working paper-mohamad kamal

دانشكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

نواب صفوي؛ فدايي بهشت ج= 607;ان

سارا محمد كمال=

كارنوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

موضوع: تركيب هويت ايراني در شخصيت‌ها= 10; ايراني در دو سده گذشته

زير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

تیر 1386

" آري.آري.همه با هم.همه با ا&= #1610;مان.همه دانا.همه خرسند. همه با نظافت.همه بي نياز.همه نوراني.همگي امانت دار.هم= 607; جا امانتگاه. همه

امين.همه جا سبزو خرم.همه جا آبهاي روان. جويبار= 607;اي پاکيزه. همه جاخيابانها¡= 0; نظيف.چراغها= 10; پرنور.همه جا عدالت.همه يک= 587;ان.آبهاي روان ودرختان سبزودلهاي پ= 85; مهرو محبت و فضايي پر از نغمه قرآن و اذان. گويا(اي&#= 1585;ان)" بهشت جهان" است (قسمت¡= 0; از کتاب برنامه حکوم= 78; اسلامي.به قل= 605; شهيد نواب)

- ه&#= 1608;يت ايراني و عناصر آن

“ در تعريف هويت مي توان گفت: مجموعه علائم و آثار و نشانه‏هاي= 10; كه يك فرد را از فردديگر متمايز مي كن= 583;، اعم از سياسي= 548; تاريخي، فرهنگي، مادي، معنوي = 608; ... را هويت گويند. به عبارت ديگر، هويت پديده‏اي اس= 78; كه از “من“ آغاز و به “ما“ منتهي مي‏شود.“( ولايتي 1378: ص1)

واژه هويت از ريشه انگليس= 10; identity و فرانسوي‏identite= به معناي“ اين هماني“ است د= 585; فرهنگ لاروس(199= 4) در تعريف اين واژه آمده است:

“ آنچه باعث مي‏شود كه يك شي دقيقا از همان ذاتي باشد كه شي ديگر است“ همچني= ن در تعريف ديگ= 585; اين واژه از “ تعلق يك فرد به يك گروه اج&#= 1578;ماعي بر پايه وضعي= 578; يك محله جغرافيايي، زباني، فرهن= 11;ي كه جاذب برخي ويژگيهاي خا= 89; مي‏باشد“ سخ= ن به ميان آمده و در فرهنگ وبستر(1988)“ اين هماني در كل چيزهايي كه حقيقت عيني ي= 603; شي را مي‏سازند“ ذكر شده است.

“ بايد يادآور شويم كه هويت تاريخ= ي ايرانيان يا هويت ايراني= 48; مفهومي است داراي سابقه تاريخي...؛ در حالي كه هويت ملي ، نامي تازه است و از وقتي دولت – ملت( nation-state) در جوامع مختلف شكل گرفت، پديدا= 85; شد ... بديهي است كه به اين شكل و هيئت ابتدا دراروپا و سپ= 587; از اواخر قرن نوزدهم و اوايل قرن بيستم، به مشرق زمين و جاهاي ديگر رفت...“( همان: ص2)

در بيان عناصر هويت ايراني“ رجايي“ در كتاب مشكله هويت ايرانيان امروز مي‏نويسد“ ا&= #1711;ر قرار بود به پرسش كيستي ايرانيان پاسخي جامع ارائه كنم، ب= 607; تفصيل مي‏گفتم كه وضعيت آنها “ همين هماني و نه اين نه آني“ است. اگر مصداقي صحبت كنيم منظور اين است كه آنها هم مدرن= 548; هم سنتي، هم مسلمان، و هم &#= 1575;يراني هستند و در عين حال هيچ يك از آنها نيستند“( رجايي،1383:2)

همچنين، نويسنده به تشريح عناصر هويت ايراني مي‏پردازد: “ مدعي شده ام كه هويت ما جهار منبع و آبشخو= 585; دارد: الف) ايران با دو مقوله: 1- فرديت عارفانه 2- تساهل و باز بودن ب) آيين د&= #1610;ن و اسلام با دو مقوله 3- وحدان&= #1610;ت 4- برابري در قبال قانون ج) سنت با دو مقوله 5- اعتدال و 6- معرفت و جوانمردي د) تجدد با دو مقوله : 7- فرديت مسئول 8- آزادي معقول.“ ( رجايي،1383: 3)

در مجموع به نظر ميرسد كه ايرانيان به گونه متناقض= 10;، تمام يا برخي از اين عناصر هويتي را غالبا بي آنك= 607; تزاحمي براي يكديگر ايجا= 83; كنند، متجلي مي‏كنند، كه صد البته در نوع و كيفيت بروز آنها، شرايط تاريخ= 10; و اجتماعي و زمينه فرهنگ= 10; افراد و جامع= 607; حائز اهميت است. در حقيقت هويت ايراني چون رود خانه‏اي است كه از بستر عن&#= 1575;صر هويتي عبور كرده و به فراخور زمان = 608; مكان، از آن تاثير مي‏پذيرد.=

-ا= 607;ميت بررسي شخصيتها

دراين ميان، بررسي شخصيتها‏ي مختلف در فهم تركيب هويتي يك قلمرو جغراف= يايي، به مثابه افرادي كه حس= 576; شرايط، فرصت بروز و ظهور بيشتري داشت= 07; و در ميان اهالي آن فرهنگ، شناخ= 78;ه شده مي‏باشند، مي‏تواند به تكميل قطعات پازل ( معماي) هويت ايراني كمك كند، چه اين افراد حس= 576; مشاغل و مسئوليتهاي اجتماعي، سياسي، هنري و.... خود، گروهي از انسانها ر= 575; در قلمرو هويتي خود، نمايندگي مي‏كنند.

