working paper- taj zadeh

دا= 606;شكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

<= b>ایرانی ت= 585;ین مرد؛ نگاهی ب= 607; زندگی دکتر مصدق

<= b>زهره ت= 5;ج زاده

<= span style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi-language:= FA'>ZOHREH_TAJZADE@YAH= OO.COM

كا= 585;نوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:10.0pt;font-family:Tahoma;color:black;mso-bidi= -language: FA'>موضوع: تركيب هويت ايراني در شخصيت‌هاي ايراني در دو سده گذشته

زي= 585; نظر دكتر محمدرض= 75; جوادي يگانه

تی= 585; 1386

مختصری درباره هویت ایرانی و عناصران

هوی&= #1578; یک فرد شامل مجموعه اگاه= 40; های شخص دربا= 585;ه ی خود و هر چه مرتبط با اوس= 578; (فرهنگ،جامع= 07;،گذشته،این&#= 1583;ه و.....) می شود. هوی&#= 1578; یک ایرانی امیخته ایی ا= 586; ده ها چیز است که اقلام بزر= 711; ان حداقل ملیت،دیانت = 08; سنت است مواز= 606;ه اي گم شده ميان شرق و غرب/وطن و مليت در برخورد ما و غرب:هويت. از ملیت تعریف دقیقی ارائه نگردیده،عد = 7; ایی همین کشو= 585; فعلی ایران،همین مرزهای جغرافیایی، = 7;مین حاکمیت سیاس= 40; را نماد ملیت ایرانی می دانند.اما دی= 606; در همه ی عرصه های زندگی ایرانیان با انان همراه بوده و جزئی از هویت انها را تشکیل می داده و می دهد.&= #1575;عتقاد به یگانگی خد= 575; و دین هم در اندیشه نخست= 40;ن ساکنان ایرا= 06; زمین ساری و جاری بوده و هم در اخرین تحول ایران ک= 607; همانا انقلا= 76; اسلامی است نقشی پر رنگ داشته،چرا ک= 07; از میان نظریات مطرح شده ی قبل از انقلاب= ان نظریه ای= 740; از سوی مردم پذیرفته شد ک= 607; قوانین را بر اساس دستورا= 78; الهی و دینی پایه ریزی می کرد.(ولایت فقیه)

رد پای سنت نیز به عنوان جزئ= 740; از فرهنگ بر بخش های متفاوت زندگ= 40; ایرانیان بر جا مانده.ایران= 40;ان در بروز رفتارهای فر= 83;ی،اجتماعی،&#= 1583;ینی و حتی سیاسی واقتصادی خو= 83; در اغلب موار= 583; سنت و میراث فکری گذشته ر= 575; مد نظر داشته اند،چرا که م= 575; همچنان شاهد بسیاری ارزش ها هستیم که سالیان پیش توسط سنت به عنوان ارزش تعیین گردید= 07; اند ولی همچنان مورد = 578;وجه هستند و هر ایرانی به داشتن انها میبالد.

دشواری ترکیب عناصر هویتی

هما&= #1606; گونه که معرف= 740; گردید اجزای هویتی مورد ب= 581;ث عبارتند از: سنت ، دین ، نظام سیاسی و مدرنیته . مسلما" در ترکیب این چهار عنصر پیچیدگی و دش= 608;اری هایی وجود دارد.اما هما= 606; طور که در شرح کارنوشت نیز = 578;وضیح داده شد،در ترکیب سه عنص= 585; نخست(سنت ، دی&#= 1606; ، نظام سیاسی)این دشواری کمتر به چشم می خور&#= 1583;.گاه حتی به موارد= 740; بر می خوریم که نه تنها دش&#= 1608;اری وجود ندارد بلکه میان ای= 606; سه عنصر هماه= 606;گی نیز مشاهده م= 740; شود(مانند نمونه ایی که در بخش دین اورده ام). مشکل عمده زمانی اغاز م= 740; گردد که فرد بخواهد علاو= 07; بر این سه عنص&#= 1585;، عنصر چهارمی (تجدد) را داخل نماید.زیرا تقابل و تضاد میان مدرنیت= 07; با دیگر عوام= 604; بیشتر به نظر می اید. از انجایی که ذه= 606; عامه ی مردم ایرانی دارا= 40; ساختاری سنت= 40; و مذهبی است و تجدد منشایی غربی دارد و با ساختار فکری و فرهنگ= 740; این افراد پدید امده و ریشه ی مذهبی نیز ندارد پس در مواقعی در تضاد با مذهب و سنت ایرانی قرار می گیرد،بنابر= 5;ین اکثریت ایرانیان سخ= 78; می توانند چنین تفاوتی را بپذیرند.ا= 740;ن تضاد ها باعث می شود قبول این مقوله و به کار بستن ان در کنار سایر عوامل امری دشوار ب= 607; نظر بیاید.البته میتوان با بومی کردن مدرنیته و گزینش بخش هایی که متناسب با فرهنگ ماست ا= 740;ن تضاد ها را از بین برداشت و یا حتی قسمت های نادرست س= 606;ت را به مرور زمان اصلاح نمود.

