working paper- bozorgi

دا= 606;شكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

= بررسی عناصر هویت ا= 740;رانی در نظرات و زندگ= 740; سیدجمال‌الž= 3;ین اسدآبادی<= /b>

آرزو بزرگی

Email: arezoo_bozorgi_keya@yahoo.com

=

كا= 585;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi= -language: FA'>موضوع: تركيب هويت ايراني در شخصيت‌هاي ايراني در دو سده گذشته

زي= 585; نظر دكتر محمدرض= 75; جوادي يگانه

تی= 585; 1386

هو= 740;ت ایرانی و عناصر آن:

اب= 578;دا لازم است تعر= 740;فی از هویت بیان شود:( به عقیده = دکتر داور شیخاون= 83;ی، هویت مجموعهR= 04;ای از علائم، آثار مادی، ز= 740;ستی، جامعه‌ی، فرهنگی و روا= 606;ی است که موجب ش&#= 1606;اسایی فرد از فرد، گروه از گروه= 548; یا اهلیتی از &#= 1575;هلیت دیگر (فرهنگی از فرهنگ دیگ= 585;) می‌شود.)1

=

بر طبق تعاریف بالا می‌شود گفت که( هویت ا&= #1740;رانی مجموعه‌ای است از علائم و آثار و نشانه‌های مادی و زیستی و غیره که ایر&#= 1575;نیان به وسیله آن م&#= 1740;‌توانند به نوعی آگاه= 740; در مورد تفاوتهای خو= 83; با دیگران برسند. این که، چرا ایرا= 606;ی هستند؟ چه مسائلی خمیر= 05;ایه این ایرانی بودن را می‌س= 575;زد؟ و مهمتر از همه اینکه، ا= 740;رانی کیست؟ مسائل= 40; است که در رابطه با هوی= 578;‌یابی مطرح است. )2

در این کتاب بیا= 606; شده که هویت ا&#= 1740;رانی دارای ۴ عنصر اصلی است که هر کدام از ای&#= 1606; عناصر از دو مقوله جدا تش= 705;یل شده‌اند و در مجموع این ۸ مقوله مؤلفهR= 04;هایی هستند که در شکل دادن به هویت یک ایرا= 606;ی راسخ برای با= 586;یگری و ایفای نقش مؤثر هستند:

۱- ا&= #1740;ران (نظام سیاسی)        &= nbsp;      : الف) فردیت عارفانه        ب) تساهل و باز بودن

۲- سنت   &nbs= p;            &= nbsp;           &nbs= p;        : الف) اعتدال        &= nbsp;         ب) معرفت و جوانمردی<= /p>
3- دی= ن (اسلام) =             &nb= sp;            = : الف) وحدانیت        &= nbsp;       ب) برابری در قبال قانون=

۴- تجدد (مدرنیت= 607; یا غرب‌زدگی)      : فردیت مسئول ب) آزاž= 3;ی معقول

=

* ترکیب عناصر پیچید= 11;ی و دشواری آن:

مت= 571;سفانه بجز توضیحا کتاب (مشکله هویت ایرانی= 75;ن امروز) نتوانستم من= 76;ع دیگری در این مورد پیدا کنم.

(در واقع این عناصر و مؤلف= 607;‌های آنها را می‌ت= 608;ان به نوعی ارزش به حساب آورد و هرکدام در کنار دیگری و در ترکیب با دگیری می‌تو= 75;ند نقش اساسی و مفیدی در هوی= 578; ایرانی ایفا کند.

در مورد ترکیب ا= 740;ن عناصر ۲ نکته لازم به ذکر است:

۱- از نظر فلسفی نباید این چهار عنصر را مخالف، ضد و نقیض و متضاد دانست.

