دانشكده
علوم اجتماعي
دانشگاه
تهران

وبلاگ‌ها‌ي
ادبي دختران

تحليل
گفتمان وبلاگ‌هاي
فارسي دختران
در حوزه‌ي
ادبيات

احسانه
روشن

كارنوشت
دانشجويي
براي درس
جامعه شناسی
ادبیات

زير
نظر دكتر
محمدرضا
جوادي يگانه

تیر 1385

چكيده

فضاي
سايبرنتيك
ديگر مقوله‌يي
حاشيه‌اي و
قابل چشم‌پوشي
در زندگي فردي
و اجتماعي
انسان مدرن
محسوب نمي‌شود.
حتي در
كشورهاي
درحال‌توسعه،
اينترنت با
سرعت غيرقابل
مقايسه‌اي
نسبت به ساير
زمينه‌هاي
تكنولوژيكي،
در حال گسترش
است. به اين
ترتيب هر
پديده‌اي كه
در دنياي
سايبرنتيك رخ
مي‌دهد يا
متولد مي‌شود،
هم‌چون هر
پديده‌اي در
دنياي واقعي
قابل تامل و
پژوهش است.
وبلاگ يكي از
اين پديده‌هاست.
در اين مقاله
گفتمان وبلاگ‌هاي
ادبي دختراني
كه به زبان
فارسي نوشته مي‌شوند
مورد تحليل و
وارسي قرار
گرفته است.
گفتمان اين
وبلاگ‌ها
نسبت به موضعي
كه در قبال
گفتمان
ايدئولوژيك
رسمي اتخاذ مي‌كنند،
به سه گفتمان
خردترِ
دختران خوب،
دختران بد و
دختران عادي
قابل تقسيم
است. هر يك از اين
گفتمان‌ها
دغدغه‌هاي
خاص خود را
دارند و به
عناصر و
موضوعات ويژه‌اي
توجه مي‌كنند
كه در اين
مقاله به آن‌ها
پرداخته شده
است.

كليد
واژگان:
وبلاگ، تحليل گفتمان،
جامعه‌شناسي
ادبيات،
وبلاگ‌هاي
ادبي دختران،
فضاي
سايبرنتيك،
اينترنت.

مقدمه
و طرح مسئله

در سال‌هاي
اخير شاهد
گسترش
روزافزون
كاربري اينترنت
در ايران بوده‌ايم.
تعداد افرادي
كه به نحوي
ساعاتي از
اوقات روزانه‌ي
خود را با گشت
و گذار (surf)
در دنياي
مجازي مي‌گذرانند
روز به روز در
حال افزايش
است. به اين ترتيب
اينترنت
همانند ديگر
فن‌آوري‌هاي
عصر اطلاعات،
بسيار فراتر
از يك فن‌آوري
صرف سويه‌هاي
اجتماعي و
فرهنگي خاص
خود را مي‌يابد.
اين مقاله به
وبلاگ، پديده‌اي
نوظهور در
فضاي
سايبرنتيك كه
با استقبال بي‌نظير
كاربران
ايراني همراه
بوده‌است، مي‌پردازد
و گفتمان
گروهي از
وبلاگ‌هاي
فارسي زبان را
كه نگارندگان
آن‌ها دختران
ايراني هستند
و آثار ادبي
خود را در آن‌ها
به اشتراك مي‌گذارند،
مي‌كاود.

وبلاگ

وبلاگ از
تركيب دو واژه‌ي
وب ( (Webبه
معني شبكه و
لاگ (Log)
به معني گزارش
تشكيل شده
است. واژه‌ي
وبلاگ اولين
بار به‌وسيله‌ي
جرن بارگر Jorn Barger)) در هفده
سپتامبر 1997 به
وجود آمده
است. شكل
كوتاه‌تر آن
يعني بلاگBlog) ) به‌وسيله‌ي
پيتر مرهوز (Peter Merhol)
در آوريل 1999
براي اولين
بار به كار
برده شد. بعد از
آن بلاگ در
زبان انگليسي
به عنوان فعل
به‌ كار برده
شده است. برخي
بر اين عقيده
هستند که
اولين وبلاگ
توسط تيم
برنرزلي
(مخترع وب)
ايجاد  شد که در
آن وي به سايت‌هاي
جديدي که در
آن زمان ايجاد
و بر روي
اينترنت فعال
مي‌شدند،
اشاره مي‌نمود
(http://info.cern.ch) . دومين
وبلاگ توسط
اندرسن مارك (Marc Andreessen's) در NCSA
ايجاد شد که
وي نيز در آن
عملياتي
مشابه وبلاگ
برنرزلي را تا
اواسط 1996 انجام
مي داد
(برگرفته از http://www.wikipedia.com) . در فاصله
بين سال هاي 1996
تا 1997 که از آن به
عنوان «انفجار
وب» ، نام
برده مي‌شود،
چندين وبلاگ
جديد ديگر نيز
ايجاد گرديد. از
وبلاگ هاي
اوليه مي توان
به وبلاگ
متعلق به ديو
وينر (Dave Winer)،
وبلاگ بارگر (Barger) و
كامرون بارت (Cameron
Barrett) ،
اشاره نمود.
محتويات
وبلاگ‌هاي
اوليه اغلب
شامل مجموعه‌اي
از لينک‌ها و
توضيحاتي بود
که متناسب با
علاقه نويسنده‌،
ايجاد مي‌گرديد.
در ادامه
وبلاگ نويسان‌،
علاقه‌مند
به  ايجاد
وبلاگ‌هايي
شدند که در آن
مطالبي را درج
مي‌نمودند که
خود تمايل به
خواندن آن را
در آينده
داشتند.

تعداد
وبلاگ‌ها در
ابتدا بسيار
اندک و محدود
بود تا اين که در
سال 1999 با راه
اندازي چندين
سرويس رايگان
و يا ارزان
قيمت در رابطه
با وبلاگ و
وبلاگ نويسي،
تعداد آنان رو
به افزايش
نهاد. سرويس
هائي نظير :  Pitas, Livejournal، Blogger  و EditThisPage.com ،
نمونه هايي در
اين زمينه مي‌باشند.
استفاده از
سرويس‌هاي
فوق، مستلزم
دانش فني بالايي
نبود و علاقه‌مندان
به ايجاد
وبلاگ مي‌توانستند
به سرعت اقدام
به ايجاد
وبلاگ مورد نظر
خود نمايند.