اهمیت بررسی شخصیت ها برای فهم بهتر هویت ایرانی

بیا&= #1606; دیدگاه ها و اندیشه های ا= 580;تماعی و بازگویی ابعاد مختلف هویت شخصیت های مختلف به عنوان یک ایرانی در رابطه با جامعه ایران = 608; با توجه به بافت و ساختا= 585; اجتماعی جام= 93;ه باعث می گردد فرد به نوعی خود شناسی دس= 578; یازد که حدالامکان اگاهی کوچک و بیدارباشی برای جوانان امروز به ارمغان می اورد.این سیر باعث می گردد دیگر افراد ب= 575; نقاط روشن و قابل توجه فرهنگ و تاری= 582; خود که سال ها عرصه ی مبارز= 607; ی ازادی خواهان و ایران دوستا= 06; بوده است بیش از پیش اشنا گردند و در نتیجه بتوانند به ن= 608;عی تعریف صحیح درباره ی هویت و جامعه ی خویش دست یابند،که ای= 06; خود شناسی مسلما" نخست®= 0;ن قدم برای پیشترفت در عرصه جهانی خواهد بود.

از سوی دیگر این اشنایی ها موجب ان می گردد که هر فرد به دور از نگاهی مطلق به اقدامات این شخصیت ها نگاهی بیندازد و بتواند منصف= 75;نه و بدون هیچ گونه جانب داری و تعصب فکری ،قضاوت= 40; را درباره ی این افراد ارائه دهد.

معرفی شخص مورد نظž= 5; و خلاصه ایی از زندگی او

مرحوم دکتر محمد مصدق متولد 1261 در شهر تبریز بود.پدرش هدایت اله ،معروف به وزیر دفتر،ا= 86; بزرگان دوره = 740; ناصری و مادر= 588; ملک تاج خانم،نوه ی عباس میرزا ،ولیعهد قاج= 75;ر و نائب السلطنه ی ایران بوده.ب= 593;د از مرگ پدرش توسط ناصر الدین شاه لق= 576; مصدق السلطن= 07; گرفت.پس از تحصیلات مقدماتی در تبریز ،به تهران امد و مستولی گری خراسان را به عهده گرفت.در اولین دوره ی &#= 1575;نتخابات مجلس مشروطی= 78; از طرف طبقه ی اشراف اصفها= 06; به نمایندگی برگزیده شد ،ولی به علت سن زیر 30 سال،اعتبار نامه اش را رد نمودند. در سال 1287 برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت.پس از خاتمه ی تحصی= 604; در مدرسه ی علم سیاسی پا= 585;یس به سوئیس رفت و درجه ی دکترای حقوق را از دانشگاه نوشاتل اخذ کرد. <= /o:p>