۲- وقتی به تجرب= 607;‌های دوران‌ساز، مولد و تمدن‌= 587;از بشری نگاه می= 204;کنیم درمی‌یابیم که همة هویته= 575;، چند لایه، آم= 740;زه‌ای، چهل تکه، ملقمه‌ای و ی= 575; شالوده سازی = 608; دست ساخته بوده‌اند.=

اگ= 585; ترکیب این عناصر براسا= 87; مبانی عقلی و ابتکاری باش= 83; می‌توان شاه= 83; ارتقای هویت = 575;یرانی در همة زمینه= 204;ها بود ولی اگر به این عناصر و مؤلفه‌ها ب= 575; دید ابزاری نگاه کنیم بس= 740;ار مضر است و بای&#= 1583; از تبدیل شدن ارزش به ابزا= 585; جلوگیری کرد.

مه= 605;ترین عامل تضمین‌= 05;ننده احیای ارزش‌= 07;ا اینست که هری= 705; از عناصر یاد شده را به گونه‌ای عقلانی و ابتکاری درو= 06;ی و ترکیب کنیم وگرنه نتیجه کار یا تقلید و یا ابزار شدن ارزش خواهد بود و نتیجه این ام= 585; را می‌توان ب= 575; پسوند (گرایی) &= #1740;ا (زدگی) که اخیر&= #1575;ً باب شده، توص= 740;ف کرد.

با= 740;د توجه کرد که اصولاً هیچ ه= 608;یتی نیست که ترکی= 576;ی نباشد و این ی&#= 1705; اصل کلی است، به همین روی برای پاسدار= 40; از هویت ایرا= 606;ی به کار بستن سه اصل: ۱- مشارکت همگا= 06;ی ۲- ابتکار ۳- گر= یز از ابزاری کردن ارزش‌ه= 75;، از شرایط لاز= 605; است.)3

=

* اهمیت بررسی شخصیت‌ها:=

به نظر من می‌تو= 575;ن با بررسی زند= 711;ی و فعالیت‌ها = 608; آثار شخصیت‌= 07;ای مختلف سیاسی= 48; اجتماعی، فرهنگی، ادب= 40;- علمی و غیره با نحوة نگرش آنها به عناص= 585; هویت ایرانی = 608; حتی وجود این عناصر در زند= 711;ی و آثار آنها و تأثیر این عناصر در افکار و اندی= 588;ه‌های آنها آشنا شد و بتوان با ای&#= 1606; بررسی‌ها به فهم دقیقی از ترکیب این عناصر هویتی در زندگی آنه= 575; دست پیدا کنی= 605;.

شا= 740;د بتوان با این بررسی‌ها مشکل اصلی جامعه ایران را که ترکیب و نحوه ترکیب ا= 740;ن چهار عنصر اس= 578; حل کرد.

=

* زندگی سیدجم= 75;ل‌الدین اسدآبادی:=

(سیدجم= ;ال‌الدین حسینی در شعبان ۱۲۵۴ د= 585; اسدآباد همدان متولد شد و با وجود دلایل قانع‌= 05;ننده به ایرانی بودن او، در کشورهای عرب= 40; و در جهان عمداً به افغانی شهرت دارد.

سی= 583;جمال تحصیلات ابتدایی را د= 585; ایران سپری کرد و بعد از آن دورة سفره= 575;ی طولانی او به نقاط مختلف ا= 586; جمله (نجف، هندوستان، افغانستان، فرانسه، ایر= 75;ن، آلمان، ترکی= 07; و ...) آغاز شد.=

در فرانسه با همکاری شاگردش محمد عبده روزنام= 77; عروةالوثقی را منتشر کرد.