ويژگي‌ها‌ي
وبلاگ

سبک و شيوه
وبلاگ‌ها
عموما" شخصي،
غيررسمي و يا
خودماني است.
با استفاده از
ابزارهاي
رايگان موجود
بر روي وب مي‌توان
به سادگي
اقدام به ايجاد
و نشر اطلاعات
بر روي وبلاگ،
نمود. وبلاگ‌ها
از لحاظ
کيفيت، محتوي
و اهداف داراي
گونه‌هاي
متعددي بوده و
هر يک مي‌توانند
مخاطبان خاص
خود را دارا
باشند (نظير تيراژ
روزنامه).

اکثر
وبلاگ ها
مبتني بر متن
هستند.در اين
رابطه وبلاگ‌هايي
نيز وجود دارد
که علاوه بر استفاده
از متن، از
ساير اقلام
اطلاعاتي
نظير صوت،
تصاوير و کليپ‌هاي
ويدئوئي نيز
استفاده مي‌نمايند
( بلاگ تصويري (Photoblog ) ، بلاگ
ويديويي (Videoblogs) ، بلاگ‌هاي
صوتي (Audioblog) ).

مولفين
وبلاگ‌ها به
ساير وبلاگ‌ها
لينک (پيوند)
مي‌دهند و به ‌گونه‌اي
آنان را بر
اساس موضوعات
متفاوتي
تقسيم
بندي نموده تا
امکان
استفاده
مناسب و سريع
از ساير وبلاگ
ها باتوجه به
موضوعات
مربوطه در
اختيار کاربران
قرار گيرد.

وبلاگ‌ها،
اغلب شامل يک Blogroll بوده که
شامل ليستي از
لينک ها به
ساير وبلاگ هايي
است که مولف
وبلاگ آنان را
پيشنهاد مي‌نمايد.
تعداد زيادي
از وبلاگ ها
اين امکان را براي
خوانندگان
خود فراهم مي
نمايند که
نقطه نظرات
خود را در
رابطه با
موضوع منتشر
شده بر روي
سايت اعلام
نمايند .

يکي
از نکات جالب
در رابطه با
بلاگ ها ،
سادگي آنان مي
باشد . وب سايت
ها  معمولا"
داراي يک صفحه
اصلي به همراه
مجموعه اي از
لينک ها به
ساير صفحات
براي  مشاهده
اطلاعات
تکميلي مي
باشند. اکثر
وب سايت ها
داراي چنين
ساختاري مي
باشند .

يک
وبلاگ معولا"
حالت عمومي
داشته و امکان
مشاهده و
مطالعه آن در
اختيار عموم
خواهد بود. موجوديت
ها ي موجود در
بلاگ معمولا"
متعلق به يک و
يا چندين مولف
مي باشد .
ابزارهاي
استفاده شده
توسط مولفين
وبلاگ ها
،عموما" ساده
بوده و امکان
افزودن
موجوديت هاي
متفاوت در
زمان دلخواه ،
وجود خواهد
داشت .

يک
وبلاگ بر اساس
اولويت و نظم
زماني‌خاصي
سازماندهي مي‌شود(
از جديد ترين
مطالب منتشر
شده به سمت
قديمي‌ترين
مطالب منتشر
شده ).

شايد اين
سوال مطرح
گردد که چرا
وبلاگ ها تا اين
اندازه
متدوال شده
اند؟ يکي از
توليد کنندگان
نرم افزار
بلاگر در اين
رابطه مي گويد
که «من فکر مي
کنم علت اين
موضوع به اين
مطلب برمي
گردد که آنان
چيزي براي
گفتن دارند.
در دنيائي که
شايد فرصتي
براي گفتن به
آنان داده نمي
شود و يا
امکان بيان
عقايد و نقطه
نظرات خود را
ندارند ولي مي
دانند که مي
بايست بگويند.
شايد وبلاگ
بهترين گزينه
در اين رابطه
باشد.»

برخي
وبلاگ ها
صرفا" داراي
يک مولف مي
باشند و برخي
ديگر به صورت
گروهي اداره
مي شوند .

وبلاگ
ها از مجلات و
روزنامه ها
داراي کارآئي بمراتب
بيشتري بوده و
و تعداد زيادي
از بلاگ ها
داراي يک بخش
با نام «نقطه
نظرات» بوده
که خوانندگان
مي‌توانند نقطه
نظرات ارائه
شده توسط ساير
خوانند گان را
مطالعه و نظر
خود در اين
رابطه بيان
نمايند . با
توجه به ويژگي
فوق ، نويسنده
يک وبلاگ
علاوه بر ارائه
نظر و ديدگاه
خود مي تواند
پس از گذشت
چندين ساعت ،
بازخورد آن را
داشته باشد و
در صورت لزوم
نقد و بررسي
مجدد در
ارتباط با يک
مطلب را ارائه
نمايد .

يک
وبلاگ بندرت
اهداف مالي را
دنبال مي
نمايد. از
جمله اهداف
وبلاگ نويسان
مي توان به
تمايل آنان به
منظور برقراري
ارتباط با
ديگران ،
معرفي
توانمندي ها
و  سرگرمي ،
اشاره نمود
(شايد هم
ترکيبي از سه
مورد) .

وبلاگ
ها، تبعيض ها
و محدوديت هاي
موجود در ارتباط
با منابع
رسانه اي ديگر
را از ميان بر
مي دارند .
تعداد زيادي
از خوانند گان
روزنامه ها بر
اين اعتقاد
هستند که روزنامه
ها و
ايستگاههاي
سخن پراکني ،
داراي شرايط
بهينه و
مناسبي براي
آزادهاي مدني
نمي باشند
.اين موضوع در
رابطه با
وبلاگ ها  صدق
نمي نمايد .
وبلاگ ها  در
عرصه هاي
متفاوتي و در
ارتباط با
مسائل متفاوت
سياسي ،
احتماعي و
فرهنگي
،اقدام به نشر
اطلاعات
نموده و مخاطبان
با رويکردي
کاملا"
آزادنه قادر
به مطالعه
مطالب منتشر
شده و در صورت
تمايل بيان
ديدگاه خود در
ارتباط با آن
مي باشند (به
نقل از http://www.blogger.com )

وبلاگ‌هاي
فارسي

بر طبق
شمارش سايت
بلاگ‌هرالد (http://www.blogherald.com) در
اكتبر 2005
تاكنون در
جهان بالاتر
از صد ميليون
وبلاگ ساخته
شده است كه از
بين آن‌ها هفت‌صد
هزار وبلاگ
متعلق به
ايران است.
اين آمار با
توجه به اين‌كه
ايران جزو
كشور‌ها‌ي
توسعه نيافته
است بسيار
قابل توجه
است. به طور
مثال آمار
وبلاگ‌هاي
برخي از كشور‌ها‌ي
توسعه‌يافته
اينچنين است:
استراليا 450000،
ايتاليا 250000، اسپانيا
50000، آلمان 300000 و
كانادا 700000.

