می شناسند. فعال= 610;تهاي ديني بازرگا= 06; همراه با فعاليتهاي سياسي اش بود و از همان اوان تدريس د= 585; دانشگاه و تم= 575;س با دانشجويا= 06; از طريق مشاركت در تأسيس انجمن= 07;اي اسلامي دانشجويان و معلمين ( و بعدها مهندس= 10;ن و پزشكان) و سخنرانيهاي متعدد در مجالس و محاف= 604; مذهبي و علمي شروع گرديد. سخنرانيهاي¡= 0; كه عمدتاً بصورت جزوه ي= 575; كتاب بچاپ مي رسيد و در آنها او سعی داشت تا حدود= 740; خلأ اعتقادي آن دوران را خصوصا در برابر تبليغ= 75;ت حزب توده پر کند.( http://www.bazargan.com= )

ترکیب ایرانیت و تجدد را می توان تا حدود= 740; در سیاست تجد= 583; طلبی مذهبی و= 740; در نهضت آزاد= 740; ایران مشاهد= 07; کرد (برزین،1374 :9). = با توجه به نفوذ بازرگان بر محتوی و جهت سیاستهای نه= 90;ت آزادی وبیان یک سمت گیری اسلامی آزادیخواها = 6;ه و تاکید بر هویت مذهبی ملی نوعی تجد= 583; طلبی مذهبی د= 585; فعالیتهای سیاسی وی دید= 607; می شود.

بازرگان و سنت:

ب&= #1575;زرگان در یک خانواد= 607; مذهبی اصیل و نیمه مرفه آذربایجانی زاده شد پدرش حاج عباس قلی تبریزی تاجر= 40; خود ساخته و ثروتمند بود که مدتی ریاس= 578; «هیئت تجارت&raq= uo; و «اتاق تجارت» تهرا= 06; را به عهده داشت .او پایبند فرائ= 90; دینی بود، قر= 570;ن می خواند، در= 587; مکتب داشت وه= 605;واره در مبارزه با « بی دینی و فحشا» پیشگا= 05; می شد ولی تا آنجا که از شواهد بر می آید در دین تعصب کور به خرج نمی داد. برای مثال بر خلاف متعصبی= 06; مذهبی کتاب خارجی در خان= 607; نگه می داشت و روزنامه می خواند ودر دو= 585;ه ای که در ایران به خصو= 589; در مسائل دین= 740; بحث علمی و من&#= 1591;قی با سایر ادیا= 606; مقبول و مرسو= 605; نبود، او جلس= 575;ت بحث و گفتگو میان معتقدا= 06; مذاهب مختلف = 575;ز جمله مسیحیا= 06; برگزار می کرد.(برزین،1374: 13) از مهمترین اقدامات وی اینکه در سال قحطی همراه دیگر تجار بازار دارالاطعام®= 0; به راه انداخ= 578; و در دوران انقلاب درزمره مشروطه خواه= 75;ن بود و یک بار نیز، از طرف آذربایجانی های پایتخت کاندید مجلس شورای ملی شد اما رای کافی نیاورد. ریشه اجتماعی تفک= 85; بازرگان را می توان در فضای خانواد= 07; مذهبی و بازاری و سر کلاس درس میر= 586;ا ابوالحسن خا= 06; فروغی پایه گذار تفسیر قرآن و درس فلسفه و منطق جستجو کرد. اگ&#= 1585; با وجود همه نقد ها بپذیریم که ا= 586; عناصر سنتی ایرانیان میانه روی و فتوت و جوانمردی اس= 78; و نوع خالص آن را بازاری ها و عیاران در نظر بگیریم. ت&#= 1608;لد و پرورش یافت= 606; در فصای یک خانواده بازاری ومذهبی توانست ارزشهای خاص= 40; را درذهن وی بپروراند و عنصر سنت در تکوین شخصیت = 608; آرا و اندیشه های سیاسی و اجتماعی ودی= 06;ی بازرگان تاثیر گذار بوده است و بارزترین نم= 08;د این تاثیرپذیری میانه روی اوست. این میانه روی هنگام نخست وزیری دولت موقت جمهوری اسلامی سبب ش= 583; که او از دید جناح مذهبی تندرو انقلا= 76;ی محسوب نشود. در واقع او به عملکرد انقل= 75;بی در آن مقطع زمانی اعتقا= 83; نداشت و سیاس= 578; دولت موقت را سیاست گام به گام معرفی کرده بود.