از مخالفان سرسخت ناصرالدینش= 5;ه بود در نشریه ضیاءالخالف®= 0;ن که آنرا به دو زبان انگلیس= 40; و عربی منتشر کرد، با گفته= 204;ها و نوشته‌های خود پیکار سخ= 578;ی را علیه ناصرالدینش= 5;ه در پیž= 8; گرفت. بعد از د&= #1740;دار با میرزا رضا کرمانی در استانبول موجبات قتل ناصرالدینش= 5;ه به دست او فراهم شد.)4

(سی&#= 1583; بر اثر مجالس= 578; با مسلمانان گرسنه و فقیر هند و بحث و گفتگو با طبق= 607; مشهور و روشنفکر هند= 40; دریافته بود که مسلمانی د= 585; خدمت خلق بود= 606; است.)5

(سید سرانجام در سال ۱۳۱۴ قمر= 740; در استانبول درگذشت و این احتمال وجود دارد که او مسموم کرده باشند به تقاضای دولت افغانستان جسد او به این کشور منتقل و در آنجا دفن شد.)6

=

* وجود عناصر ه= 608;یتی در شخصیت سید:

با وجود مطالعه منابع متعدد مطلبی در مور= 583; عنصر (سنت) در شخصیت سید پی= 583;ا نکردم.

در زمینه پادشا= 07;ی(ایران)

سی= 583; به اثار ناشی از استبداد،در فکر و روح و فرهنگ و اعتقاد ملت و تاثیر اندر ا= 586; دست رفتن سرم= 575;یه های مادی و معنوی مملکت اشنا بود.

هد= 601; او در عرصه سی&#= 1575;ست این بود که ملت را نسبت به حقوق و وظا&#= 1740;فشان قانع کند و به انان بفهمان= 83; که باید در حکومت نقش داشته باشند،او معتقد بود که ملت باید از بردگی و بندگ= 740; حاکمان رها شده و مردم جا&#= 1740;گاه خود را در برابر حاکم و نقش حاکم را در میان خود دریابند به طوری که هر کدام وظایف خود را بشناسند و به ان عمل کنند.

در ابتدا سید جمال امید داشت تا به کمک عناصر درباری و شخص شاه بتواند اصلاحاتی را در ایران انجام دهد.

ولی در سومین سفرش ب= 607; ایران که به دعوت ناصر ال= 583;ین شاه انجام گرفت با اوضا= 593; اشفته ایران مواجه شده و دست به اقداماتی بر= 75;ی اگاهی مردم و علما میزند ک= 607; در نهایت موج= 576; وحشت شاه و درباریان می= 88;ود وبه تبعید او می انجامد.

سی= 583; بعد از تبعید به روسیه نام= 607; ای به امین السلطان می ن= 608;یسد و در ان به خوب&= #1740; نشان می دهد که درباریان از او انتضار کرنش و ارادت داشتند،ولی = 87;ید اهل این کار نبود.

سی= 583; در مدت اقامت= 588; در ایران،در ملاقات با طبقات مختلف مردم،سعی در = 576;یدار سازی انها بر= 575;ی مبارزه با استبدادواس= 8;عمارداشت.او بذر ازادی و حریت و مبارز= 607; علیه ظلم و ستم را به وسی&#= 1604;ه مقالات و خطابه هایش ب= 740;ن مردم پاشید.

فع= 575;لیت های او باعث شد که شاه ابتدا او را به قم تبعید کند ولی وقتی که دید سید دست از مبارزاتش بر نمی دارد او را به خارج از کشور تبعید کرد.به این ترتیب سیدکه با عدم حمایت شاه ودرباری= 75;ن مواجه شده بو= 583; شروع به مبارزه علیه ناصر الدین شاه و نظام ظلم و استبدا= 583; کرد.

در گیر و دار این مبارزات ناص= 85; الدین شاه به قتل میرسد و ان طور که گفته اند یکی از شاگردان س= 740;د جمال(یعنی می= 585;زا رضای کرمانی)= 576;ه دستور و تحری= 705; سید دست به قتل ناصر الد= 740;ن شاه زده است.

=

در زمینه دین (اسلام):

سی= 583;جمال از مصلحین دی= 606;ی و پایه‌گذار نهضت اصلاح طلب دینی در عصر حاضر است.