بيشترين
وبلاگ‌ها‌ي
ايراني
معمولا به
ترتيب روي اين
سرويس‌ها
ساخته شده‌اند:
Persianblog كه اولين
سرويس‌ دهنده‌ي
ايراني است با
بيش از 500000
وبلاگ،
Blogfa با بيش از 50000
وبلاگ،  Blogsky، Mihanblog، Parsiablog.

علاوه‌بر
سرويس
دهندگان
فارسي،
بسياري از
وبلاگ‌ها‌ي
فارسي نيز بر
روي سرويس Blogger
ميزباني مي‌شوند.

مفهوم
گفتمان

مفهوم
گفتمان
پديده‏اي است
مبهم و با
معاني متفاوت.
كثرت معاني
اين پديده
موجب پيچيدگي
و ابهام در در
يافت و فهم
صحيح معاني و
تعاريف آن شده
است. واژه‏ي
گفتمان (discourse) كه
سابقه‏ي آن در
برخي منابع به
قرن چهارده ميلادي
مي‏رسد از
واژه‏ي
فرانسوي discourse((dis-koor و
لاتين discurs-us به
معني گفتگو و
محاوره و
كفتار و از
واژه‏ي discursum/ discurrer
به معني طفره
رفتن، از سر
باز‏كردن و
تعلل ورزيدن
گرفته شده
است.

فرهنگ
آكسفورد (بيست
جلدي 1989) ذيل
مدخل discourse معاني
و تعاريف
متعددي از اين
واژه به‏دست
مي‏دهد.

-
مسير رو به
پيش‏، جريان
رونده‏، روند
يا توالي
زماني و...

-
ارتباط
انديشه از
طريق كلام‏
تبادل يا
تعامل زباني‏
گفتگو.

-
تركيب يا
مجموعه‏ي خاص:
تحليل گفتمان.
در
زبان‏شناسي
روش تحليل
ساختار متون
يا گفتار‏ها و
پاره‏گفته‏هايا
كلام‏ها‏ي
طولاني‏تراز
يك جمله كه هم
محتوا و فحواي
زباني آن‏ها و
هم زمينه و بافت
اجتماعي –
زباني (
زبان‏شناسي
اجتماعي) آن‏ها
را مورد بررسي
قرار مي‏دهد.
تحليل گفتماني
به
تحليل‏ها‏يي
گفته مي‏شود
كه با استفاده
از اين روش به
اجرا در‏آيند.

- صحبت
كردن
درباره‏ي
چيزي يا
موضوعي با
ديگران.

- صحبت
كردن
درباره‏ي يك
موضوع به طور
مفصل.

گفتمان
نه تنها مربوط
به چيز‏ها‏يي
است كه
مي‏توانند
گفته يا
درباره‏شان
فكر كرد بلكه
درباره‏ي اين
نيز هست كه چه
كسي در چه
زماني
مي‏تواند صحبت
كند. گفتمان
سازنده‏ي
معنا و
ارتباطاط اجتماعي
است. شكل
دهنده‏ي
ذهنيت، روابط
سياسي و نيز
روابط قدرت
است. هر
فعاليتي در
قالب تعاملات
فرهنگي كه به
تبادل معنا
بينجامد، نوعي
گفتمان است.
تمام
شكل‏ها‏ي
ارتباط
فرهنگي مي‏تواند
به عنوان
گفتمان تلقي.

در
سال‏ها‏ي
اخير عمده‏ي
توجه معطوف به
كاركرد‏ها‏ي
اجتماعي و
سياسي
گفتمان‏ها
به‏ويژه
توانايي
آن‏ها در
فراهم ساختن
شرايط امكانات
و موقعيت‏ها‏ي
مختلف براي
ظهور و عرض
اندام خود‏‏،
فرد، آزاي و
مهم‏تر از همه
ايجاد
بستر‏ها‏ي
لازم براي
شتاب بخشيدن
به ظهور و
تكامل هر‏چه
سريعتر نهاد‏ها‏ي
جديد براي
تامين
آزادي‏ها‏ي
فردي و
اجتماعي،‏
كاهش دامنه‏ي
قدرت و تضعيف
اقتدار و
سيطره‏ي دولت
و حكومت بود.

تحليل
گفتمان در يک
نگاه

در
دهه‏ي 1950
گرايشي در علم
زبانشناسي
بنام تحليل
گفتمان ظهور
كرد كه در
كمتر از دو
دهه اكثر رشته‏هاي
علوم اجتماعي
و ارتباطي را
در‏نورديد. و
اکنون به
عنوان گرايش
بين رشته ايinterdisciplinary در
مطالعه ي
پديده ها ي
اجتماعي به
کار مي رود.

تحليل
گفتمان را ما
در ترجمه ي discourse
analysis به
کار مي بريم.
از اين واژه
در زبان فارسي
ترجمه ها ي
متفاوتي شده
است. زبان
شناسان آن را
به سخن کاوي
برگردانده
اند. بعضي از
منتقدين ادبي
روانشناسان و
مورخان از آن
به تحليل
گفتار ياد
کرده اند و
عالمان علوم
سياسي و اجتماعي
به خصوص جامعه
شناسان از آن
به تحليل گفتمان
ياد مي کنند
که به نظر مي
رسد معناي
وسيعتري از
زبانشناسان
از اين واژه
در نظر دارند.

اصطلاح
گفتمان ظاهرا
اولين بار در
مقاله‏ي تحليل
گفتمان (1952)
نوشته‏ي زليك
هريس به‏كار
رفت. هريس در
اين مقاله
ديدي
صورت‏گرايانه
و
ساخت‏گرايانه
از سازه‏ها‏ي
بزرگتر از جمله
داردو
مي‏گويد:
تحليل گفتمان
نگاهي كاملا صورت‏گرايانه
به متن است.

بعد از
او عده‏اي آن
را نقطه‏ي
مقابل تحليل
نوشتار به كار
برده اند.اين
عده معتقد
بودند كه تحليل
گفتمان شامل
ساختمان زبان
گفتار مانند:
گفتگو‏ها،
مصاحبه‏ها،
تفسير‏ها و
سخنراني‏هااست.
و تحليل متن
شامل ساخمان
زبان نوشتار
مانند
مقاله‏ها،
داستان‏ها،
گزارش‏ها و
غيره است.
چندي بعد برخي
از
زبان‏شناسان
آن را در
معاني
متفاوتي بكار‏بردند.
دسته‏ي اخير
معتقد بودند
كه تحليل
گفتمان به
كاركرد يا
ساخت جمله و
كشف وتوصيف
روابط آن
مي‏پردازد.به
عبارت ديگر
تحليل گفتمان
نزد اين عده
عبارت است از:
شناخت
رابطه‏ي
جمله‏ها با
يكديگر و
نگريستن به كل
آن چيزي كه
نتيجه‏ي اين
روابط است.
آن‏چه كه
ازاين تعريف
بر‏مي‏‎آيد
اين است كه ما
در تحليل
گفتمان بر‏خلاف
تحليل‏ها‏ي
سنتي
زبان‏شناختي
صرفا به عناصر
نحوي و لغوي
تشكيل
دهنده‏ي جمله
به عنوان
عمدم‏ترين
مبناي تشريح
معنا يعني بافت
متن سرو كار
نداريم. بلكه
فراتر از آن
ما با عوامل
برون زباني
يعني بافت
موقعيتي  فرهنگي
و غيره سر و
كار داريم.

