دانشكده
علوم اجتماعي
دانشگاه
تهران

ادبيات
جاده اي:
نمودي از هويت
عامه ايران

سارا
رحيمي

كارنوشت
دانشجويي
براي جامعه
شناسی ادبیات

زير نظر
دكتر محمدرضا
جوادي يگانه

دی 1386

مقدمه

نوشته های
روی خودرو ها ياهمان
carestickes شايد
زيركي نگاه
روشنفكران را
نداشته باشد
اما چيزي
بيشتراز تصور
ماست. نظربه
هويت ايراني
اي كه عموما
نام هويت مردم
عامه بر روي
آنها مي‌گذاريم
وبيشتر اوقات
خارج ازفرهنگ
گروه روشنفكر
و تحصيلكرده
قرار مي‌گيرددرخور
توجه است؛از
آن جا که نه
تنها از
گيرايي و
زيبايي خاص
خود برخوردار
است ؛بلکه روح
اين عبارات علاوه
بر انديشه و
احساس،می
تواند به
عنوان شمایی
از هویت
ایرانی مورد مطالعه
قرار
گیرد.دلایل
چنین انتخابی
در طول بررسی
زیر مشخص
خواهد شد.به اين
استناد،
اشعار و نوشته
هاي پشت كاميون
ها و وانت ها و
ديگر خودرو
هاي جاده، به
خاطر تخيل و
زيبايي خود
ادبيات و به
مناسبت مكان،
ادبيات جاده
اي ناميده مي
شود و باز به
تناسب مخاطب و
مصرف كننده
هايش، دسته اي
از ادبيات
عامه است(
رجوع شود به
فرهنگ ادبي
ارسي ص 46 ذيل
ادبيات جاده
ها،این ارجاع
ازمتن
برداشته شده
است وبیش از
این اطلاعی به
دست نیامد.)

پيشينه
تحقيق

به نظر مي‌رسد
نخستين بار در
اواخر دهه 80،
جواد جليلي،
مبادرت به جمع
آوري اطلاعات  دراين
باره كرده
وكتابي تحت  همين
عنوان به چاپ
رسانده است.
در اين باره
آقاي احمد
باوند سواد
كوهي هم در
سال 84 كتابي
چاپ نموده اند
كه گزارش چاپ
آن در روزنامه
شرق تاريخ 17
اسفند84، آمده
است. بنابر
نقل قول اساتيد(
دكترجلال
الدين رفيع
فر، دكتر
ابراهيم فياض)
مطالعات  انسان
شناسي هم توسط
دانشجويان
صورت گرفته
است كه
اينجانب علي
رغم تلاش هايي
چند، هنوز
نتوانسته ام
به آن تحقيق
ها دسترسي
پيدا كنم.

پرسش هاي
تحقيق

1-
آيا
مي توان مصارف
ادبي قشري كه لزوما
توانایی شناساندن
نيازهاي خودبه
صاحبان قدرت
ومنزلت
درجامعه رادرست
به علت نداشتن
این ابزارها
ندارند شناخت
؟

2-آیا
نباید
به عنوان يك
جامعه شناس يا
انسان شناس از
خود سوال کرد
كه آنها چه مي‌خوانندو
چه مي خواهند؟

3-مواد
وخط مورد
استفاده،تناسب
با نوع وکهنگی
ماشین،تناسب با
قسمت های قابل
نوشتن (دید
ساختاری)،تغییرات
درطول
زمان،(دید
تطوری)،چگونگی
گسترش جغرافیایی(دید
اشاعه
گرا)،چگونه
است؟

يافته هاي
تحقيق

1-ازچه
موادي
استفاده مي
كنند؟بیشتر
با رنگ  روغن
مي
نويسنندبراي
خطاط نوشتن
روي قسمت هاي
چوبي وفلزي
راحت تراست
خطاط ها در جاده
هانزديك
غذاخوري ها يا
در دكه ها
مستقر هستند؛سخت
ترين قسمت از
نظر نوشتن
براي خطاط،گل
پخش كن
هاست؛زيرا
بايد ساعت های
متمادی زیر
ماشین سینه
خیز شوند؛به
علاوه چون جنس
این قسمت از
ماشین پلاستیک
نرم است و این
بر سختی خطاطی
می افزاید.