-م= 593;رفي شخصيت نواب صفوي

يكي از اين شخصيتها، كه به لحاظ تاري= 582;ي ، به ما نزديك بوده و از تاثير گذارا= 06; بر روند انقل= 575;ب اسلام= ;ي نيز بوده است= 548; رهبرجمعيت فدائيان اسلام، شهيد نواب صفوي است. جمعيت فدائيان اسلام در شرايطي بروز عيني يافت كه ديگر تشكلها= 10; چريكي چون فدائيان خلق= 48; مجاهدين و .... ب = 7; دنبال سركوب= 10; ها و اختناق شديد دوره رض= 575; خاني و جانشي= 606; او، شكل گرفت= 607; و با الگو قرار دادن مشربهاي گوناگون در صدد تحت تاثي= 585; قراردادن و همراه كردن مردم با خود بودند.

“ فدائيان اسلام، يكي ا= 586; جريانهاي اصول گرايي بود كه بر اسلامي تر شد= 606; ايران تاكيد مي كرد و تنها جرياني بود ك= 607; براي اسلامي شدن ايران، برنامه و ايدئولوژي داشت. نوشتن كتاب“ برنام= 07; فدائيان اسل= 75;م“، توسط نواب در همين جهت بود. فدائيان در سياست خارجي نيز صاحب ايد= 607; بوده و به دنبال وحدت ج= 607;ان اسلام و كوتا= 607; كردن دست ابر قدرتهاي چپ و &#= 1585;است از جهان اسلام بودند. سفر نواب صفوي به فلسطين، اردن، مصر و سوريه و سخنراني ها و اقدامات محي= 85; العقول وي در همين جهت بود“( حسينيان،1384:صص= 7-8)

ازخصايل شخصي نواب و اعلاميه بيا= 06; موجوديت فدا= 10;يان اسلام هر دو بر مي آيدكه قصد اين گروه &#= 1605;بارزه فزهنگي نيست = “ بلكه مي‏خواهد با حكومت، كه خو= 606; بيچارگان از سر انگشت حاكمان ظالم= 88; مي‏چكد وارد مبارزه‏اي انتقام جويانه شوند= “ ( همان: ص17)

دراين بخش، شايسته است ك= 607; چكيده اي از زندگي نواب صفوي را كه بخش عمده آن را فعاليتها= 10; وي در جمعيت فدائيان تشكيل مي‏دهد، از نظر بگذراني= 05;:

“ سيد مجتبي مير لوحي( نواب صفوي) فرزند سيد جو= 575;د مير لوحي در 1303(= 07;.ش) در خاني آباد تهران متولد شد و پس از وفا&= #1578; پدر، زير نظر عمويش بزرگ شدو نام خانوادگي مادرش ( نواب) را براي خود برگزيد وي مدتي در رشته مكانيك در دبيرستان آلماني‏ها، تحصيل كرد، اما آن را رها كرد و براي كار به آبادا= 606; رفت. در آنجا به سبب حمايت &#= 1575;ز يك ايراني كت= 603; خورده به دست يك انگليسي كار را رها كرده و به نجف رفت و اين در حالي بود كه در تهران، كس= 585;وي با استفاده ا= 586; آزاديهايي ك= 07; از رژيم در يافت مي‏كرد به هتك مقدسا= 578; پرداخته واع= 78;راض علما و روحانيت را موجب مي‏شد. نواب در بازگشت ابتد= 75; به برقراري جلسات گفتگو با او پرداخت= 607; و سپس بر اساس استفتاي در يافتي از علامه اميني وي را مرتد شناخت و با كمك يكي از دوستانش، محمد خورشيد= 10; اقدام به ترو= 585; وي كردند و پس از اين واقعه اعلام موجوديت كرد= 07; مورد حمايت علما و مردم قرار گرفتند. &#= 1662;س از مرجعيت آي= 578; الله بروجرد= 10; در قم فدائيان حوزه را به پايگاه مبارزه سياس= 10; خود تبديل نموده و آيت الله بروجردي، شايد به جهت تجربه ناخوشايند ورود روحاني= 78; به عرصه سياس= 578; در دوره مشروطه، تمايلي به فعاليت سياس= 10; نشان نداده و تدريجا رويه انتقاد نسبت به فدائيان پيشه كردند. لذا نواب با آيت الله كاشاني رابط= 07; برقرار كرده = 608; به دنبال ترو= 585; ناموفق شاه د= 585; بهمن 1327 و ترور هژير. موجبات روي كار آمدن مصدق با تلاش فدائيان فراهم شد. سپس رزم آراء به دست خليل طهماسبي و به جهت ممانعت ا= 586; ملي شدن نفت ترور شد. اما تدريجا زمين= 07; افتراق فدائيان ازج= 76;هه ملي و شخص كاشاني و مصد= 602; فراهم آمد كه منشا آن را بايددر مخالفت نواب با حسين علاء &#= 1576;ه عنوان فردي ك= 607; بايد پس از رزم آراء به نخست وزيري مي‏رسيد. جستجو كرد. نواب به دنبا= 604; فردي متدين جهت احراز اي= 606; پست گشته ولي كاشاني و مصد= 602; مخالفت مي‏كردند از ديگر سو طبيع= 610; بود كه مصدق به اهداف فدائيان همچون تاسيس = 581;كومت اسلامي وقعي ننهد. دراين ميان و در دوره نخست وزيري سرهنگ زاهدي از آنج= 575; كه وي از يك سو براي مصدق و يارانش درد س= 585; ايجاد كرده و از ديگر سو خطر سلطه توده‏اي ها ب= 585; كشور را مرتف= 593; ساخته بود، فدائيان كه اوضاع را روب= 607; راه مي‏ديدند، م= 83;تي دست روي دست گذاشتند....“ (ن&#= 1602;ل به مضمون، جعفريان،1383:صص= 170-187 )