این تاثیž= 5; پذیری از طرف= 740; به طور عام از فضای عمومی خانواده بود= 07; است و از طرف دیگر اثر پذی= 585;ی از پدرکه جای= 740; خاص و نقشی برجسته و مستقیم داشت= 07; است.

بازرگان و مذهب:

اگ&#= 1585; بخواهیم نفوذ اندیشه مذهبی را در زندگی بازرگ= 75;ن بفهمیم باید به تسلط فکر سنتی مذهبی ب= 585; فرهنگ عامه د= 585; آن سالها توج= 607; کنیم در آستا= 606; قرن 14 شیوه زندگی در اغل= 576; روستاها و شهرهای کوچک ایران سنتی بود و تماس میان بخش های گوناگون کشو= 85; اندک و یا ناممکن بود و بی سوادی خرا= 601;ات عمومیت داشت. به گفته بازرگان در چنین شرایطی پدرش سعی داش= 578; از اسلام درس= 578; و غیر خرافی و عقل پسند سخن بگوید و فرزندانش را با شیوه درست و عقلانی و محبت آمیز با آموزه ها و سلوک دینی آشنا سازد. مسئله دین هن= 711;ام عزیمت او به فرانسه برای ادامه تحصیل = 578;ظاهر خاص خود را پیدا کرد. او بعد ها گفت:" ب&#= 1587;یاری از پدرها و مادرهای ما و خود ما نگران= 740; و اصرار داشتیم که اگ= 585; در این سفر تحصیلی موفق نشدیم چیزی ب= 607; دست بیاوریم= 48; لااقل سرمای= 07; قبلی و اخلاق و دین خود را از دست ندهیم... قبل از ترک ایران به پدر= 605; گفتم اگر در ایران بمانم بی دین می شوم، اگر برو= 605; یا همان بی دینی است و یا &= #1583;ر ایمان قوی ترخواهم شد"(برزین،1374 :17).

او نزد احمد نخجوانی ملا= 40; کم پایه ای که با وی نسبت خانوادگی داشت رفت و از او در مورد زندگی میان مسیحیان و جامعه حرام خارجی فتوا گرفت. در فرانسه بازرگان به ا= 601;کار مذهبی اش وفادار ماند = 608; به آنها شاخ و برگ داد. او به خواندن کتاب های فرانسوی در مورد اسلا= 605; پرداخت= و در سخنران= 740; ها و جلساتی که درباره اسلام بود شرکت می کرد، از جمله در جلسات لویی ماسینیون شر= 02; شناس مشهور فرانسوی. مسئ= 604;ه دین و ایمان که بخش عمده ای از فکر و ذکر بازرگان را در سراسر عمر مشغول خو= 583; ساخت در بسیاری از آثار مکتوب و= 740; خود را نشان می دهد.مانند: مسأله وحي ،تبليغ پيامبر بعثت = 608; ايدئولوژي، مطهرات در اسلام ،توحيد، طبيعت، تكام= 04;،آخرت و خدا، هدف بعثت انبياء، قيامت قرآن و معاد ،به سوي خدا، خداپرستي و ا= 601;كار روز و... = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; =

اگرچه نسبت دادن عل= 605; گرایی به بازرگان شای= 83; نسبت چندان دقیقی نباشد ولی تردیدی نیست که او به علوم تجربی توجه بسیار داشت و برای تحلیل پدیده ها به این روش &= #1578;لاش می کرد. مدل تفکر او مدل علم تجربی اس= 578; و به ویژه از تئوری های ترمودینامیª= 5; به خصوص نظری= 607; تعادل که زیر= 576;نای این علم طبیع= 740; است بهره می گیرد. او تلاش می کرد بعضی مسائل مذهبی = 608; دینی را از طریق علمی اثبات کند(سابقه ذهنی اثبات مسائل دینی ا= 586; طریق علوم طبیعی به زمانی برمی گردد که نزد فروغی درس می خواند) و در همین زمینه کتاب مطهرات در اسلام را نوشت.(برزین،137= 4: 27)