2-روي
چه قسمتهايي
از ماشين چه
اشعاري بيشتر
مي
نويسند؟روي
گل پخش كن ها
اشعار
دومصرعي
مينويسند؛قسمت
بالای ماشین
كه ازپشت روي
اتاق ديده
ميشود يك
صلوات يايك جمله
مذهبي
خواهدبود؛اما
اين كافي نيست
زيرا هنگام  بارداشتن
ماشين اصلا
ديده نمي
شوند؛بنابراين
به بغل نويسي
هم مي
پردازند؛ودراين
جا
عموماجملات
تك كلمه اي مي
نويسند.

3-با
چه خطي مي
نويسند؟بيشتر
خط نستعليق
،ازشكسته
نستعليق به
خاطر نا
خوانايي
وپيچيدگي استفاده
نمي شود .از خط
تيتر به علت
عدم سازگاري با
مضامنين وبه
اصطلاح "حس و
حال " هم
استفاده نميكنند.

4-چه تيپ
هايي چه
اشعاري را
بيشتر مي
نويسند؟آيا
بين نوع ومدل
ماشين با تيپ
اشعار تناسبي
وجود
دارد؟بله
،ميتوان از
اين همبستگي
سخن گفت؛بطور
كلي براساس
مشاهدات محقق هرچه
ماشين سنگين
تر وباري تر بالتبع
مسافت بيشتر
واز خانواده
تر دورتر؛نوع
اشعار خشن تر
وبه اصطلاح
"داش مشي تر" می
شوند؛اين در
حالي است كه
پشت نوشته
هابين وانت ها
ونيسان بار ها
هم فراواني
كمتري دارد هم
اشعار كوتاه
تري دارند؛واين
حالت در ماشين
هاي سواري به
حداقل مي رسد
و استفاده از
رنگ روغن جاي
خودرابه حروف
شبرنگ ميدهد
كه تميزتر
واستفاده
ازآن راحت تر
است.از طرفي
روحيه اتوبوس
دارها كاملا
متفاوت است
زيرا آنان چند
روز يكبار
خانواده خود
را مي
بينند؛در راه
هم تنها
نيستند بلكه
باشوفر
وشاگرد خود
همراه هستند
بنابراين روحيه
رقيق تري
دارندواشعار
وبيشتر جملات
مذهبي مي
نويسند.ماشين
هاي سازماني
(تاكسيراني،جهاد
سازندگي و...)به
هيچ وجه حق
نوشتن هيچ گونه
نوشته اي باهر
مضموني
ندارند؛البته
تاكسي پيكان
هاي تا توليد60
از اين امر
مستثنا هستند
وكلمات كوتاه
روي نوار
نارنجي پشت
ماشين مي
نويسند؛اما
تاكسي هاي
جديد(روا،سمند،پرايدو...)جز
يك مورد ديده
نشد.

5-چگونه
اين اشعار را
انتخاب مي
كنند؟در بین
تمام مواردی
که توسط
مشاهده گر
بررسی شد؛
شيوه انتخاب،
ادبيات شفاهي بود؛
زيراموارد
مورد مطالعه
هيچ گونه شعر
مكتوب به
ديوان شعري در
دست نداشتند.به
طور کلی
تابلونويس ها
هم آنها را
ثبت نمي
كنند؛بلكه با
نشستن دور هم
ودر گفتگوهاي
روزمره یا
شنيدن ابياتي
از راديو
وتلويزيون يا
كمك گرفتن
ازتابلو نويس
به اين مهم مي
پردازند.بنابراين
تاثير گروه
برفرد دراين
جا كاملابه چشم
مي آيد.

6-تغييرات
آن درطول زمان
چگونه بوده
است؟اگر با
كمي اغماض از
عدم جزمي بودن
تيپ سازي در
واقعيت
ومشاهدات نه
چندان گسترده
مشاهده گر،به تيپسازي
دست بزنيم؛مي
توانيم بگوئیم
تا پيش از
انقلاب اشعار
"لاتي كاباره
اي "استفاده
مي ّشده است(
ترانه هاي
هايده،سوسن
كوري و...).وبعد از
انقلاب تحت
تاثير جريان
هاي ديني
گرايش آنها هم
به مذهب بيشتر
شده است ؛البته
با درک خاص
خود از این
مفاهیم،که
میتوان نام"
لات مذهبی"بر
آن نهاد.