مرا&= #1580;عت مصدق به ایرا= 606; مصادف با جنگ اول جهانی شد.&#= 1575;و در وزارت مالیه دعوت ب= 607; خدمت شد.قریب به 14 ماه این سمت را حفظ کرد ولی به دلیل اختلاف با وزیر وقت مالیه حکومت صمصام السلطنه استعفا داد.د= 585; زمان کابینه = 740; دوم وثوق الدوله به اروپا رفت و نامه ها و مقالاتی را د= 585; باب مخالفت ب= 575; قرارداد 1919 منتشر ساخت. د&#= 1585; دوره ی نخست وزیری مشیرالدوله به ایران دعو= 578; شد و به والی گری فارس منصوب گردید= 08; تا کودتای 1299 دž= 5; این مقام ماند.در زمان نخست وزیری قوام السلطن= 07; به عنوان وزیر مالی انتخاب گردید. در کاب&#= 1740;نه ی مجدد مشیر الدوله به وزارت خارجه منصوب شد. در این دوره با خواست انگلیسی ها مبنی بر در خواست دو میلیون لیره برای تاسیس پلیس جنوب به شدت مخالفت کرد.او در دوره ی 5 و6 مجلش شورای ملی به وکالت مردم تهران رسید ولی به خاطر م&#= 1582;الفت با اقدامات رضا شاه ،مدت= 740; خانه نشین شد و با تبعید رضا شاه توسط بریتانیا دوباره به تهران بازگش= 78;. در مجلس 14 تهران سمت قبلی خود را به دست اورد و به مخالفت با امتیاز نفت شمال روسیه پرداخت.به دلایل سیاسی = 583;ر مجلس 15 شرکت نیافت.در سال 13= 28 او و همراهان= 588; اقدام به تاسیس جبهه ی ملی ایران کردند. مصدق پس از کشته شدن وزیر وقت و نخست وزیر(رزم ارا) و استعفای حس= 606; علا به مقام نخست وزیری ایران دست یا= 601;ت و برنامه های اصلاحاتی خو= 83; را اغاز کرد. ا&= #1608; پس از شکایت انگلیس از ایران برای دفاع از حقوق ایرانیان در دادگاه لاهه راهی نیویور= 05; شد.در این زمان بود که مجله ی تایمز دکتر مصدق را به عنوان مرد سا= 604; معرفی کرد. در مجلس 17 به علت ک= ;ار شکنی های بسیار مصدق خواستار انتقال وزار= 78; جنگ از شخص شاه به مقام نخست وزیر شد اما به علت مخالفت شاه ا= 586; این مقام استعفا داد. مصدق در 30 تیر 1331 به خواست مرد= 605; برای دومین بار نخست وزی= 585; گردید.به علت مخالفت هایی که مصدق می کرد،نقشه ای= 40; برای بر کنار= 740; او طرح گردید.طبق ای= 606; نقشه شاه ، فرمان عزل مصدق را امضا کرد.ارتش به خانه ی مصدق حمله کرد وپس از چند روز موفق به شکست= 606; خط گارد محافظ نخست وزیری گشت و تعدادی از وزرای مصد= 602; را نیز دستگی= 585; نمود. کودتای= 740; شکل گرفت و محمد رضا پهلوی به ایران بازگشت.(28 مردا= د)

دکت&= #1585; محمد مصدق در دادگاه محاکمه و محکوم به سه سال حبس گردید.پس از گذراندن سه سال محکومیت به ملک خود در احمد اباد تبعید شد و تحت نظارت شدید قرار گرفت.این بزر= 711; مرد تاریخ ایران در14 اسفند 1345 به دلیل بیماری سرطان فک و دهان فوت کرد و در یکی از اتاق های خان= 607; اش در احمد اباد دفن گردید.

عناصر هویت در زندگی و نظرات دکتر مصدق=

دین:= گذشته از این مطلب که عده ایی مصدق را مسلمان نمی د= 575;نستند و دلیل ادعای خود را عکس مصدق در حال بوسیدن دست ثریا بیان می کردند باید گفت این موضو= 593; را نمی توان دلیلی قطعی برای رد مسلم بودن مصدق دانست. البته مصدق خ= 591; مشی اصلاح طلبانه و گام به گام را در دربار دنبال می کرد و مسلما" چنین کاری از او بعید نیست ام= 575; مصدق نیز میتواند مسل= 05; باشد ولی گنا= 607; هم مرتکب شود.&#= 1662;س این گناه را نمی توان سبب= 740; برای ارتداد دانست.اما دلایلی دیگر موجود است که موارد معصیت = 575;و را پوشش می دهد. از جمله اعمال صالحه ایی است که او انجام داده مانند خیرات = 608; مبرات و یا تاسیس بیمارستان نجمیه .مصدق همچنین طبق گفته ی دوستانش اهل خمس و زکات بوده و اداب شرعی را رعای= 578; می کرده.مصدق در دادگاه صریحا"اقرار به شهادتین کرده و گفته ا&#= 1587;ت :"من مسلمانم = 548; خانواده ام مسلمان است ،= 662;در و مادرم مسلمانند، م= 06; ایرانی و مسلمانم و عل= 740;ه هر چه ایرانی= 578; و اسلامیت را تهدید نماید مقابله خواه= 05; کرد حجاريان سعيد/مقاله م= 589;دق مسلمان سكولار.سید الشهدا فرموده اند چون در هر حال مرد باید بمیرد همان ب= 607; که مردانه و با شمشیر بمیرد."افشاž= 5;علي رضا / مردي براي تمام تاريخ/ص83.