بازرگان و تجدد: = &nb= sp; = = &nb= sp;

ما وارد دانشگاهی شدیم به نام اروپا و مشاهداتی داشتیم که جالب و موثر بود. (بازرگان،1= 375: 179)

سفر به فرانسه و تمامی دیدنیهای طو= 04; سفر برای باز= 585;گان و دیگران که اغلب تا آن زمان از تهرا= 606; خارج نشده بودند و حد اکثر چند شهر ایران را دید= 607; بودند، جالب شگفت انگیز و قابل تامل بود.بی شک تحصیل، کار و زندگی در فرانسه تاثی= 85; عمیقی بر اند= 740;شه وی گذاشت و بسیاری از افکار مذهبی= 48; اجتماعی و سیاسی اش ریش= 607; در این دوران دارد. او در این باره می گوید:" تمام این مناظر و وقایع [اروپا] &= #1576;رای ما که در ایران پا از جاده خاکی بیرون نگذاش= 78;ه بودیم و اولی= 606; بار کراوات زدن را در تالار وزارت معارف یادما= 06; داده بودند، بسیار جالب و عجیب و گیج کننده بود. عیناً مثل کودک پانزده ماهه که به هر چیز حمله می کند و می خواهد آن را با دست بگیرد و ورانداز کند،با ولع فوق العاده ب= 607; همه طرف نگاه می کردیم. می خواستیم تما= 05; آثار تمدن و مزایا و دارایی های آنها راببلعیم. "(برزین،1374 :17).

اگر بخواهیم او ر= 575; عنوان فردی ک= 607; توانسته ترکیب خوبی ا= 586; 4 عنصر هویت ایرانی ایرانیت، اسلام، سنت وتجدد را با یکدیگر ارائ= 07; دهد در نظر بگیریم،از آنجا که ترکی= 576; دین، سنت و نظام سیاسی ا= 586; مدتها قبل در ایران وجود داشته و نمون= 607; های بسیاری برای آن می توان ذکر کرد= 563; مهمترین بخش= 40; که باید به آن توجه کنیم چگونگی ترکی= 76; تجدد با سایر عناصر هویتی = 575;ست. = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp; = &nb= sp;

علی رغم تاثیر عمیق مشاهده غرب و زندگی در آن بر اندیشه او و در شرایطی که اکثر تحصیل کردگان ایرانی در ار= 608;پا، که عمق عقب ماندگی جامع= 07; ایرانی را فهمیدند، باور کردند ک= 607; باید از فرق سر تا نوک پا فرنگی شد او به مقدار قاب= 604; توجهی در برابر این تاثیر مقاوم= 78; کرد. مقاومتی که در آن زمان و برای این تیپ نمونه بو= 583;و مقاومتش در برابر فرهنگ اروپاخود آگاه بود. (برزین ،1374: 20)

از مهمترین نمو= 83; های تاثیر پذیری او از غرب تلاش های او برای ارائ= 607; یک الگوی آزا= 583;یخواهانه، دموکراتیک و مبتنی بر قانون بود ولی این آزادی خواهی چنان ک= 607; در فعالیت ها= 740; او در نهضت آزادی ویا به صورت نظری در مکتوبات وی م= 740; بینیم یک آزادی خواهی مبتنی بر مذه= 576; بود. این مذهب از سویی ریشه در نوع تربیت او داش= 578; و از سوی دیگر با وجود اندیشه مذهب= 40; در اروپا تقویت شد. وجود گروه ها= 740; فعال مذهبی برگ برنده ای برای بازرگا= 06; شد در برابر ایرانیان غی= 85; مذهبی که احتمالا از ا= 608; به خاطرافکا= 85; دینیش انتقا= 83; می کردند و تفسیر محافل کاتولیک فرانسوی از مذهب، سکوی مقاومتی در برابر تفسیر= 87;نتی صرفا قشری از مذهب شد. نظر بازرگان این بود :" اگر دین می تواند در یک جامعه ارو= 662;ایی نقش پیشرویی داشته باشد، دیگر چه نیاز= 740; به تفسیر سنت گرایان؟"