اين روزها
مي توان گفت
به سمت كارهاي
اصطلاحا ،"زبان
پريشي " پيش
رفته اند
؛يعني از طريق
درهم ريختگي
وگسيختگي
زبان به نوعي
معما وچيستان
رسيدن كه
مخاطب(همكارديگر
در جاده)را به
فكر فرو
ببرد.مثل:

4030(چلسي:
تيم فوتبال
ليگ
انگليس،نشانه
طرفداري از
تيم هم هست.

باظعصط(روي
اتاق كاميون
باز است)

يا تحت
تاثير خط
فينگلش اس .ام
.واسي استفاده
از حروف
انگليسي زياد
شده است:I  am tanha

روش
شناسي

دراين
تحقيق سعي ما
بر اين بوده  كه  تركيبي
از روش ها ي
مختلف اسنادي
و شفاهي شامل
مصاحبه و
مشاهده كار
پارچه نويس
ها، تابلو
نويس ها،
راننده ها
استفاده كنيم.
اما بنابر
ماهيت موضوع
با مشكلاتي
مواجه هستيم.

-
اول
اينكه كمتر
اين موضوع جدي
گرفته مي‌شود
حتي از جانب
خود تابلو
نويس ها و
راننده ها،وما
در ابتدای
مصاحبه  با
جملاتی چون ،
چه ارزشي داره
، شما مي
خواين چيكار؟
روبه رو شدیم.

-
دوم
در دسترس
نبودن موارد
مصاحبه و شكاف
از فضاي
آكادميك بود و
ثبت نشدن اين
اشعار در
دفتري خاص.

-
و نيز
امكان كمتري براي
يادداشت سريع
آنها در جاده
يا نمونه گيري
از آنهاست.
اما يادآوري  اين نكته
ضروري است  كه هر
آنچه هست اعم
از خوب يا بد
جمع آوري شده  و هيچ
گونه تغييري
در جملات داده
نشده است.

مضامين

اکنون
به اختصار به
بررسی محتوا
ومضامین این نوشته
ها می پردازیم؛زیرا
با توجه به
شیوه بدیع گفتار
آنها توجه به
آن خالی از
لطف نیست.

الف)
موضوعات
ادبيات جاده
اي و علت يابي
گرايش به سوي
آنها( بدون
ترتيب
معنادار)

1-
مناسبات
كاريپ

به علت
ماهيت سفر، دل
كندن از مقصد
و دل بستن به
مبدا، دو وطني
و چند وطني،
اجبار براي
نان درآوردن،
احتياط به
خاطر زن و
فرزندان:

تكيه
بر بالش غربت
زده ام در همه
عمر

تا كه از
بهر دو نان
منت دو نان
نبرم( غم
نان)

در طواف
شمع ميِ‌گفت
اين سخن
پروانه اي

سرپيچ،
سبقت نگير
جانا! مگر
ديوانه اي (احتياط)

به
غربت مي فرستد
چرخ گردون
مارا

نميدانم
پي روزي
ميفرستد يا
اجل مارا

روز
وشب درجاده ها
رانندگي كار
من است

از
خطر باكي
ندارم چون خدا
يار من است

خواهي كه
رسي به منزل
خود با نشاط

احتياط كن
احتياط كن
احتياط

داداش!مرگ
من يواش

امان از
دست
گلگيرونقاش

2-
به
آغوش مادر:

رفيق بي
كلك مادر،
رفيق گريه
هاتم مادر،سلطان
قلب ها مادر،ترا
ميستايم مادر

همي نالم
كه مادر دربرم
نيست

شكوه سايه
او برسرم نيست

مرا گر
دولت عالم
ببخشند

برابر با
نگاه مادرم
نيست

3-حب
اهل بيت

نه در مورد
نوشته هاي
شركت خودرو
سازي بلكه
آنها كه مردم
خود نوشته اند
كه برخاسته از
روح ايراني و شيعي
و توكل هنگام
خطر است. كه
دراين ميان
دوستداران
حضرت علي
بيشتر از همه
هستند كه اداي
احترام به
ايشان بيشتر
در راننده هاي
ماشين سنگين
آن هم ماشين
هاي باري چون
تريلي و خاور
كه از هم تنهاتر
هستند مشاهده
شد:

هر كس به
كسي نازد

ما هم به
علي نازيم

ازعلي
آموزاخلاص
عمل

شيرحق را
دان منزه از
دغل

بر خصم
علي ورود
ممنوع

شراكت با
ابوالفضل

چه خواهي
شوي ازخطردرامان

پناهنده
شو برامام
زمان

منمشتعلعشقعليمچهكنم(من
مشتعل عشق
عليم چه كنم)

هزار آتش
اگر بر پوست
داري

نسوزي گر
علي را دوست
داري

اگر مهرعلي
در سينه ات
نيست

بسوزي گر
زآهن پوست
داري

عشق به
اهل بيت در
جايي مثل
رانندگي كه
جنجال زياد رخ
مي دهد و هر كس
ديگري را
مقصرمي داند باعث
اعطاي روح
گذشت مي‌شود: گذشت
خصلت مردان
است.

3-
نوعي
تقدير گرايي

شايد
تجربه چند
ساله و
تصادفات
پياپي به آنها
نشان داده كه
بعضي امور
خارج از اراده
آنهاست.

آنچه دلم
خواست نه آن
مي‌شود

آنچه خدا
خواست همان مي‌شود.

عاقبت خاك
گل كوزه گران
خواهيم شد.پس
چرا؟

دهر را
اگر چه وفا
نيست ،گل باش

كاش معشوق
زعاشق طلب جان
مي كردي

تاكه هر
بي سرو پايي
نشود يار كسي

آنكه دائم
هوس سوختن ما
ميكرد

كاش ميآمد
و ازدور تماشا
مي كرد

شد شد نشد
نشد

5-توصيف
خودرو

به علت
مدتها انتظار
براي خريد
خودرو يا برعكس
براي جبران مافات
از خودرو به
خاطر كهنگي
بيش از حد آن :

رخش بي
قرار

عروس جاده

ستاره شب

سالارجاده

پرستوي
تشنه

پرنده
طلايي

زردقناري

كه
كاملا متناسب
با خصوصيات
خودرو ست و
دقت نويسنده و
راننده را
نشان مي‌دهد.

6-
تعريف
عشق

گفته اند
كه عشق را از
عشق گرفته اند
فلاسفه و عرفا
هم راجع به آن
بسيار سخن
گفته اند. اما
پرونده تعريف
عشق هميشه باز
است. قشر مورد
مطالعه ما هم
از دريچه
ديگري به عشق
نگاه كرده اند
كه بيشتر به
ضرورت عشق و
نبودن مرز بين
عاشق و معشوق
و عشق اشاره
دارد.

زندگي
بدون عشق
مانند
ساندويچ بدون
نوشابه است.

زندگي
بدون عشق مثل
شلوار بدون كش
است.

( اشاره به
عدم فساد در
عشق)

عشق گذشتن
از مرز وجود
است.

بر دريچه
قلبم نوشتم
ورود ممنوع

عشق با آن
همه عظمتش
آمدوگفت :من
بيسوادم

فقيران در
زندگي حق عاشق
شدن ندارند.

عشق را
درپستوي خانه
نهان بايد كرد

عشق من
عاشقم باش

اگه چشمات
بگن آره هيچ
كدوم كاري
نداره

ياد تو هر
جاكه هستم با
منه.(از
ترانه هاي
داريوش)

7-
علاقه
به زادگاه
ونمودهاي
اختلافات
قومي

علاقه  به وطن
را بيشتر روي
سپر ها و گِل
پخش كن ها
نشان داده اند
:

اگر
اصفهان است
نصف جهان

تمام
جهان است
مازنداران

يا سلطان
خراسان

جانب بندر
بوشهر شواي
پيك شمال

به بر شاه
فريدون فر
جمشيد خصال

سراب...

هگمتانه...

سرزمين من
خداحافظ(از
ترانه هاي
هايده)

8-
زندگي
و دنيا

همراه با
نوعي از تقدير
گرائي و رضا
به سر نوشت و
نوعي افسردگي:

دنيا ،
غروب آرزو
هاست.