“.... با پيوستن ايران به پيمان سنتو ك= 607; معاهده‏اي نظامي ميان عراق، تركيه= 48; پاكستان و با نظارت آمريك= 75; و انگليس بود و ايران نيز تمايل خودرا به عضويت در آن نشان مي‏داده نوا= 76; صفوي ضمن بيانيه‏اي صريحا به مقابله برخا= 87;ته و په جهت بي اعتنايي حسي= 06; علاء دراين دوره اقدام به ترو= 585; وي به دست “مظفر علي ذوالقدر“ مي‏كنند كه ناموفق ماند= 07; و نواب و دوستانش متواري و در اول آذر1334 دستگيرمي‏ش = 8;ند و پس از چندي كيفر خواست دادستان نظامي عليه و= 610; و يارانش صاد= 585; شده و اورا به اتهام فرار ا= 586; خدمت نظام وظ= 610;فه، همكاري با حز= 576; توده و دشمنا= 606; ملت !!!و مشاركت در ترور حسين علاء در سحر گاه 27 دي ماه 1334 همراه خليل طهماسبي، مظفر ذوالقدر، واحدي و.... تير باران كردند.“(نقل به مضمون. سنجابي، 1357: صص (134-138

-بررسي عناصر هويتي نواب صفوي

دربررسي شخصيت نواب صفوي به نظر ميرسد كه از مجموع چهار عنصر هويتي، سه عنصر ايران( نظام شاهنشاهي) و اسلام و سنت در تركيب هوي= 578; نواب قابل تشخيص است. مراد از عنصر اول در شخصيت وي، = &nb= sp; اولا ذکر اي= 606; معنا است که نواب درجهت استقلال و آزادي کشورش = 605;ي کوشد. اين امر بويژه در همکاري با جبهه ملي به زعم آنکه مي تواند دست سر سپردگان به غرب را از کشورکوتاه کند و نيز اقدام به ترو= 585; علاء به دليل &#= 1662;يوستن به پيمان سنت= 608; که بنا داشت ا&#= 1610;ران را به پايگاه نظامي اجنبي عليه کمونيس= 05; تبديل کند مشهود است. به علاوه در اوا= 610;ل فعاليت فداي= 10;ان تمايل نواب ب= 607; حفظ نظام شاهنشاهي و انجام هر گون= 607; اصلاحات و اي= 580;اد هر نوع سازند= 711;ي از طريق شخص شاه-البته به شرط آن که شاه خود نيز اصلا= 581; شودو به دستورات دين= 10; عامل گردد- را راه موثر برا= 610; نجات کشور قلمداد مي کند. نواب در جايي که حکوم= 578; را به زير سوال مي برد از فداييان ب= 607; عنوان "فرزندان اسلام و ايرا= 606;"ياد مي کند(تعبير= 610; ازکتاب: خسرو شاهي. 1384:صص 24-25 ) . البت = 7; بايد گفت نوا= 576; صفوي، حتي آن هنگام كه با رهبران جبهه ملي عليه تحميل هاي اس= 578;عمار، همكاري مي‏كند. آنرا مشروط به تشكيل "حكوم= 8; اسلامي" مي داند:"مادر ملاقات هايي که در دوران مبارزه با مصدق داشتيم همواره قيد کرديم که نفت جزيي ازاعلا= 05; حاکميت اسلا= 05;ي است اگر چه نفت بايستي م= 604;ي شود اما وعده داده اند که تحت حکومت اسلامي چنان امري تحقق يا= 576;د"( قيصري.1381 :131) درو= اقع به نظرمي‏رس= 83; نواب قلمرو سرزميني خود را جهان اسلا= 605; مي‏داندو از اين حيث با جلال آل احمد مشابهت دارد. جلوه اين مسئله را مي‏توان در همايش موتمر اسلامي مشاهده كرد ك= 607; نواب به" ملك حسين" پادشا = 7; اردن مي‏گويد:“ تو از سلاله پيغمبري. بنابراين پس= 85; عموي من هستي .&= #1605;ن تاكنون با هي= 670; يك از سلاطين &#= 1605;لاقات نكرده‏ام و متاسفانه اتفاقي ناچا= 85; به ملاقات تو شدم. اما با قر&= #1570;ن استخاره كردم خوب آمد= 220; ( همان:ص134) سپس شهيد نواب با لحن خطابي پادشاه اردن را توصيه به نگهداري از د= 610;ن و ملت و نجات فلسطين مي‏كند. در واقع، نواب ب= 607; دنبال وحدت جهان اسلام عليه غرب است و در نظر او سرزمين يك مسلمان، كل جهان اسلام است. از سوي ديگر در داخل مرزهاي سرزميني نيز به دنبال تشكيل حكومت اسلامي است و حتي به رغم مبارزه مسلحانه، در مورد شخص شاه= 548; نگرش حذفي نداردو بلكه با صراحت نيز مي‏گويد:“ در= اجراي سراسر اين دستورات اصلاحي نوراني هر گا= 607; حكومت اندكي يا بيشتر نات= 608;ان باشد، وسايل علمي و عملي و... هر نوع مساعد= 578; رادراختيار = 88; مي‏گذاريم و با اينكه خائ= 606; است چنانچه بيدار شد و از گذشته خود پش= 610;مان گرديد و به اين دستورات اصلاحي عمل كرد. به ياري خدا، جانش مي‏بخشيم و زنده‏اش مي‏كنيم و ال= 575; به ياري خدا،= 606;ابودش مي‏سازيم“( حسينيان،1384:صص= 99-100) البته، اين نوع نگرش نوا= 576; به شاه مانع از مقابله با استبداد حكومت نمي‏شد، چنا= 06;كه نواب در كتاب “ اعلاميه فدائيان اسلام“ به بيان مواضع خود در خصوص حكومت موجود = 608; حكوكت اسلام= 10; مي پردازد:" ا= يران به بركت وجود حكومت خائن سرزمين درندگان است فقرا بيمار و بي خانمان و گرسنه و بيكارند و.... گوش هاي كر اشراف و رجال &#= 1576;ي همه چيز مملك= 578; بدهكار نيست= "( خسرو شاهي 1384:ص24)