سی= 583; می‌خواست مسلمانان به اسلام، صدر اسلام بازگر= 83;ندند

به زندگی مسلمی= 06; زمان پیامبر لذا در این زم&#= 1740;نه سید می‌کوشی= 83; مسلمانان را با علوم و فنون و دانش‌= 607;ای روز آشنا کند و حیات مادی و اجتماعیشان را احیا نمای= 583;.

در واقع هدف سید احیا و زنده کردن احکام فراموش شده اسلام و زدود= 606; گردوغبار خرافه‌ها و نگرش‌های انحرافی و ناقص از اصول اسلام و در نهایت حاکمی= 78; اسلام و به غرب رساندن مسلمانان اس= 78;.

(تا&#= 1705;ید سید به حضور د&#= 1740;ن و احکام اسلا= 605;ی در زندگی و پی&#= 1588;رفت مسلمین تا حد= 740; است که در مقالة عروةا= 04;وثقی به تحلیل عوامل عقب‌ا= 01;تادگی مسلمین می‌پ= 85;دازد و بزرگترین عامل انحطاط = 608; سقوط آنان را دور شدن از گوهر دین و ظهور و نقوذ عقاید باطل د= 585; میان ایشان م= 740;‌شمارد.)7

سی= 583; نخستین کسی است که شعار (بازگشت به قرآن) را به طور جدی در سطح جهان اسلام مطرح کرد.

سی= 583; جمال برای عل= 605; و علما ارزش ز&#= 1740;ادی قائل بودوبادرکی که از مقام علم و نقش علما در رشدوتکامل مادی و معنوی جوامع و سیاد= 578; ملل مسلمان داشت،هموار = 7; از یکسو مردم را به نزدیکی با انها تشوی= 602; می کردواز سو= 740;ی علما را تحری= 705; و تشویق می کرد به دخالت هرچه بیشتر د= 585; امور سیاسی واجتماعی و نجات ملل مسلمان که تح= 578; سلطه اجانب ق= 585;ار گرفته بودندومبارž= 6;ه با استعمارو نفوذ بیگانگ= 75;ن.همچنین او به نقش علما در رشد فضایل اخلاق= 40; وکسب معارف الهی امتها واقف بود.

بع= 583; از اخراج سید از ایران او در بصره با یک&#= 1740; از علمای بزر= 711; ایران به نام حاجی علی اکب= 585; که او هم تبعی&#= 1583; شده بود ملاقات میکن= 83;وبه وسیله او نام= 607; و رساله عربی موسوم به "حج= 07; البالغه"و"ح= مله القران"را اž= 6; بصره به مرحو= 605; حاج میرزا حس= 606; شیرازی و سای= 585; عتما برای حم= 575;یت اسلام و محو ر&#= 1740;شه ظلم و استبدا= 583; می فرستد((بسی&#= 1575;ری از کسان نامه سید به میرزا را عامل اصلی فتوای میرزا = 740; شیرازی در تح= 585;یم تنباکو دانستند.))

سی= 583; در نامه خود به میرزای شی= 585;ازی او را نایب امام زمان از سوی خدا معرف= 740; میکند که به واسطه وجود ا= 608; نقشه شوم کفا= 585; پست فطرت را بهم زند و زمام ملت را از طریق ریاس= 578; دینی به دست گ&#= 1740;ردو از حقوق ملت دفاع کند.همچ= 606;ین سید به وظیفه علما اشاره م= 740;کند و اینکه مردم از انها الگو برداری می کنند.

سی= 583; معتقد بود به این دلیل او را به بصره تبعید کردند تا مبادا در عراق نزد میر= 586;ا برود و گزارش &#= 1575;وضاع کشور و بد بخت&#= 1740;های مردم را به او بدهد که در ای&#= 1606;صورت دیگر شاه نمی توانست سیاس= 78;های خود را ادامه دهدو کفر را ترویج کند.

به این ترتیب روابط دوستانه ای ا= 586; طریق ارسال نامه بین سید و میرزا بوجو= 583; امد ولی متاسفانه به دلیل تبلیغا= 78; دامنه دار عل= 740;ه سید،که تاثی= 85; قابل توجهی د= 585; میرزای شیرا= 86;ی داشت روابط انها رو به تی&#= 1585;گی رفت.