زليك
هريس كه واضع
اين واژه است
آن را در معنا‏ي
وسيعي به‏كار
گرفته بود. او
معتقد بود كه
بحث راجع‏به
گفتمان را از
دو بعد
مي‏توان
سامان داد:
اول بسط روال‏ها
و روش‏ها‏ي
معمول د ر
زبان‏شناسي
توصيفي و
كاربرد آن‏ها
در سطح
فرا‏جمله(متن)
و دوم رابطه
ميان اطلاعات
زباني و غير
زباني مانند
رابطه‏ي زبان
و فرهنگ و
محيط
و اجتماع. در
بعد اول صرفا
اطلاعاتي
زباني مد نظر
است ولي در
بعد دوم
اطلاعات غير
زباني مانند
فرهنگ محيط  وغيره
كه در خارج از
حيطه‏ي زبان‏شناسي
است.

زبان‏شناسان
در مطالعه‏ي
تحليل گفتمان
دو ديدگاه را
مطرح
كرده‏اند:
نخست يد‏گاهي
كه تحليل
گفتمان را
بررسي و تحليل
واحد‏ها‏ي
بزرگتر از
جمله را تعريف
مي‏كند. ديگري
ديد‏گاهي است
كه تحليل
گفتمان را
تمركز خاص بر چرايي
و چگونگي
استفاده از
زبان مي‏داند.
ديگاه اول كه
به شكل صورت
متن توجه
مي‏كند
صورتگرا يا
ساختار‏گرا
مي‏نا‏مد و
ديدگاه دوم كه
به نقش و
كاركرد متن
توجه دارد
كاركرد‏گرا.

ساختار‏گرايان،
گفتمان را
واحد مشخصي از
زبان
مي‏دانندكه
بزرگتر از
جمله است و
تحليل گفتمان
را تحليل و
بررسي اين
واحد‏ها
تعريف مي‏كنند.
از نظر اينان
زبان
پديده‏اي
ذهني است و ذهن
انسان را
مي‏توان
براساس طبقات
نمادين انتزاعي  و آزاد
از بافت كه به
طور مرتب تعريف
مي‏شوند
توصيف كرد.
ساختار‏گرايان
بيشتر به
مطالعه‏ي
سازمان
زنجيره و
همنشيني و
رابطه‏ي
صورت‏ها‏ي
واحد با
يكديگر
مشغولند.

كاركرد‏گرايان
كه به بافت،
تحليل و شناخت
آن تاكيد
مي‏ورزند،
زبان را
پديده‏اي
اجتماعي مي‏دانند
و معتقدند كه
زبان قسمتي از
جامعه است و
پديده‏ها‏ي
زباني،
اجتماعي‏اندو
پديده‏ها‏ي
اجتماعي،
زباني محسوب
مي‏شوند.
كاركرد‏گرايان
تحليل گفتمان
را مطالعه‏ي
جنبه‏ها‏ي مختلف
چگونگي
استفاده از
زبان
مي‏دانند و بر
روي نقش
واحد‏ها‏ي
زباني متمركز
هستند. اينان به
عمل انجام شده
توسط مردم  يا
مقاصد معيني
كه در به‏كار‏گيري
زبان وجود
دارد توجه
مي‏كنند و سعي
دارند معاني
اجتماعي،
فرهنگي و شخصي
آن را بشناسند
و آن‏ها را
توجيه كنند.

بنابراين
مي‏توان گفت
كه در تحليل
گفتمان ما با
دو عنصر كليدي
سرو كار داريم
كه بايد به هر دوي
آن‏ها توجه
كنيم: بافت
متن و بافت
موقعيت. منظور
از بافت متن
اين است كه يك
عنصر زباني در
چارچوب چه
متني قرار
گرفته
و جملات
ماقبل و مابعد
آن عنصر در
داخل متن چه
تاثيري در تبلور
صوري،
كاركردي و
معنايي آن
دارد. بافت
موقعيتي كه از
آن به بافت
غير زباني هم
يادمي‏كنند،
نخستين بار
توسط
مالينوفسكي
به‏كار گرفته شد
و بعب از آن
قوم‏نگاران و
زبان‏شناسان
زيادي آن را
به‏كار بردند.
در بافت
موقعيتي، يك عنصر
يا متن در
چارچوب
موقعيت خاصي
كه توليد شده
است، مد نظر
قرار مي‏گيرد.
بافت‏ها‏ي
فرهنگي،
اجتماعي،
محيطي و سياسي
همگي از اين
نوع هستند.

اصول
تحليل گفتمان

گفتمان
را مي توان در
سطوح مختلف
مورد بررسي
قرار داد. مي
توان مانند
فوکو در
ديرينه شناسي
و تبار شناسي
دانش و يا
مانند
هابرماس در
نقد مدرنيته
گفتمان را در
وسيعترين
معناي قابل
انتزاع مورد
تحليل و بررسي
قرار داد.

اما
دراين بخش  توجه
ما به تحليل
گفتمان،
معطوف به روش
است. در اينجا
از تحليل
گفتمان به
مثابه يک
تکنيک مانند
ساير تکنيک
هاي علوم
اجتماعي ياد
مي کنيم. توجه
ما در اين جا
به سطوح پايين
تر تحليل معطوف
است. سطوحي که
از سنت مراحل
تحقيق تجربي
پيروي مي کند
ولي در عين
حال ما را از
مسايل نا گفته
و پنهان متن
آگاه مي سازد.
بنابراين
تحليل گفتمان
مي تواند
تحليل يک متن،
يک عبارت يا
يک سخنراني و
يا تحليل
تطبيقي چند
متن،
سخنراني،
روزنامه ها و
مجلات باشد.