نواب در همين كتاب بيان مي كند:" ما فرزندان اسلام و ايرا= 606; به دنيا اعلا= 605; مي كنيم كه حكومت كنوني ايران حكومت قانوني و ملي نبوده و رسمي= 578; ندارد. ملت ايران هميشه از جنايات غاصبين حكوم= 78; اسلامي ايرا= 06; شاه و دولت و ساير غاصبين فرياد مي كند&qu= ot;(همان.1384 : 25-24)و اين دو نوع موضع گيري چنان كه در نتيجه گيري ذ= 603;ر خواهد شد،تن= 75;قض دو عنصر هويت= 610; ايران(حفظ ساختار نظام = 588;اهنشاهي)واس= لام(تشكيل حكومت نوين اسلامي و مقا= 576;له باظلم حكومت = 576;ه فقراو ضعفاو مبارزه با سلطه اجنبي ب= 585; كشور) را نشان مي دهد.

در اين ميان نكته جالب توجه ديگري وجود دارد و آن دفاع نواب از جريان مشروطه است ب= 575; اين حال وي اساس مشروطه را "شوره زار فاسدي" مي داند كه مسلمانان را فريب داده تا به نام حمايت از اسلام قيا= 605; كنند و اين امر نهايتا ب= 607; شهادت شيخ فض= 604; الله منجر مي شود.همچنين فدائيان اسلام و در راس آن نواب از گروههاي چريكي بودند كه پس از شكست استبداد رضا خاني و پي بردن به تردي= 583; ها و عدم شناخ&#= 1578; كافي منورالفكرا = 6; از حقيقت تمد= 606; غرب عامل نجا= 578; بخش را در "اسلام" جستجو مي كردند. قدرت نيروي مذهبي در جنبش تنبا كو از يك سو و ح= وادث صدر مشروطه ك= 607; به غلبه زود رس منورالفك= 85;ان به اوضاع و شكست نيروي مذهبي از سوي ديگر انجامي= 83; به زودي اين حقيقت را به رهبران ديني فهماند كه اي= 606; گونه باز ساز= 610; ديني كه از سر همراهي با من= 608;ر الفكري انجا= 05; مي شود تا زماني كه به حذف و انكار ضروريات احكام ديني م= 606;جر شود رضايت سوال كنندگا= 06; را تامين نخواهد كرد= "(پارسا نيا: 1379صص274-275).درا= 10;ن ميان پيرامو= 06; نحوه تبلور عنصر "اسلام" در وجود نواب شاهد دو وجه مستقيم هستي= 05;: وجه اول:تفكر اسلامي سلبي وي را نشان داده و در مقابله با آنچه نواب از مظاهر غرب شناخته و آن را به كل ماهي&#= 1578; غرب تعميم داده باز فهم= 610; مي شود چنانچ= 607; اگر به بررسي محتواي كتاب"اعلامي= ;ه فدائيان اسلام" نواب بپردازيم شاهد خواهيم = 576;ود كه" وي ريشه نابودي ايرا= 06; و جهان را مفاسد اجتما= 93;ي جون بر هنگي زنان ميگسار= 10; فحشا و رشوه خواري هنر ها= 610; شهوت انگيز رقص و اعتياد و فقر و بيكاري دروغ = 608; چابلوسي و.... دانسته و آن را منشاء متلاشي شدن جامعه و بي اعتمادي دول= 78; و ملت نسبت به يكديگر مي داند".(حسيني= ان.1384:صص101-103) ضمن آنكه در جمله اخير مظاهر تجدد غرب در ايران به عنوان عام= 604; آسيب زا در رابطه دولت و ملت معرفي شد= 607; و همين امر نيز تفكر نوا= 576; را نسبت به حفظ كليت ساختار حكوم= 78; و انجام اصلاحات صرف = 605;ي رساند. اما وجه دوم هويت اسلامي نواب كاملا ايجاب= 10; و در صدد تشكيل حكومت اسلامي به عنوان تنها راه نجات از وضع موجود است.