مح= 740;ط طباطبایی در مورد تیرگی روابط سید و م&#= 1740;رزا مینویسد:

((مر&= #1581;وم میرزای شیرا= 86;ی که از جریانا= 578; حوادث ایران = 608; تاثیر فتوای خود چندان رض= 575;یت نداشت،سید جمال الدین ر= 575; مسئول این جر= 740;انات می دانست.))8

در &#= 1586;مینه تجدد (مدرنیت= 607; یا غرب‌زدگی = 740;ا استعمار)

در رابطه با تجد= 583; و یادگیری علوم و فنون غربی سیدجما= 04; نه تنها مخال= 601; یادگیری علو= 05; و فنون غربی نبود بلکه آن را تشویق می‌= 705;رد ولی در عین حال براساس تحلیلی که از غرب و تحولات فرنگ داشت، معتقد بود که در کنار علوم و تمدن و فنون غربی، افکار مادی و ضد ارزشهایی نی= 86; وجود دارد که باید با آن مبارزه کرد و مانع ورود آن به کشورهای اسلامی شد. سی&#= 1583; بین تمدن و غرب‌زدگی فر= 02; می‌گذارد و مردم را تشوی= 602; به فراگیری جنبه‌های مثبت تمدن غر= 576;ی می‌کند ولی فکر مادی غرب را می‌کوبد و تعصب آگاهان= 07; دینی را می‌س= 578;اید و استعمار را نفی می‌کند.

(سی&#= 1583; مسلمانان را دعوت می‌کرد که علوم غربی را بیاموزند ولی آنها را از اینکه به مکاتب غربی ب= 662;یوندند، بر حذر می‌دا= 588;ت.)8

در رابطه با ترک= 740;ب این عناصر توانستم مطالب زیر را از مطالبی که خوانده‌ام برداشت کنم:

دی= 606; و مدرنیته:

سی= 583;جمال مردم را به یا&#= 1583;گیری و حفظ فرامین دین و اسلام د&#= 1593;وت و تشویق می‌ک= 606;د و آنها را از نفوذ ادیان کشورهای دیگ= 85; در دین اسلام و تخریب فرام= 740;ن اسلام می‌تر= 87;اند- در عین حال سی&#= 1583;جمال مسلمانان را به فراگیری علوم و فنون جدید از تمدنهای غرب= 40; و آشنایی با ا&#= 1740;ن تمدنها تشوی= 02; می‌کند.

شا= 740;د این دو عقیده به نظر با هم متضاد باشند ولی می‌توان گفت که سیدجم= 575;ل به دلیل آشنا= 740;ی کامل با فرهن= 711; غربی دریافت= 07; بود که استعمارگرا = 6; قصد دارند از طریق سست کرد= 606; باورهای مذه= 76;ی مسلمانان در آنها نفوذ کنند به همین جهت در عین حال که مسلمانان را دعوت می‌کرد علوم غربی را یاد بگیرند، آنه= 75; را از پیوستن به مک= تبهای غربی منع میک= 585;د.

در واقع سیدجما= 04; با وجود پذیر= 588; یادگیری علو= 05; و تمدن غربی و تجدد، با متجددانی که = 605;ی‌خواستند جهان و احیان= 575;ً قرآن و مفاهی= 605; اسلامی را از دیدگاه غربی تفسیر کنند، مبارزه می‌ک= 85;د.

دی= 606; و نظام سیاسی:

(سی&#= 1583;جمال با نظام پادشاهی ایر= 75;ن مخالف نبود و= 604;ی معتقد بود که این نوع نظام پادشاهی در واقع مستبدانه است، باید اجازه مردم و اعتقادات دی= 06;ی آنها در تصمی= 605;ات کشوری از طرف شاه داده شود. سید معتقد بو= 583; که باید همبستگی دین وسیاست را به مردم تفهیم کرد.