زندگي
چيست؟خون دل
خوردن

پشت
ديوارآرزو
مردن

دوستي باهركه
كردم خصم
مادرزادشد

آشيان
هرجا گزيدم
لانه صياد شد

به من
نگودوست دارم
كه باورم
نميشه(ازترانه
هاي داريوش)

دنيا همه
هيچ واصل
دنياهمه هيچ

اي هيچ تر
از هيچ توبرهيچ
مپيچ

دنيارانگه
داريدميخواهم
پياده شوم

بدنامي
حيات نبودي
دوروزبيش

آن هم
رفيق
باتوبگويم چه
سان گذشت

9-
رندانه
ها و ندانه ها

رندي حاصل
دو رنگي هاست
وقتي تك راه
عمل و گفتار
به دو راهي
بينجامد؛
افرادي در صدد
انكار صفات
پسنديده بر مي‌آيند:

عاقل
مباش كه غم
ديگران خوري

ديوانه
باش تا كه غمت
ديگران خورند

ازهشياران
عالم هركه راديدم
غمي دارد

بزن بر
طبل بي عاري
كه آن هم
عالمي دارد

و اما"
ندانم" ها
حاصل بن بست
ها و نتيجه در
به دري هاست؛
هر گاه افراد
در انتخاب وسواس
داشته باشند آنچه
هست و بخواهند
درست برگزينند،
توقف ها در
زندگي فراگير
خواهد بود و
اين مقدمه انكار
چيزيست كه از
نظر ديگران
اثبات شده
است.

10-ريسك

"آنتوني
گيدنز" در
كتاب" تجدد
وتشخص"در
خصصوص موقعيت
فرد در دنياي
مدرن مي گويد:"در
جوامع
امروزين كه
تقدير محتوم
انسانها به
ميزان زيادي عقب
نشيني كرده
فرد بطور
معمول محيط
پيرامون را به
دو دسته رويه
هاي طراحي شده
واتفاقي تقسيم
مي كند كه
سازمان هاي
بيمه براي
همين دسته دوم
پيش بيني شده
اند".(این مطلب
را من از سایت برداشته
ام وبیش از
این اطلاعی
یافت نشد.)فراواني
استفاده از
جملات " بيمه
ابوالفضل"وديگران
نشان دهنده
همين نياز
است.

11-مرد
سالاري
رندانه

مرد
سالاري در
فرهنگ عامه
غير قابل
انكار است.اين
مردسالاری
وقتي وارد
افراد تقريبا
پايين مي شود
با نوعي غيرت
خاص به زنان همراه
مي شود؛به
خصوص بين
رانندگان
جاده اي كه از خانواده
شان دور هستند
وزنانشان تنها
زندگي مي
كنند؛مردان
اين جامعه
واين صنف
هميشه از نگاه
مردان ديگربه
نوامیس خود
بيزارند ودر
عين حال صيانت
از خود را وظيفه
شخص زن
ميدانند.اين
خصلت اجتماعي خود
را اين گونه
بروز مي دهد
كه تا در
ماشين را باز
ميكني اشعار
مذهبي به
مينياتور چشم
و لب و هبروي
زنان وپوستر هاي
بازيگران تبديل
مي شوند .اين
پارادوكس
شايد منبعث از
استبداد تاریخی
ماست كه افراد
هميشه در خانه
رفتاری اساسا متفاوت
با بيرون بروز
مي دهند.

12-متفرقه

دوست، طلب
محبوب، دشمني
با حسودان،
مناظره آهني
با ديگر خودرو
ها، سر گرمي و
بازي با كلمات

به جانت      نگارا       که
داری
وفا

نگارا
وفا کن     به دل
بی جفا

که داری      به
دل
دوستی
مرمرا

وفا
بی جفا
مرمرا
خوشترا

محبت
گرشودپيدا به
هر قيمت
خريداريم.

كوته
نظران رانبود
جزغم خويش

صاحب
نظران راغم
بيگانه وخويش

همه رنگ
ها زيباست جز
دورنگي.

ب)سبک
وشیوه بیان داراي
سادگي و
گيرايي انكار
نشدني است.
آزاد انديشي و
گستردگي
پيام
همواره در
سفر بودن آنها
بي تناسب
نيست. استواري
آنها شايد
برآمده از
استقامت
افراد دائم در
سفر است.
ايجاز،
موسيقي و
آميختگي با
زبان عاميانه از
ديگر ويژگي
هاي آن است.

ج) منابع و
مَأ خذ نوشته
ها: از آنِ
تابلو نويس ها
نيست بلكه
عموما گوينده‌ي
آنها مشخص
نيست و سه
دسته است:

برداشت
ها( ابيات از
حافظ و سعدي و
شجريان و
ناظري- سخنان
كوتاه از
پيشوايان دين-
ضرب المثل
ها)، گفته ها(
تك كلمه اي و
بيشتر) ، نيم
گفته ها كه
خودشان در
آنها تغيير
داده اند يا
تكيه كلام  شخصيت
هاي تلويزيون.