در راستاي بيان تقابل ميان انديشه اسلامي نواب = 608; درك نقادانه او از تجدد مي توان به سخنر= 575;ني وي در بهار 1327 اشاره كرد:" ا= نسان و تمدن انسان= 610; قائم به فضائ= 604; انسانيت بود= 07; و به بمب و طياره و آلات قتاله و جنگ و خونريزي وخو= 76; خوردن و راحت خوابيدن ارتباطي ندارد"( جعفريان 1383:ص196)

تكيه اصلي فدائيان اسلام بر 4 اصل استوار مي باشد كه حاكي از معطوف ساخ= 578;ن همه تلاشهاي ايشان من جمل= 607; مشاركت با جبهه ملي به تشكيل حكوت اسلامي واجر= 75;ي قوانين اسلا= 05; است آنها عقيده داشتن= 83; "اولا: اسلام نظام كاملي براي زندگي است ثانيا: قوميت گرايي در اسلام نيست و اتحاد شيعه و سني بايد حفظ شود ثالثا: تضادي ميان اسلام و وطن خواهي نيست رابعا: اتحاد جهان اسلام ب= 575; اجراي قواني= 06; اسلامي ممكن بوده و تنها دراين شرايط است كه مشكلا= 578; مسلمانان حل مي شود(همان:ž= 9;197)در خصوص دو عنصر ديگر يعني تجدد و سنت مي توان درك نوا= 576; را از اين دو مقوله چنين شرح داد:

فدائيان نسبت به تمدن مادي غرب سخت بي اعتنا بود= 607; و بامظاهر آن- كه همه را فاس&#= 1583; كننده مي دانستند- مبارزه مي كردند." نواب نيز مانند بسياري از متفكران نوگراي مسلم= 75;ن اين دوره عقي= 583;ه داشت كه اصول= 575; پيشرفت غربي ها بخاطر آن ا&#= 1587;ت كه روشها و بسياري از متون علمي را از دنياي اسلام گرفته اند"( همان:ص196)

اما در خصوص سنت بايد گفت كه نواب صفوي از نمايندگا= 06; جوانمردي و مروت در جامع= 607; خويش- يعني پهلوانان و لوطي ها- در جهت جذب آنها به همراهي اهدا= 01; گروه پرداخت= 07; و اين عمل او بعد ها از سوي روشنفكران مورد نقد قرا گرفت وي در مجالس عزاداري بر منبر رفته و مي گفت:" اي داش مشتيا! اي داش غلوما اي ورزشكارا! جم= 593; شويد كه اسلا= 605; به شما نيازد= 575;رد"(همان:ص198) دراين ميان كساني چون شعبان جعفري نيز به او پيوسته اما پ= 587; از مدتي به سبب آنكه مخالفت فدائيان را ب= 575; دربار در يافته بود به درباريان پيوست. درنگا= 607; تکميلي نسبت به مقوله سنت بايد خاطر نشان کرد عناصر محدود= 10; دال بر وجود عنصر سنت در شخصيت نواب و &#= 1610;ارانش به چشم مي خورد: همان طور که پيشتر ذکر شدسنت را با دو مقوله "اعتدال" و"معرفت و جوانمردي"مع= ;رفي کرديم. در خصوص مقوله اول مي توان به تلاش نواب &#= 1580;هت اتمام حجت چن= 583;ين و چند باره با کساني که قصدترور آنه= 75; را داشت(پيش از قتل)و حتي "برگزاري جلسات مناظر= 07; جهت آگاهي بخ= 588;ي و بازگشت ايش= 575;ن- همچون کسروي&quo= t;( نقل به مضمون . ميزباني:صص27-29 )<= /b>اشاره كرد كه نشان از روحيه اعتدال او دارد.اما در مقوله دوم يع= 606;ي معرفت و جوانمردي مي توان به "مدا&= #1582;له( هموطن دوستانه) نوا= 576; در جريان نزا= 593; مبان يک کارگ= 585; ايراني و يکي از متخصصان انگليسي در پالايشگاه نفت آبادان اشاره کرد که طي آن فرد انگليسي سيل= 10; به گوش کارگر ايراني نواخت"(نقل به مضمون. تربتي سنجاب= 10;.1375:صص130-132 ). همچنين از نمونه هاي دي= 711;رمي توان به وضع حسين امامي د= 585; پاي دار اشار= 607; کرد که"همچو&#= 1606; شعبان بي مخ در خواست مي کند که اورا با دستمال جي= 576; خودش خفه کنن= 583; نه با طناب کث&#= 1610;ف نجس ! ويا خود نواب که در لحظه اعدام ا= 586; خواهرش مي خواهدکه دو هزار تومان بدهي او را به (فلان شخص )پرداخت کند" (جعفريان.1383: 196) که البته به نظر نگارنده = 605;وارد اخير قابل تف= 705;يک از باور هاي د&#= 1610;ني نواب و ياران= 588; نيست.