اع= 604;ام همبستگی دین = 608; سیاست و اعلا= 605; ضرورت شرعی آگاهی سیاسی برای فرد مسلمان و ضرورت دخالت او در سرنوشت سیاسی کشور خود و جامعه اسلامی یکی ا= 586; طرحهای سیدج= 05;ال برای چاره‌ج= 08;یی دردهای موجو= 83; بود.)10

=

نق= 583;:

شا= 740;د اگر سیدجمال فعالیتهای خود را معطوف به دین یا هر کدام از عناص= 585; دیگر می‌کرد = 608; فقط در زمینه آن عنصر فعال= 740;ت انجام می‌دا= 83; بهتر می‌توا= 06;ست عقاید و افکا= 585; خود را به مردم منتقل کند.

در واقع وجود تر= 705;یبی این عناصر در شخصیت سید می= 204;توانست باعث دودلی د= 585; بین مردم در زمینه پذیرش نظرات او باشد.

=

نت= 740;جه‌گیری:

می= 204;شود گفت که سیدجم= 575;ل ازجمله نادرترین افرادی است ک= 607; با وجود مهاجرت‌های متعدد از کشو= 585;ی به کشور دیگر (در واقع با وج&= #1608;د تبعیدهای پیR= 04;درپی از سوی کشورها) و آشن&#= 1575;یی با فرهنگ‌ها = 608; ادیان مختلف باز هم هدف اصلی خودش را که احیاء سنت ناب محمدی اس= 578; فراموش نکرد= 07; و در کنار تمامی فعالی= 78;‌های سیاسی و غیرس= 740;اسی خود مسلمانا= 06; را به حفظ احکام و فرام= 740;ن اسلام راستی= 06; دعوت کرده و در هیچ شرایط= 740; دست از تلاش برنداشته اس= 78;.

=

یا= 583;داشت ها:

1.داور شی&= #1582;اوندی،تکوی= ;ن وتنفیذ هویت = 575;یرانی،ص10
2.فر&= #1607;نگ رجایی،مشکل = 7; هویت ایرانی= 75;ن امروز،ص3

3.فر&= #1607;نگ رجایی،مشکل = 7; هویت ایرانی= 75;ن امروز،ص239و240و242

4.حس&= #1606; یوسفی اشکور= 40;،درای قافله،ص7و8و9

5.مد&= #1575;رکی در باره سید جمال،ص40

6. حس= ن یوسفی اشکور= 40;،درای قافله،ص10

7.مح&= #1605;د جواد صالحی،= 87;ید جمال الدین اسد ابادی،ص136<= o:p>

8.مح&= #1605;د محیط طباطبا= 40;ی،نقش سید در بیدار= 740; مشرق زمین،ص33

9. مح= مد جواد صالحی،= 87;ید جمال الدین اسد ابادی،ص86

10.مح= مد جواد صالحی،= 87;ید جمال الدین اسد ابادی،ص133<= o:p>

=

من= 575;بع:

1.شیخاون&#= 1583;ی،داور(1379)تکو&= #1740;ن و تنفیذ هویت ایرانی.تهرا= 06;:انتشارات فرزانگان<= /p>
2.رجایی،&#= 1601;رهنگ(1385)مشکله هویت ایرانی= 75;ن امروز.تهران:= 606;شر نی

3.صالحی،&#= 1605;حمد جواد(1375)سید جمال الدین اسد ابادی(بن= 740;ان گذار نهضت اح= 740;ائ تفکر دینی).ته&#= 1585;ان:انتشارات فکر روز

4.صفایی،&#= 1575;براهیم(1349)رهب&= #1585;ان مشروطه.تهرا= 06;:انتشارات جاویدان علم= 40;

5.موثقی،&#= 1587;ید احمد(1380)سید جمال الدین اسد ابادی(مص= 604;حی متفکر و سیاس= 578;مدار)قم:بوست= ;ان کتاب