مصد&= #1602; همچنین در اصلاحاتی که در سال های 1330 و 1331 انجام داده ،توجه خاصی ب= 607; امور مذهبی داشته.از جمل= 607;:

1-      رع&= #1575;یت مقررات مذهب= 40; در ماه رمضان

2-      در امر عزیمت به مکه اقدامات= 40; انجام داد که مورد تقدیر حاکمان دینی قرار گرفت

3-      وف&= #1575;ت امام صادق را تعطیل رسمی کرد

4-      جه&= #1578; برقراری ارت= 76;اط با کشورهای اسلامی و قطع رابطه با اسرائیل تلا= 88; نمود

تجد&= #1583;: از مفاهیمی که در رابطه با تجدد مطرح می گردد، مسئله ی ازاد= 740; است.ازادی و اگاهی از مفاهیمی است که مصدق به انها ارج می نهد و ان ها را سبب تحول جامعه معرفی می نمایدو معتقد است که این ازادی در اندیشه ممکن است برای خط مشی های دولت نتایج مثبتی را به همراه داشته باشد.ب= 607; همین خاطر اس= 578; که در نگاه او وکیل موافق و مخالف تفاوت= 40; با هم ندارند= 548;روزنامه ی موافق و مخالف یکی هستند وگاه ارزش مخالفا= 06; را بیش از موافقان می داند چرا که م&#= 1593;تقد است مواقعی وجود دارد که منتقد در انتقادات خو= 83; راه کار هایی را مطرح می کند که می تواند برای ح= 604; مشکلات مفید = 608; عملی باشد. به لحاظ همین اعتقاد بود ک= 607; پس از رسیدن به مقام نخست وزیری به شهربانی کل کشور دستو= 585; ذیل را داد."شهر بان= 40; کل کشور_ در جراید ایران انچه راجع به شخص اینجانب نگاشته می شود، هر چه باشد و هر که نوشته باشد ب= 607; هیچ وجه نبای= 583; مورد تعرض قرار گیرد."=

مصد&= #1602; ،ازادی قلم و مطبوعات را تنها راه رسیدن مردم ب= 607; جامعه ی متعالی می دانست. دکتر مصدق تصمیم د= 575;شت با استفاده ا= 586; دمکراسی هدایت شده مردم را در جهت مصالح جامعه و کشور &#= 1576;ه مشارکت وادارد.اشنا= 10;ي مصدق با تجدد مربوط به زماني مي گرد= 583; كه در اروپا به تحصيل حقو= 602; اشتغال داشت = 608; ان دوران مصا= 583;ف با اوج روي اوري به تجدد است. زندگي مصدق در طول اين مدت در غرب باعث گرديد كه او به صورت مستق= 610;م با جريانات مدرنيته و تجدد اشنايي پيدا كند و در بستر اين تغييرات قرا= 85; بگيرد .

نمو&= #1606;ه ايي عملي از تجدد در رفتا= 585; مصدق:تغيير ا= 585;ايش سياسي و دفاع= 610; با توجه به شرايط و مقتضيات زماني از نمودهاي تجدد است.اين كه به هر كشوري به عنوان مخالف و يا موافق مطلق نگاه نكنيم و اين كه از كشورهاي مخالف در شرايطي به سو= 583; خود استفاده نماييم.(مخال= 601;ت صرف ايران با امريكا و بر عكس سياست متجددانه عربستان در مقابل فلسطين). به اي&= #1606; الگو ي رفتار= 610; در رفتارهاي سياسي مصدق ب= 585; مي خوريم.من جمله:دكتر مصدق در حالي كه سرسختانه = 608; مجدانه با ام= 662;رياليسم انگلستان مبارزه مي كر= 583; با خوش بيني بسياري به حمايت امريك= 75; دل بسته بود . اما هرگز زير بار تحميلات دولت امريكا نرفت و يوغ بردگي امپرياليسم امريكا را به گردن نگرفت.ا= 608; در تمام دورا= 606; زمامداري خو= 83; از سازش با شر&#= 1603;ت هاي نفتي انگليس و امريكا امتناع كرد و كليه كوشش ها= 610; خود را در جهت جلوگيري از ادامه غارت منافع زرخيز كشور ما صرف نمود. علوي/ ام&= #1610;رحسين /مصدق مصدق است/ص121