نخستين
شرط ضروري
براي تحليل
گفتمان تعيين
چارچوب نظري
است. مانند
ديگر تکنيک‌هاي
تحقيق، محقق
در ابتدا
بايستي
چارچوب تئوريکي
براي تحقيق
خود داشته
باشد تا
براساس آن
بتواند فرضيه
ها و متغير ها
ي خود را مشخص
سازد. اين امر
نيز پس از يک
مطالعه ي
مقدماتي براي
محقق حاصل مي
شود. بعد از
مشخص شدن
چارچوب
تئوريک محقق
درصدد يافتن
بهترين روشي
است که براي
سنجش آن متغير
ها مناسب
باشد. با مشخص
شدن چهار چوب
تئوريک و
اتخاذ روش
مناسب، محقق
متغير ها ي خود
را که براساس
چهارچوب
تئوريک ساخته
بود به شاخص
ها و ابعاد
کوچکتر تقسيم
مي کندو با توجه
به اين شاخص
ها محقق به
دنبال جمع
آوري مطالب(
جملات، گزاره
ها و پاراگاف
ها و...) مي رود.

نمونه:
ديگر مرحله‌ي
تحليل گفتمان
برنمونه گيري
استوار است.
به اقتضاي
موضوع مورد
بررسي محقق
بايد متن ها
يي را گرد
آوري کند تا
بتواند مسئله
ي مورد بررسي
را به نحو
قابل تعميم
تحليل کند.
انتخاب نمونه
ها ي مورد
بررسي دقيقا
به موضع بررسي
مرتبط است.
مثلا اگر ما
گفتمان ها ي
جامعه ي مدني را
در روزنامه ها
ي کشور بررسي
مي کنيم
نيازمند به
روز نامه ها ي
خاص در زمان
ها ي خاص
هستيم. نمونه
گيري در تحليل
گفتمان نيز از
روش ها ي
معمول تحليل گفتمان
تبعيت مي کند.

واحد
تحليل در
تحليل گفتمان
فراتر از کلمه
است، بر حسب موضوع
مورد بررسي و
برحسب متغير
ها و شاخص ها ي تحقيق،
واحد تحليل مي
تواند يک
جمله، عبارت،
بند،
پاراگراف،
صفحه و يا سر
مقاله،
مقاله، سخنراني
و .. باشد.

طبقه
بندي مطالب
جمع آوري شده،
بعد از جمع
آوري مطالب آن
ها را مطابق
فرضيه ها ي
تحقيق در
مقولات يا
طبقات متفاوت
دسته بندي مي
کنيم. طبقه
بندي مطالب و
يادداشت ها در
تحليل گفتما        ن
نيز مانند
ديگر تکنيک ها
ي تحقيق
بايستي دقيقا
مبتني بر شاخص
ها و متغير ها
ي فرضيات و
اهداف تحقيق
باشد. افزون
بر اين خود
طبقات نيز بايد
روشن، دقيق،
کامل و متمايز
باشد.

پردازش
داده‌ها،
در تحليل
گفتمان محقق
مي تواند داده‌هاي
جمع‌آوري شده
خود را که بر
اساس تمامي
قواعد و ضوابط
تحقيق تجربي
طبقه بندي شده
اند، کد گذاري
نموده و به
صورت کمي در
آورد.

محقق
پس از تمامي
مراحل فوق
بايستي بر طبق
اصول تحليل
گفتمان به تحليل داده‌ها
و مطالب
بپردازد. اين
تحليل مي
تواند ناظر به
چند سطح، يعني
سطح تفسيري که
به تحليل
فرايندها مي
پردازد و سطح
تبيني که در
واقع تحليل
اجتماعي است
باشد. چگونگي
ارتباط سطوح
گفتمان با
سطوح تحليل را
در تصوير 1 مي‌بينيم.

تصوير 1 -
سطوح گفتمان (فرکلاف،
1995)

توصيف(تحليل
متن)

تفسير(تحليل
فرايند)

تبيين(تحليل
اجتماعي)

فرايند
توليد

متن

فرايند
تفسير

کردار
گفتماني

کردار
اجتماعي
فرهنگي

(موقعيتي،
اجتماعي،
نهادي)

اين
تحليل به ما
نشان مي دهد
که تحليل بايد
ناظر به چه
سطحي باشد.
گفتمان داراي
سطوح متفاوتي
است به همين
دليل، سطوح
تحليل نيز
بايستي متفاوت
باشد. اين
تصوير به ما
نشان مي ده که
در تحليل
گفتمان سطوح
تحليل چگونه بايستي
مطاق با سطوح
تحليل گفتمان
باشد. اگر محقق
گفتمان را به
منزله ي متن
در نظر گرفته
است سطح تحليل
او توصيفي
(تحليل متن text analysis)
است و اگر
محقق گفتمان
را به منزله ي
کنش متقابل
بين فرايند
توليد و
فرايند تفسير
و متن در نظر
مي گيرد و مي
خواهد رابطه ي
جريان توليد
متن و متن و
جريان تفسير
متن و متن را بررسي
کند سطح تحليل
او ناظر به
تحليل فرايند ها
يا تفسير متن
است. واگر
نهايتا محقق
گفتمان را
بافت يا زمينه
ي کلي اي که
متن در آن
توليد و تفسير
مي شود در نظر
مي گيرد تحليل
او تبييني و
در عين حال
اجتماعي است.
چرا که اين
سطح تحليل نه
تنها ناظر به
کردار گفتماني
( کنش متقابل
بين فرايند ها
ي گفتماني توليد
و تفسير متن
ومتن) است
بلکه به کردار
اجتماعي و
فرهنگي يا به
عبارت بهتر به
بافت و زمينه
ي کلي متن
معطوف است. در
اين سطح، محقق
متن را
نا‏هماهنگ،
متضاد و متاثر
از شرايط
اجتماعي،
فرهنگي و
موقعيتي مي
داند و مي کوشد
با استفاده از
دلالت‏ها‏ي
ضمني، التزام
ها، پيش
فرض‏ها،
تلقي‏ها و
تداعي ها،
معاني نهفته و
پنهان متن را
کشف و بيان
کند.

بنابراين
همچنان که
گفتمان را در
سطوح متفاوت،
گفتمان به‏‏‏
منزله
متن، گفتمان
به منزله‏ي
کنش متقابل يا
کردار
گفتماني و
گفتمان در سطح
اجتماعي، مد
نظر قرار
مي‏دهيم، يا
روش تحليل
گفتمان را نيز
به همين ترتيب
مي توان به
سطوح متفاوت
توصيف( زبان
شناسي متن)
تفسير روابط بين
فرايند‌ها‏ي
تفسيري و
توليد گفتمان
و تبيين روابط
بين فرايند‌ها
ي گفتماني و
فرايند ها ي
اجتماعي،
تقسيم کرد.