=

-نقد و بررسي تركيب هويتي نواب

در نقد و بررسي نحوه تركيب عناصر هويتي ايران= 10; در شخصيت نوا= 576; صفوي بايد به سه عنصر پذيرفته شده = 608; يك عنصر كه آگا= ;هانه مورد طرد وي قرار گرفته اشاره كرد:

"اول: ايران (نظام شاهنشاهي): اين عنصر هويتي نواب لايه هاي مخت= 604;في دارد.وي از يك سو تنها در صدد اصلاح نظام حكومتي است و قصد تغيير دادن رويه شاه را دارد. آنها رژيم خاصي را براي حكومت اسلامي پيشنهاد نمي كردند بلكه مقصود آنها اجراي احكام اسلام توسط ح= 603;ومت موجود بود... نواب مي خواه= 583; شاه را ملزم به پيروي ازآيين نبوي = 608; انطباق عمل ا= 608; با ميزان اصلاح – حضرت علي(ع) بكند در واقع او قصد دارد با ايجا= 583; انقلاب درون= 10; در كارگزارا= 06; رژيم و دعوت آنها به ديان= 578; مبين ايشان ر= 575; به جزئي از حكومت اسلام= 10; تبديل كند و دراين بين قص= 583; براندازي حكومت راندا= 85;د بلكه اميد او آن است كه از طريق حكومت موجود اصلاحات اسلامي انجا= 05; دهد. اما او از سوي ديگر با استبداد حكومت و ظلم به طبقات محر= 608;م و فقر و بيكاري و بي خانماني نيز مقابله مي كن= 583; و گاه" به صور= 578;ي متناقض "ابا¡= 0;ي از آن ندارد كه شاه را موجودي احمق بداند كه با مداحي و چاپلوسي" دلž= 8; را برده " و" سرش را گرم نموده اند"<= /span>

دوم اسلام: دž= 5; بيان عنصر اسلامي هويت نواب به دو وجه سلبي و اي&#= 1580;ابي اشاره شد .اما نكته ديگري م= 594;فول ماند وآن اينكه اصولا ماهيت عمل گروههاي چري= 03;ي اين چنيني كه مشي مسلحانه بيشه كرده و تفكر اسلامي دارند نشان د= 607;نده نوعي انتقاد ضمني به عملكرد= روح&= #1575;نيت نيز هست:" تاريخ نخستي= 06; دهه پس از جنگ جهانبي شاهد پيدايش سازمانهاي اسلامي بود ك= 607; هر چند اهداف كاملا اعتقادي را دنبال مي كردند اما به حيث استقلال از علماي عمد= 607; و عدم قبول مشاركت آنها به يكديگر شباهت داشتن= 83;. حتي مي توان گفت كه انگيز= 607; تشكيل اين سازمانها تا = 575;ندازه اي عقيده آنه= 575; به اين مطلب بود كه طبقه روحاني به خصوص در مرات= 576; عالي روحاني= 78; در مبارزاتش= 75;ن كوتاهي هايي داشته اند"(م= خبر1357:ص295)

درخصوص درك و طرد نواب نسب= 578; به تجدد ماشا= 607;د نگاه تك بعدي وي نسبت به ماهي= 578; عمل غرب در جوامع شرقي هستيم در واق= 593;" او مظاهر فساد اجتماع= 10; غرب را ملاك كل تمدن غرب گرفته" و در قدمي بالاتر آنچه از خيرا= 578; غرب در نظر است را محصول ترجمه آثار اسلامي مي داند و البته اين بدان معن= 575; نيست كه نگاه او در عدم پذي&#= 1585;ش تجدد آگاهان= 07; نبوده چه آنك= 607; او تاثيراين بعد از تمدن غربي و- نه همه آن را- به خوبي شناخته و از ديگر سو همچو= 606; اسلاميون ديگر از تبعا= 578; حضور جريان روشنفكري در تحقق اصلاحا= 78; و بهبود جامع= 607; ايراني و اقتداي عمل ايشان به غرب سر خورده است.