در واقع بايد گف= 578; تجدد به معني راه هاي جديد و استفاده از وسايل نوين براي رسيدن ب= 607; اهداف سابق است.مصدق نيز با استفاده ا= 586; اين روش جديد &#= 1587;عي در حفظ منافع كشور يعني استقلال كشو= 85; از طرفي و استفاده از توانايي كشورهاي غرب= 10; براي حمايت ايران از سوي ديگر مي كرد.منظور من از بيان ازاد= 610; و پذيرفتن نظرات مخالفين از سوي مصدق نيز اشاره به همي= 606; موضوع دارد ك= 607; سعي مي كرد با استفاده از روش هاي نوين به اهداف ساب= 602; حكومت يعني پيدا كردن را= 607; حلي براي رفع مشكلات دست يابد .او از انتقاد فرصتي براي ترقي و پيشبرداهدا = 1; مي ساخت.

سنت:= در حیطه ی پایبندی مصد= 02; به سنت این نکته قابل تو= 580;ه است که او در باب تبادلات فرهنگی معتق= 83; بود که هر ملتی باید با توجه به سنت ، قواعد و ارزش های حاکم بر جامعه دست به گزینش بزند و از میان الگوهای رفت= 75;ری ارائه شده از خارج انهایی را اقتباس نماید که با قواعد و ارزش های جامعه هم خونی داشته ب= 575;شد. توجه و تاکید= 740; که مصدق بر این گزینش دارد حکایت ا= 586; این امر دارد که او برای سنت و فرهنگ ایران= 40; ارزشی خاص قائل بوده و ان را مانعی ب&#= 1585; سر راه پیشترفت جامعه ی ایرا= 606; نمی داند .در ض&= #1605;ن او در یکی از نوشته های خو= 583; تقلید صرف از فرنگیان را شایسته ی یک ملت تاریخی نمی داند.مجم= 608;عه موضع گيري ها= 610; مصدق در طول حيات سياسي ا= 588; كه باعث شد او را به عنوان فردي وطن پرس= 578; و ملي گرا و متعهد به هوي= 578; ايراني نشان بدهد مي توان= 583; به نوعي پايبندي او ر= 575; به سنت ثابت كند.ايمان مص= 583;ق به قدرت روحانيت باع= 79; شد او در جريان نهضت ازادي توجهي خاص به روحانيت داشته باشد .اهتمام مصدق به نيروي مذهبي درجريان نهض= 78; ازادي كه باع= 579; پيروزي او شد مي تواند نمو= 583;ي عملي در رفتا= 585; مصدق باشد.

نظا&= #1605; سیاسی(پادشا= 07;ی): از دیگر بعدهای هویت ایرانی ساختار و نظا= 605; سیاسی است.به اعتقاد من مصدق با مبحث پادشاهی مخالفتی نداشته است.البته انچه در بحث پادشاهی مطر= 81; می گردد شامل دو بخش است.اول ساختار سیاس= 40; پادشاهی ،دو= 05; نهاد پادشاه= 40; .انچه که مورد توجه این بحث و مورد نظر مصدق بوده نهاد پادشاهی است.منظور از نهاد پادشاه= 40; ان گونه که در فرهنگ رجایی مطرح شده،مجموعه ایی است که نمایشگر بهترین و والاترین رفتار= ها و صفات است .و انچه که در طول زمان برا= 740; هویت ایرانی قابل تعمق بوده است همی= 606; شان و جایگاه پادشاهی به ع= 606;وان فردی است که بارزترین صفات و حتی لطف و فره ایزدی در او تبلور می یابد.چرا که تنها توسط ای= 606; فره و لطف الهی است که فرد قادر می گردد و اجازه می یابد بر تخت شاهی بنشیند و بر مردم حکومت نماید.(این رفتار نمونه ایی است از تر&#= 1705;یب دین با این رکن.)