ملاك
انتخاب وبلاگ‌ها
در اين تحقيق

وبلاگ‌ها
هر يك مشخصه‌هايي
دارند، كه آن‌ها
را از يكديگر
متمايز مي‌‌سازد.
در انتخاب
وبلاگ‌ها در
اين تحقيق
برخي از
مشخصات از
الويت برخوردار
بوده‌اند كه
به ترتيب ذكر
مي‌شود.

موضوع:
مهمترين ملاك
تقسيم‌بندي
وبلاگ‌ها
موضوع آن‌هاست.
وبلاگ‌ها‌ از
طرف افراد
مختلف و در
موضوعات
متفاوت ادبي،
سياسي،
اجتماعي،
اقتصادي،
خبري و سرگرمي
نوشته مي‌شوند.
در اين تحقيق
صرفا وبلاگ‌ها‌ي
ادبي انتخاب
شده‌اند.

جنسيت:
جنسيت
نويسنده‌ي
وبلاگ مشخصه‌ايست
كه تاثير مهمي
بر نام، ويژگي‌ها‌ي
ظاهري (مثل
رنگ، فرم،
انتخاب عكس‌ها‌ي
وبلاگ و
غيره)، محتوا
و مناسبات
نويسنده و مخاطب
مي‌گذارد. به
طوري كه اغلب
مي‌توان به  به
راحتي وبلاگ‌ها‌ي
دو جنسي را از
يكديگر تشخيص
داد. البته
استثنائاتي
نيز وجود دارد
مثلا در وبلاگ‌ها‌ي
تخصصي اين
تفاوت‌ها
كمتر مي‌شود.
برخي از افراد
نيز
تعمدا سعي
دارند كه
جنسيت‌شان
آشكار نشود و
يا خود را با
جنسيت مقابل
معرفي كنند كه
البته اين
مسئله در
دنياي وب نسبتا
نادر است.

تداوم:
تداوم در
نوشتن و بروز
كردن وبلاگ
يكي از مشخصه‌هاي
اصلي وبلاگ
است. گرچه
وبلاگ‌ها‌يي
نيز هستند به
صورت نامنظم و
با فواصل
طولاني بروز
مي‌شوند. در
اين تحقيق
وبلاگ‏ها‏يي
انتخاب شده‏اند
كه حداقل در
يك سال گ‏ذشته
به طور نسبتا
منظمي (حداقل
هر هفته
يك‏بار)در
وبلاگ خود
نوشته‏اند.

تعداد
بازديد‌كننده:
براي اين‌كه
وبلاگي مورد
بازديد قرار
گيرد،
نويسنده بايد
اطلاع رساني
كند. معمولا
اين اطلاع
رساني از طريق
لينك‌هايي
صورت مي‌گيرد
كه وبلاگ‌نويسان
به وبلاگ‌ها‌ي
يكديگر مي‌دهند.
لينك‌ها‌ي هر
وبلاگ غالبا
به وبلاگ‌ها‌ي
مشابه است.

سابقه‏دار
بودن: سابقه‏ي
يك وبلاگ قطعا
به وبلاگ
اعتبار خاصي
مي‏بخشد. هرچه
سابقه‏ي يك
وبلاگ بيشتر
باشد
بازديد‏كنندگان
آن نيز بيشتر
هستند. وبلاگ‏ها‏ي
مورد بررسي
حداقل يك سال
از عمرشان مي‏گذرد.

وبلاگ
مورد بررسي

در اين
تحقيق شش
وبلاگ براساس
ملاك‌هاي طرح
شده و با
جستجو در
اينترنت
انتخاب شده‌اند.
وبلاگ ها ي
انتخاب شده
عبارتند از:

ماه کولي (http://mahekoli.blogspot.com)

کلثوم ننه
پست مدرن (http://vaspoher2.persianblog.com/)

طومار:
شعر خوري بر
وزن هواخوري (http://leilafarjami.blogspot.com)

نامه ها‌يي
که پسر همسايه
پاره کرد (http://pich-ostekhooni.blogspot.com)

مژگان
بانو (http:/mojganbanoo.persianblog.com)

طبقه‌بندي
گفتماني
وبلاگ‌ها

گفتمان
وبلاگ‌ها‌ي
ادبي دختران
به سه گفتمان
خرد‌تر تقسيم
مي‌شود. اين
تقسيم بندي بر
اساس عناصر
گفتماني اين
وبلاگ‌ها - كه
در ادامه به
شرح كامل آن‌ها
خواهم پرداخت
- صورت گرفته
است. سه
گفتمان خرد‌تر
عبارتند از:
گفتمان
دختران بد،
گفتمان دختران
خوب و گفتمان
دختران عادي.
در گفتمان
دختران بد،
عناصر زندگي
روزمره
غايبند. مضمون
اصلي اين
وبلاگ‌ها
عصيان است.
عصيان برعليه
هنجار‌ها،
سنت‌ها،
خانواده و نظم
نفرت‌انگيزي
كه بر زندگي
آنان حاكم
است. گفتمان
دختران خوب
حول محور
مفهوم عشق و
آن هم عشق
استعلايي يا
عشق رومانتيك
شكل مي‌گيرد.
هر‌چقدر كه در
وبلاگ‌ها‌ي
دختران بد عشق
زميني، كثيف و
نافرجام است
در وبلاگ‌ها‌ي
دختران خوب
آرماني و الهي
است. و اما
دختران عادي،
آن‌ها درباره‌ي
چيز‌ها‌ي
عادي مي‌نويسند.
مسائلي كه در
زندگي روزمره‌ي
خود با آن‌ها
سر و كار
دارند. دختران
عادي عموما از
مفاهيم بزرگ و
قضاوت‌ها‌ي
بزرگ پرهيز مي‌كنند
و با عباراتي
ساده، تجربه‌هاي
زيست شده‌ي
خود را به
اشتراك مي‌گذارند.
در ادامه به
بررسي
تمايزات و
ويژگي‌هاي
اصلي اين سه
گفتمان
خواهيم پرداخت.