و در بيان عنصر "سنت"با= ;يد گفت نمونه ها= 610; محدودي- بر اساس بررسي اسناد و کتب موجود- از حضور دو مقول= 607; اعتدال و معر= 601;ت و جوانممردي حکايت مي کند. چه نگارنده ب= 607; اين مطلب اذعان داردک= 07; عملکرد گروه فداييان اسلام و مشي مسلحانه ايش= 75;ن به رغم مخالف= 578; عده اي از روحانيت نسب= 78; به حرکت مسلحانه آنه= 75;( همچون آيت ا.. بروجردي در مقاطعي از مبارزات فدا= 10;يان) گواه نوعي رو= 581;يه عياري و پهلوان منشي است که در ادوار تاريخ= 10; ايران به صور= 578; محله اي عليه ظلم حکام وجو= 583; داشته و در اي&#= 1606; دوره و توسط فداييان سازماندهي تشکيلاتي شد= 07; است. اما نگارنده بر اين باور است که حسب نقل قول هاي متعدد از نوا= 576; صفوي پيرامو= 06; انگيزه ونحو= 07; مبارزه باشا= 07; و وزرا و...انگي= زه اسلامي اين ح= 585;کت با روحيه عيا= 585;ي در مشي مسلحانه و ظل= 605; ستيز فداييا= 06; تلفيق شده است.همچنين "شجاعت" که اž= 6; خصايص بارز ع= 610;ار منشي و لازمه عمل= 610;ات انتحاري است در ميان فداي= 610;ان به ويژه در پي&#= 1575;م هاي تهديد به قتل براي رزم آراو علاء و سايرين از دي= 711;ر عناصر سنت در شخصيت نواب است.

-نتيجه گيري<= /o:p>

همانطور كه به طور ضمني اشاره شد" گر&= #1608;ههايي كه بيشتر از آنچه تعداد نفرات قليل آ= 606;ها و يا موفقيتهاي بسيار اندك ايشان تا قبل از 1978م(1356-57) نشان م= 610; داد داراي اهميت بودند همان گروهها= 10; چريكي داخل ايران بودند كه ...تاكتيكهاي ايشان حاصل سركوبهاي خونين رژيم د= 585; شورشهاي سال 1342 بود و عده زيادي را به اين باور رسا= 606;د كه هر گونه تظ&#= 1575;هرات و مخالفت علن= 610; عليه رژيم به طور خشونت آ= 605;يزي سر كوب مي شود"(آر.كدي/1377:ص349)در اين ميان جمعيت فدائيان اسلام و در راس آن نواب تلفيقي از هويت ديني و ملي را نشان مي دهند و -معمولا اما نه هميشه- آنه&#= 1575; را در تزاحم يكديگر قرار نمي دهد و اين در حالي است كه " با آغاز سلطنت رضا شا= 607; شاهد شكل گير= 610; گفتمانهاي گوناگوني پيرامون مقوله هويت هستيم... اما ايده اصلي اي= 606; دوره نظريه" پادشاهي ايران" است ك= 07; ملت را گله اي تصور مي كند كه هويت ملي ايشان با نظا= 605; پادشاهي تعي= 06; مي يابد"(تاج= يك/1384:ص176)

در اين دوره 4 رويكرد هويت= 10; وجود دارد كه &#= 1575;ولي هويت ايراني را در يك شخص يا دولت خاص متم= 585;كز ديده ديگر خرده فرهنگه= 75; را چالش ساز مي داند و رويكرد دوم ب= 607; گونه اي نژاد پرستانه از "نژاد پاك آريايي" سخن مي گويد ." در كنار اين دو رويكرد سومي= 06; گغتمان هويت ملي توسط گروههاي چپ بيان مي شود كه به جاي واژه" ملت ايران" از " خلقهاي ايرا= 06;" استفاده كرد. وايران را كشوري كثير المله... مي دانندو تشكي= 04; خود مختاري ه= 575; را ترغيب مي كنندو اما رو= 610;كرد چهارم در تبلور هويت ايراني، تلفيق هويت ديني و ملي است"

د&= #1585; اين دوره و بويژه در ماهيت عمل نواب صفوي و گروه فدائيا= 06; شاهد تبلور اسلام انقلابي و سياسي- اجتما= 593;ي هستيم كه اين امر محصول كودتاي 28 مرداد 1332 و شكس= 8; گفتمان هويت= 10; متجددانه به نمايندگي آمريكا بود ك= 607; طبعا" در بروز چنين نگاهي نسبت ب= 607; نقش تفكر اسلامي در پيشبرد گفتمان هويت= 10; دو عامل تاثير دارد:از بعد نظري قدرت يابي فلسفه هاي ماركسيستي و رشد مكاتب انتقادي سيا= 87;ي – اجتماعي و....و از بعدعملي مبارزات ضد استعماري و جنبش مه 1968و پيدايش گروههاي چريكي و ظهور ايدئولوژي ه= 75;... مع هذا نكته حائز اهميت اين است كه اسلام هويت بخش با اسلام گفتمانهاي ه= 08;يتي ديگر متفاوت است و اين نتيجه محدوديت ساخ= 78;ن آن به ابعاد اجتماعي سياسي و در نت&#= 1610;جه خصلت انقلاب= 10; و مبارزاتي آ= 606; دانست اما دليل آن هر چه هست دراين گفتمان بعد مناسكي و عبادي و به وي&#= 1688;ه فقهي... نقد يا .... تجديد نظر مي شود" ( نقل به مضمون/ كچوئيان/1384: صص143-1= 44)