اما راهی که مصدق در این مسیر بر می گزیند شروع اصلاحا= 78; است.اصلاحات روش هایی هستند برای بهبود زندگی یا تغییر زندگی اجتماعی،اق= 8;صادی،سیاسی و....اما با روشی ملایم و بدون شتاب .با پیگیری این روش بستری فراهم می اید که تغییرات مرحله به مرحله انجام پذیرد و هر مرحله زمینه سازی برای مراحل اینده گردد.انجام اصلاحات از ایجاد انقلا= 76; نیز جلو گیری می نماید(در صور= 578; اعمال صحیح ) به اعتقاد من مصدق نهاد پادشاهی را ه= 585; چند به عنوان بخشی تشریفاتی می پذیرد و همچنان این نهاد را در راس منظور می دارد.مصدق با پیگیری اصلاحات نشا= 06; داد خواستار دگرگونی کلی ساختار سیاس= 40; نیست.از جمله اصلاحاتی که مصدق برای جل= 576; اعتماد دوبا= 85;ه ی مردم و تبدیل نظا= 605; پاد شاهی به نهادی تشریفاتی ان= 80;ام داد:

1-      بر عهده گرفتن وزارت جنگ=

2-      تص&= #1585;ف برخی املاک رضا شاه به نفع دولت

3-      مم&= #1606;وع کردن تماس شا= 607; با دیپلمات های بیگانه و...=

او خواستار این بود که شاه سلطنت کند،ن= 07; حکومت.به استناد این ک= 607; او به محمد رضا پهلوی اظهار می داش= 578; :"اعلیحضرت باید حساب خودتان را از حساب شاه فقی= 583; جدا کنید زیر= 575; ورشکست می شوید....در امور دخالت نکنید.&qu= ot;علوي امير حسين/مصدق مصدق است/ص120

تلفیق دو عنصر مدرنیته و نظام پادشاهی

مصد&= #1602; به علت اشنای= 740; مستقیم با ساختار مدرنیته و دموکراسی و درک درستی که از این مفاهی= 605; داشت ،کاملا&quo= t; مطلع بود که در کشور ایرا= 606; دیگر دیکتاتوری پاسخگو نخواهد بود ، به همین خاطر تلویحا" از شاه درخواست می کرد که در امور دخالت ننماید و برخ= 740; امور من جمله &#= 1608;زارت جنگ را به مقام نخست وزیری واگذا= 85; کند .ولی در عین حال به نظام پادشاه= 40; هر چند به عنو&#= 1575;ن نهادی تشریفاتی باور داشت ،مصدق به درستی درک کر= 583;ه بود که این بهترین حالت ممکن در شرای= 591; موجود است.

·         نقد و نتیجه گیری= ;

به اعتقاد من مصدق با همه ی خصایص هویتی ،شاید با شرایط موجود نمونه ی کامل= 740; به نظر نیاید .ولی او در زمان خودش و با توجه به ساختار و شرایط مربوط = 576;ه ان دوره ، کامل ترین فر= 583;ی بود که توانس= 578; به بیشترین ح= 583; این عناصر را با هم ترکیب نماید ،اگر چ= 607; میزان تکیه ی مصدق بر این عناصر با توج= 607; به شرایط تعیین می گرد= 740;د و گاه استفاد= 607; ی او از برخی عناصر به حداقل می رسید.مثلا" گاهی در صحنه ی سیاسی میزان دخالت    دین به حد اقل می رسید و نقش بسیار کمرنگ= 40; را داشت. این نیز شاید به این دلیل است که مصدق دین را مربوط به حوزه ی خصوصی زندگی می پنداشت.

منابع

1-علو= ;ي اميرحسين(1381)"م= صدق مصدق است."نشرمحوž= 5;

2-افش= ;ار علي رضا(1379) "مردي براي تمام تاريخ"نشر مž= 5;سا

3-مصد= ;ق محمد"خاطرات و تاملات مصدق"(متاسف= 5;نه اطلاعات اين كتاب را در دس&#= 1578; ندارم)

4-شري= ;في مريم"مقاله درامدي بر انديشه هاي مصدق"

5-حجا= ;ريان سعيد(روزنام= 07; شرق)"مقاله م= 89;دق مسلمان سكولار"

6-ويك= ;ي پديا (دانشنامه ازاد)محمد مصدق

7-ساي= ;ت سيبستان

8-مقا= ;له موازنه گم شد= 607; ميان شرق و غرب(ارديبهش= 78;1386)

9-جعف= ;ري ساراومريم(ا= 93;ضاي شوراي مركزي حزب اينده سازان ايران/فرورد= 10;ن1383) "يادماني كوتاه از ملي شدن صنعت نفت و مصدق"

10-وچ = 6;دين مقاله اينترنتي...