دختران بد

شكل ظاهري
وبلاگ‌هاي
دختران بد،
حتي اگر در
كمال سادگي
باشد، ردپايي
از عصيان و
تفاوت را باقي
مي‌گذارد:
تصاوير
نابهنجار يا
رنگ‌هاي
ناموزون. عشق
زميني تم اصلي
اين وبلاگ‌هاست.
عشقي كه در
بدبينانه‌ترين
شكل و در
نهايت ناكامي
ظهور مي‌كند:

« عزيزم،
مي داني

من خيلي
عاشق بوده ام

عاشق سنگ
و کلوخ بي
جهتِ کنار
جاده ها

عاشق جسد
ظريف بچه اي
که در زير
باران به خاک
مي سپرند

عاشق
گاوهايي که در
ماه هاي قحطي
زده، شيرِ خشک
مي دهند

عاشق کاغذ
ديواري پاره و
چرب آشپزخانه
هاي قديم

عاشق
پتويي که بوي
همخوابگي زني
را مي دهد با
ارواح

عاشق
حقيقت هاي
کوتاه مدت و
پر ابهام

عاشق
پرواز خيالي
قهرماني که
سقوط خواهد
کرد» (از
وبلاگ طومار)

زندگي در
وبلاگ‌هاي
دختران بد،
كليتي مبتذل و
بي‌معنا است.
يا كاملا به
گونه‌اي
متضاد، كليتي
آرماني است كه
همواره جستجو مي‌شود
اما از دست مي‌گريزد.
دختران بد، بد
بودن خود را
پذيرفته‌اند
و وبلاگ،
مجرايي براي
اعتراف به بد
بودن است. بد
بودني كه ناشي
از رهايي و
تفاوت است.
نوشته‌هاي آن‌ها
غالبا طولاني
و افشاگرانه
است. چيزي كه
افشا مي‌شود
همان ابتذال و
بي‌معنايي
زندگي، عشق و
آرمان است.
واژگان و چيزها
در خدمت افشاگري
گرفته مي‌شوند:
جهنم، تابوت،
زندان‌بان،
خنجر و ... .

خانواده
در نوشته‌هاي
دختران بد
غايب است.
غيبتي ظاهري
كه گه‌گاه در
قالب كناياتي
تلخ و زهردار
حضور همه‌جايي
خود را افشا
مي‌كند:

«چرا بايد
براي داشتن
پدر و مادر
خدا را شکر کرد؟

-من نمي
دانم، من هيچ کدام
را ندارم» (از
وبلاگ نامه‌هايي...)

دين با
گناه پيوندي
نزديك خورده
است و احساس گناه،
مهم‌ترين ترس
رهايي است. در
اين وبلاگ‌ها،
دين مترادف
شريعت است.
شريعتي كه
تمام هنجارها
و اجبارها را
نمايندگي مي‌كند:

« اين
خرسك‌هاي
پشمالويي كه
ديشب لابه لاي
خوابم مي‌خواستند
مسلماني

ياد من
دهند و اين كه
با فاحشه ها
نشست و برخاست
نكنم هر قرآني
كه برايم

باز مي
كردند كه
خدايي‌تر
جلوه كنند
خراب بود
انگار كه
دستگاه‌هاي
چاپ كتاب‌ها

يا جوهر
پخش كنند يا
جوهر خشك
كنند» (از
وبلاگ نامه‌هايي...)

خدا در
وضعيتي
متفاوت با دين
قرار دارد. او
شريك جرم تلخ‌كامي‌ها
و رنج‌هاست:

« من با
خدا حساب هاي
كهنه زياد
دارم

از هم
بازي‌هايي كه
لابه‌لاي آهن
پاره‌ها و
تومور و تب به
تقاص
خودخواهي‌اش

جا ماندند
تا تنها مرد
دوست داشتني
زندگي‌ام

من تلخ
نيستم ولي تو
چند بار از
آلبوم هاي كودكي‌ات
فراري شدي؟»
(از وبلاگ
نامه‌هايي...)

دختران بد
در دايكوتومي
«توانايي
اغراق‌آميز»
و «انفعال»
سردرگم‌اند.  يا مي‌خواهند
تمام
ناخواستني‌ها
را ويران
كنند:

«امروز
براي تمام
دنيا شاخ و
شانه كشيدم

در ازاي
هر رنج مادرم

يك انسان
تكه تكه مي‌كنم

از بي‌صفت
ترينشان شروع
مي‌كنم

به نام پدر»

و يا با
اعتراف به
ناتواني محض
تسكين مي‌يابند:

« تقصير
من نبود

اگر آن
روز تو سوختي
و من تماشا
کردم

باور کن
سعي کردم (مگر
ايمان شرط
معجزه نبود؟)

من که
ايمان داشتم
از خاکم، به
خاک مي‌روم

هر چه از
تنم مي‌کندم
که شعله هايت
را خاموش کنم

نه خبر از
خاک بود نه
خبر از آبي که
گلي‌ام کرده
بود

با تکه‌هاي
گوشت و خون
داغ که نمي‌شد
نجاتت داد

آخر تو
سوختي و من
براي تکه پاره‌هاي
سرگردان خودم
اشک ريختم!»  (از وبلاگ
نامه‌هايي...)

تصاوير
و عكس‌ها، با
محتواي وبلاگ‌ها
هم‌گون‌اند.
اشياء بدِ
فراموش شده يا
خاطرات بدِ
فراموش ناشده:

عكس
1– چسب زخم (از
وبلاگ نامه‌هايي...)

عكس
2- نمايي از يك
قبر (از وبلاگ
نامه‌هايي...)

دختران
خوب

وبلاگ‌هاي
دختران خوب
سرشار از عشق،
زيبايي و اميد
است. در سطحي‌ترين
و رايج‌ترين
شكل آن‌ها.
عشقي كه با
ايمان
درآميخته، تم
اصلي وبلاگ‌هاي
دختران خوب است.
شكل ظاهري اين
وبلاگ‌ها در
اصطلاح «گل و
بلبل» است:
پرنده،
آسمان، مينياتور،
گل‌هاي قرمز.
نوشته‌ها به
تكرار
مضاميني
همچون خداي
خوب، طبيعت زيبا
و عشق آرماني
يا جملاتي شبه
عرفاني محدود مي‌شوند:

«از
ارتفاع
درختان سيب مي
آيم:

سلام
محبوبم!

اگر نباشي
تو

من از بهشت
خدا هم

فرار
خواهم کرد...»
(از وبلاگ
مژگان بانو)

تصاوير و
عكس‌ها،
زيبايي طبيعت
را به عنوان
مظهر خدا و
عشق استعلايي
به نمايش مي‌گذارند:

عكس
3- سيب (از وبلاگ
مژگان بانو)

در وبلاگ‌هاي
شعر، از نظر
فرم‌شناسي،
قالب اصلي غزل
است و در كنار
آن شعرهاي
نويي كه عموما
تحت تاثير
زبان شاعرانه‌ي
سهراب سپهري
يا شاعراني هم‌چون
مصدق و مشيري
قرار دارند به
چشم مي‌خورد.

دختران
خوب از ارزش‌هاي
رسمي حمايت مي‌كنند.
به موسيقي
سنتي علاقه
دارند و
خانواده را
حاصل پيوندي
آسماني به
شمار مي‌آورند.
نظراتي كه
مخطبان براي
دختران خوب مي‌نويسند،
پر از احساس
هم‌دردي و
محبت است. هيچ‌كس
به دختران خوب
توهين نمي‌كند
يا به خود
اجازه نمي‌دهد
تا آنان را
بيازارد.