در پايان به ارائه مدلي پيشنهادي از تركيب هويت ايراني در شخصيت نواب ص= 601;وي مي پردازيم:الف) ايران( نظان شاهنشاهي) با دو مقوله: 1- اصلاح حكومت= 10; و نه حذف شاه 2- مبارزه با اس= 578;بداد و استعمار ب) اسلام با سه مقوله 1- سلبي: شامل مقابله با مظاهر بي ديني غرب 2- ايجابي: تقيد فردي به دستورات دين= 10; از يك سو و آرمان تشكيل حكومت اسلام= 10;( به وسيله حكومت موجود) از سوي ديگر3- نقد ضمني به عملكرد روحانيت تا آ= 606; زمان

اما در بيان درك نواب صفو= 610; از تجددوسنت بايد گفت: ج)تجدž= 3; با دو مقوله: 1- مقابله با مظاهر تمدني آن (كه در تقابل با اسلام قرار دارد) 2- قائل بودن به ريشه اسلامي علوم = 608; فنون غربي ب) سنت با دو مقوله: 1-معر = 1;ت و جوانمردي( و ايثار و از خود گذشتگي)

2-اعتدال( مناظره و اتمام حجت پي= 588; از اقدام به ترور). در نهاي&= #1578; بايد گفت به نظر مي رسد شخصيت نواب صفوي سه عنصر رادر خو= 583; پذيرفته است:اسلام و ا&#= 1610;ران و سنت. که وجه اسلام و سنت را تلفيق کرده( انگيزه اسلامي هنگا= 05; مبارزه و مشي متهورانه عي= 75;ري هنگام عمل). اما وجه ايرا= 606; و اسلام را گاه به صورت متناقض بروز = 605;ي دهد( آن زمان که قصد اصلاح مذهبي شاه را دارد تا اصلاحات به دست او و نه کس ديگر صورت گي= 585;د. در واقع اندي= 588;ه براندازي حکومت را به خصوص در اواي= 604; و ميانه کار در ذهن ندارد. &= #1575;ما در بعد مردمي عقيده دارد" تضادي ميان اسلام و وطن خواهي نيست".= (جعفريان. 1383:صص196-198)و گاه وج= 07; اسلامي او به ايرانيتش غالب = 5;ي شود ( آن زمان که مي گويد:"ا= تحاد جهان اسلام ب= 575; اجراي قواني= 06; اسلامي ممکن = 605;ي شودو تنها در ابن شرايط اس= 578; که مشکلات مسلمانان حل = 605;ي شود (همان.1383:صص= 196-198). اما در خصوص تجدد بايد گف= 578; نواب آن را يک&#= 1587;ره نفي مي کند (زي&= #1585;ا اولا عقيده دارد محصول تجدد براي ما رشد مفاسد اجتماعي است"حسينيان= ; . 1384-101-103 " &#= 1608; ثانياپيشرف= 8; غرب را حاصل اخذ روش ها و متون علمي از دنياي اسلام = 605;ي داند (جعفري= 575;ن.1383(196:.

منابع:

1. &= nbsp; خ&= #1587;روشاهي.سيد = 7;ادي.1384.ياد واره شهيد نواب صفوي. ته&#= 1585;ان. انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامي

2.پارسانيا.&= #1581;ميد.1379.حديث پيمانه. تهران. انتشارات معارف

3.ولاي= 78;ي.علي اكبر.1378.بحران هاي تاريخي هويت ايراني.= 578;هران.دفتر نشر فرهنگ اسلامي

4. حسينيان.روح الله. 1384.نقش فداييان اسلام در تار= 610;خ معاصر ايران. تهران. مركز اسناد انقلا= 76; اسلامي

5.تربت= 10; سنجابي.محمو= 83;.1375.قربانيان باور و احزاب &#= 1587;ياسي ايران. تهران. انتشارات آسيا

6.آركد= 10;.نيكي.1377.ريشه هاي انقلاب ايران. ترجمه دكتر عبد الرحيم گواه= 10;. تهران.انتشا= 85;ات فلم

7.تاجي= 03;.محمد رضا.1384.روايت غيريت و هويت در ميان ايرا= 606;يان.تهران.ان= ;تشارات فرهنگ گفتما= 06;

8.كچوي= 10;ان.حسين.1384.تطو&#= 1585;ات گفتمان هاي هويتي ايران.= 578;هران. نشر ني

9.جعفر= 10;ان.رسول.1383.جري&#= 1575;ن ها و سازمان هاي مذهبي-سي= 575;سي ايران. تهران. مركز اسناد انقلاب اسلامي

10.؟.؟.1375.س= 604;سله پهلوي و نيروهاي مذهبي .مترجم عباس مخبر.تهران.ا= 606;تشارات طرح نو(مؤلف كتاب مشخص ني= 587;ت!)

11.رجاي= 610;.فرهنگ. 1383.مشكله هويت ايرانيان امروز. تهران.&#= 1606;شر ني

12.قيصر= 610;.مهدي. 1384.رهبري به نا = 5; نواب.تهران. مرکز اسناد انقلاب اسلا= 05;ي

13.ميز باني. مهناز. 1381 .خاطرات شهيد سيد محمد واح= 583;ي.تهران. مرکز اسناد انقلاب اسلا= 05;ي