او چارچوبی پید= 75; کرد که در آن پیشرفت اروپ= 75; را توجیه کند. معتقد شد که راز پیشرفت اروپا وجود هدف مشترک در یک کمال مطلو= 576; است و آن «محرک اصلی چیزی جز خدا و دین نمی توانست باشد.&ra= quo; (برزین،1375: 23) و به این باور رسی= 583; که فرانسوی ه= 575; به خاطر این ک&#= 1607; مذهب را به عنوان یک عنص= 585; اساسی تمدن پذیرفته اند= 48; می توانند از محاسن اخلاق= 40; همکاری، قدر= 78;، حقیقت گویی، فداکاری، کار، برنامه ریزی و آزادی عقیده و تجمع بهره مند شوند.

برداشت هایی که بازرگان از نقش مذهب در اروپا کرد در بینش مذهبی خودش تاثیر گذاشت واو به انجام فرایض = 605;ذهبی پایبند ماند = 608; چنان که خود می گوید:"اعت= 02;اد و علاقه فزون یافته به اسلام[پیدا کردم] ولی نه اسلام خرافی = 608; انحرافی، تشریفاتی و فردی، بلکه اسلام اصلی ، اجتماعی، زنده، زنده کننده"( برزی= 06;،1375: 64 )

نتیجه گیری:

با مطالعه زندگ= 40; بازرگان ترکیب نسبتا مناسبی از عناصر چهارگانه هویت ایرانی را می یابیم م&#= 1587;لما این ترکیب ، ترکی= 576; کاملی نیست و اشکالات زیادی را میتوان در آن یافت ولی اگر &#= 1570;ن را با بسیاری از ترکیب های شخصیت های هم عصر او بسنجیم، بازرگان را ف= 585;دی معقول و میان= 607; رو می یابیم که از بسیاری &#= 1575;یران گرایی ها، سن= 578; گرایی ها، اسلام گرایی ها و تجدد گرایی هایی مرسوم در آن زمان به دور است. گرچه معاصر بودن این شخصیت قضاوت در این باره را دشوا= 585; می سازد ، زیرا طرفدار= 40; و مخالفت های &#= 1580;انبدارانه درباره وی هنوز تا حد زیادی درارزیابی و تفسیر و تعبی= 585; وقایع و حتی در ثبت ونقل آنها وجود دارد و این را می توان از نثر بسیاری ا= 586; کتاب های نوشته شده درباره ی زندگی بازرگان درک کرد.

منابع:

1- بازر= 711;ان، مهدی(1347)، بعثت و ایدئولوژی= ، تهران، قلم

2- بازر= 711;ان، مهدی، مدافع&= #1575;ت در دادگاه تجدید نظر غی= 585; صالح نظامی،= انتشارات و سال نشر نامشخص<= /span>

3- برزی= 606;،سعید(1374)، زندگی نامه سیاسی مهندس مهدی بازرگا= 06;، تهران، نشر مرکز

4- رجای= 740;،فرهنگ(1382)،مش= ;کله هویت ایرانیان امروز:ایفای نقش در عصر یک تمدن و چند فرهنگ، تهران، نشر ن= 740;

5- عباس= 740; فرد،محمد(1379)، "گذری بر اندیشه و مبارزات سیاسی مهندس بازرگان، رساله کارشناسی ارشد، دانشگ= 75;ه تهران

6- نجات= 740;،غلامرضا(1375)، شصت سال خدمت و مقاومت، تهران، موسس= 07; خدمات فرهنگ= 40; رسا

7- یوسف= 740; اشکوری،حسن(1376= )، در تکاپوی آزادی، تهران، بنیا= 83; فرهنگی بازرگان<= /span>

8- http://www.bazargan.com<= /span>