يكي از
مهم‌ترين
ويژگي‌هاي
دختران خوب،
معشوق بودن آن‌هاست.
معشوق‌بودگي
در سرار سطرها
و معناها حضور
دارد.

دختران
عادي

دختران
عادي درباره‌ي
زندگي روزمره‌ي
خود مي‌نويسند.
قالب وبلاگ‌هاي
آن‌ها ساده
است و نوشته‌ها
كوتاه‌اند.
دختران عادي،
دختران
هنرمندند.
بيشتر از دختران
خوب و بد كتاب
مي‌خوانند و
اين را در
نوشته‌هاي
خود انعكاس مي‌دهند.
اشيايي كه در
شعرها و متن‌هاي
آن‌ها به چشم
مي‌خورد، بر
خلاف دختران
بد، ساده و دم‌دستي
و شايد كم
اهميت‌اند.
دختران خوب
درباره‌ي
كليت‌ها حرف
نمي‌زنند.
قضاوت‌هاي
بزرگ نمي‌كنند.
حقايق نهان را
برملا نمي‌سازند.
كم‌تر گرفتار
احساس انفعال
يا توانايي
مفرط مي‌شوند.
آن‌ها درباره‌ي
احساسات ساده
و هر روزه‌ي
خود مي‌نويسند:

«مي‌خزم
به زير پتو

پتو گرم
در انتظارم

و من

بيگانه با
آواز سوزناک
هزار پرنده‌ي
شيء شده

که لانه
اي دارند زير
کوک ساعت‌ها

و هر صبح
مي نوازند

شعاروار

به عشق
همراهي خفته‌ي
آرام» (از
وبلاگ ماه
كولي)

تصاوير
و عكس‌ها
هنرمندانه‌اند
و بيش‌تر از
اين لحاظ قابل
توجه‌اند:

عكس
3- ماه (از وبلاگ
ماه كولي)

توجه
به عناصر
زندگي روزمره
و به كار بردن
آن‌ها در
نوشته‌ها يكي
از مهم‌ترين
ويژگي‌هاي
آثار دختران
عادي است:

«اين
روزها خيلي
کار دارم

خيلي زياد

بايد توي
دفترچه
کارشناسي
ارشدم

يک جفت
جوراب صورتي
تا نخورده
بگذارم

همينجوري
،

براي
يادگاري .

و دنبال
تمام کلاغ هاي
بلوار کشاورز
بدوم

و بعد
بنشينم

روي زمين

چهار زانو

براي
برگها قصه
بگويم» (از
وبلاگ كلثوم
ننه...)

نتيجه‌گيري

طبقه‌بندي
وبلاگ‌هاي
ادبي دختران
به سه گفتمان
خرد اين پرسش
را پديد مي‌آورد
كه چرا چنين
گفتمان‌هايي
با ويژگي‌هاي
منحصر به
فردشان شكل
گرفته‌اند.
آيا شكل‌گيري
آن‌ها وابسته
به «سبك
زندگي» (life style)
نگارندگان آن‌هاست؟
وبلاگ‌ها
اطلاعات
زيادي درباره‌ي
نگارنده‌شان
به دست نمي‌دهند.
در برخي از
موارد حتي
جنسيت
نويسنده نيز
نامشخص است.
اما با تفسير
و واكاوي
نوشته‌ها مي‌توان
به نتايجي دست
يافت. تا
حدودي مي‌توان
از دغدغه‌هاي
ذهني نويسنده
و از جايگاه
اجتماعي او
اطلاعاتي را
به دست آورد.

در
بررسي گفتمان‌هاي
دختران خوب،
دختران بد، و
دختران عادي
مسئله‌ي قدرت
حائز اهميت
است. دختران
خوب درواقع
معشوق‌بودگي
خود را مي‌پذيرند
و از گفتمان رسمي
تبعيت مي‌كنند.
گفتمان
دختران بد، در
ضديت با
گفتمان رسمي
شكل مي‌گيرد و
براي دختران
عادي تا حدود
زيادي گفتمان
رسمي كم اهميت
است. گفتمان
رسمي، گفتمان
قدرت است.
گفتماني كه
فرد را به
تبعيت از خود
فرامي‌خواند
و در اين راه
از اقتدار
(قدرت بالقوه)
و يا زور (قدرت
بالفعل) بهره
مي‌گيرد.
گفتمان رسمي،
گفتمان
ايدئولوژيكي
است كه سعي
دارد همه‌ي
فضاهاي بين‌الاذهاني
را پر كند.
دختران عادي
راه از تن دادن
به پذيرش يا
عدم پذيرش آن
طفره مي‌روند
و اين كار را
با پرداختن به
عناصر خرد زندگي
روزمره انجام
مي‌دهند.
دختران خوب از
آن‌جا كه
موافق جريان
آب شنا مي‌كنند،
فشار گفتمان
رسمي را احساس
نمي‌كنند در
حالي كه
دختران بد
سنگيني آن را
به خوبي حس مي‌كنند.
با وجود آن‌كه
اينترنت
فضايي مجازي
است و از
بسياري از قيد
و بندهاي
دنياي واقعي
آزاد، اما
همواره سعي در
شبيه‌سازي
دنياي واقعي
دارد. در اين
شبيه‌سازي
گفتمان‌هاي
زنده‌ي
اجتماعي خود
را هر يك به
نوعي
بازتوليد مي‌كنند.
گاه به شكلي
خاموش و
ناآشكار و گاه
در قالبي
عريان. وبلاگ‌هاي
ادبي دختران
سرشار از
انعكاس كنش‌هاي
زباني (speech act) آنان در
دنياي واقعي
است و فضايي
است كه در آن با
صداي بلند درباره‌ي
اين كنش‌ها مي‌انديشند.

منابع

-
ون
دايك، تئون
اِي. 1382، مطالعاتي
در تحليل
گفتمان،
ترجمه‌ي
پيروز ايزدي و
ديگران،
تهران، مركز
مطالعات و
تحقيقات
رسانه.

-
فركلاف،
نورمن. 1995، ابعاد
تحليل گفتمان،
تهران، مرکز
مطالعات و تحقیقات
رسانه .

-
فركلاف،
نورمن. 1379، تحليل
انتقادي
گفتمان،
ترجمه‌ي
فاطمه شايسته‌پيران
و ديگران،
تهران، مركز
مطالعات و
تحقيقات
رسانه.

-
مك‌دانل،
دايان. 1380، مقدمه‌اي
بر نظريه‌هاي
گفتمان،
ترجمه‌ي حسين‌علي
نوذري،
تهران، فرهنگ
گفتمان.