اكنون
براي توضیح
بيشتر به
توصيف يكي از
موارد مطالعه
خود مي پردازيم:

آقا ابراهیم
حدود 40 سال
کامیون دار بوده
است و از طریق
حمل بارهای
متفاوت به
نقاط مختلف
کشور امرار
معاش می کرده
است. او 15 سال
شاگرد راننده
بوده و بعد از
تلاشهای
بسیار
توانسته یک
دستگاه
کامیون بخرد .
به رسم
همکاران
،برای ماشین
خود نام زلیخا
را انتخاب می
کند .چون عاشق
این اسم است
.او برای
تزیین ماشین
از اشعار
مختلفی استفاده
کرده است.

روی یک تابلو
بزرگ در قسمت
بالای سر
راننده نوشته
است : سلطان غم
مادر. او این
جمله را زمانی
که مادرش فوت
کرده ، بالای
کامیون قرار
داده تا به
گفته خودش
همیشه سایه ی
مادرش بالای
سرش باشد.

روی شیشه با اندازه
کوچک جمله ((بیمه
دعای مادر )) را
نقش بسته است.

بر درهای پشت
کامیون این
شعر وجود
دارد.:

((رادیات عشق
من از بهر تو
آمد به جوش

گر نداری
باورم ،بنگر
به روی آمپرم ))

او میگفت :
اشعاری که دو
قسمت دارند یا
به صورت سوال
و جواب هستند
، باید بر روی
دو تکه لاستیکی
که روی چرخ
های عقب قرار
میگیرد نوشته شوند
. مثلا :{ از عشق
تو لیلی......رفتم
زیر تریلی}
،یا همان که
خودش نوشته :  {بی تو
هرگز ......................... با
تو عمرا  .}

روی درپوش
باک بنزین
نوشته است :{بخور
به حساب من }

اما در بیان
علت نوشتن
چنین چیزهایی
بر کامیون ها:

در مورد اسم
زلیخا ،نام
دختر 5 ساله اش
بوده که سالهای
دور بر اثر حصبه
فوت کرده است
.اما باقیه :در
پارکینگ که
همه کامیون
دارها هستند
وقتی کسی چیزی
از خودش درست
می کند یا
جایی میبیند
آنرا در دفتر
گاراژ می
نویسد ، بعد
هرکس هرچی
دوست دارد
انتخاب می
کند. یک نفر هم
به اسم اسی
خوشدست ،
اشعار را روی
کامیونها می
نویسد.بنابراین
،همه دور هم
تصمیم
می گیرند که
چه اشعاری را
انتخاب کنند ،
و حتی بعد از
مدتی آنها را
تغییر میدهند.

دلیل دیگر
:قرار دادن یک
تمایز یا
تفاوت بین ماشین
ها ،با هم بود
تا مشتریان
آنها را بهتر
بشناسند.

اوبرخی
اشعاری که
دیگران
استفاده کرده
اند را مثال
آورد://وفا
داری مجوی از
دهر
جهانخوار//

//منمشتعلعشقعلیمچکنم
// دنبالم نیا
اسیر میشی//یا ضامن آهو //  بیمه
ابوالفضل //
داداش مرگ من یواش//بر
چشم خوب رحمت ...
برچشم بد
لعنت//احتیاط
کن ...التماس
نکن // هلاکتم
چلوکباب//.

منابع

باوند
سواد كوهي؛
احمد؛ ادبيات
جاده اي؛ چاپ
اول ؛تهران :انتشارات
راوش ؛ 1384

جليلي،
جواد؛ ادبيات
جاده اي؛ چاپ
اول؛ قم :
نتشارات
وفائي، 1378

.
www.hamvatansalam.com،يكشنبه
25آذر 1385،ماشين
نوشته

www.modaara.blogfa.comتاویل
ماشين نوشته
ها

مصاحبه
شفاهی با
کامیون دار ها
، وانت دار ها (مسولین
غذای
خوابگاه)،تابلو
نویس ها
(خیابان انقلاب
و شاطر )

مشاهده ی
اتومبیل ها در
خیابان ها ی  انقلاب
و آزادی