working paper-azizi

د= ;انشكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

&= nbsp;

اميركبير، مصلح؟ انقلابي؟ قهرمان؟<= /o:p>

&nb= sp;

فاطمه عزيزي= <= /o:p>

<= /p>

ك= ;ارنوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

موضوع: نقد و بررسي اقدام= 75;ت اميركبير<= /p>

ز= ;ير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

د= ;ي 1384

= 78;اريخ ايران بطور عام پر از شخصيتهايي است كه يا برايمان گاه تا اوج پيش مي&#= 8204;روند و ستاره مي‌ش= 608;ند و سالها در مدح آنها چيز مي‌خوانيم، = 08; يا در حضيض مي&#= 8204;مانند و خواري و ذلت را بر دوش مي‌&#= 1603;شند و برايمان شيطان‌هايي مي‌شوند كه م= 610;‌شوند تا هميشه بر آنها سنگ پرتاب كرد و نفرينشان كر= 83;. حتي مي‌شود همه عقب‌مان= 83;گي حال را به گردن آنها انداخت. بدون آنكه بتوانن= 83; از حيثيت خود دفاع كنند. اين نه ويژگي تاريخ ايران كه متعلق به كليت تاريخ است و تا زماني كه اين شخصيتها مور= 83; مطالعه قرار نگيرند همينگونه باقي خواهند ماند، يا فرشته‌اند ي= 75; شيطان.

&laq= uo;او از تبار وزيراني بود كه در دوره اسلامي ايرا= 06;يان با سامانيان = 608; آل‌بويه پديدار شدند = 608; با يورش مغولان نسل آنها منقرض شد.» (طباطبايي – 1384)

= 81;كومت قاجار در 1210 هـ.= 02; توسط آقامحمدخان آغاز به كار كرد. يك نظام قبيله‌اي و استبدادي به مانند حكومتهاي پيشين در يك چ&#= 1606;ين ساختاري زمينه رشد خيانت، فساد مالي، دربار= 10; طويل از شاهزادگان و زنان مواجب گيرد... وجود داشت. شاه همه&#= 8204;كاره و مردم رعيت او هستند. رعيت بدون حق= 548; كه سرپرستشا= 06; شاه است. مالك رعيت و هر آنچه به او تعلق دارد.

در مقابل اروپا از زلزله قرن 16 به در آمده بود و پايه‌ه= 575;ي علم و تكنولوژي را استوار ساخت= 07; بود. اروپا در حال دويدن و رسيدن به بهترين ها بود. نظام سيا&#= 1587;ي جديد، صنعت و تكنولوژي جديد، تفكيك علوم، بازبيني در عقايد گذشته = 608; براي محقق شد= 606; اهداف، تجاو= 86; به حريم ديگر كشورها بر ايشان قابل توجيح بود. - ملتي كه عقب مانده است بايد تحت سلط= 607; ملل پيشرفته قرار گيرد - اگر چه ايران با حركت لاك پشتي وار خود هرگز بطور مستقيم زير سلطه استعما= 85; نرفت اما بطور غير مستقيم ضربه هاي سختي راا= 586; آن متحمل شد.

امير كبير در يك سا&#= 1582;تار كاملاً قبيل= 07;‌اي كه اصل و نسب ارزشي به مراتب بيشتر از لياقت داشت، بدون داشتن پيشين= 07; اشرافي در صحنه سياسي ايران ظهور كرد. او طي سفرهايي كه ب= 607; عثماني داشت كم و بيش با شرايط جهان آشنا بود. عمق عقب ماندگي ر= 575; با تمام وجود در ايران حس كرد و عمليات ضربتي را برا= 610; رهايي آغاز كرد. اصلاح امور مالي، اصلاح وضع نظام اصلاحا= 78; اداري، اقتصادي توسعه فرهنگ= 10; ، تأسيس دارالفنون و...<= o:p>

= 75;ز جمله اقداما= 78; فرهنگي او انتشار روزنامه به عنوان يك عنص= 585; اطلاع رساني = 211; با توجه به ضرورتي كه در آگاهي مردم احساس مي كردد- بود به گونه‌اي كه « نشر مطبوعات ودانش را به شيوه‌هاي مختلف شروع كرد، تا امير زنده بود سياست وي بر روزنامه وقايع الاتفاقيه حاكم بود در روزنامه‌ي ا= 08; گزافه يافت نمي‌شد رشد افكار عمومي در راستاي صيانت منافع ملي و توسعه اقتصادي و تنزيه و تصحي= 581; اخلاق مدني وجه همت او بود».(رضا قلي- = 1377: 128)

با توجه به تعدا= 583; اندك با سوادان آن زم= 575;ن واضح است كه امير تا چه اندازه در اي= 606; اصلاحات به غرب نظر داشت= 607; است.

= 08;اضح است كه ساختا= 585; آنچناني ، اصلاحات اينچنين پر شتابي را تاب نمي آورد. اصلاحات او آرام پيش نرف= 578; - در مقابل ايران هنوز لاك پشتي وار حركت مي‌كرد. - امير در اجرا= 610; آنها تعجيل داشت. به نظر مي آيد او ظرفيتهاي كشور را به خوبي نشناخت= 07; بود. اقدامات= 588; 4-3 سال تداوم يافت و با مرگش به فرام= 608;شي سپرده شد. او براي انجام اين اصلاحات با اين ساختا= 585; فاسد نياز به يك پروسه طولاني داشت.= 548; شايد اگر كمي آرام مي رفت بيشتر زنده م= 610; ماند. من معتقدم افرادي كه بيشتر شرايط جامعه را درك مي‌كنند در مقابل مسئوليت سنگينتري دارند. او نمي&#= 8204;توانست شرايط ايران را دريك زمان كوتاه تغيير دهد شايد بتوان گفت: « اصلاحات امي= 85; كبير يك انقل= 575;ب از بالا بود». (زيبا كلام- 1377 : 172) انقلابي كه ه= 605;ه شرايط سياسي= 48; اجتماعي و اقتصادي ايران را تحت تاثير قرار داد. اگر او را يك انقلابي بدانيم تعجيلش قابل توجيه است- در انقلاب همه چيز به سرعت به وقوع مي پيوندند- اما اگر يك مصلح اجتماعي، آي= 75; بهتر نبود كم= 610; از اين تعجيل كاسته مي‌شد= 67;

اكثر منابع تاريخ= 10; امير را شخصي راسخ در اعما= 604; خود مي‌دانن= 83; كه در مقابل همه - حتي در مواردي شاه- از مواضع خود كوتاه نمي‌آ= 05;د و گاه تا مرز استبداد رأي پيش مي‌رفت ك= 607; چاره را در حذف مخالفان خود مي‌ديد. حتي برخي منابع او را با رضاخان مقايسه كردهR= 04;اند (كاتوزيان – 1374: 96) با توجه به تجربه چاه زن= 610; وسيع او در ماجراي ارزن= 77; الروم انتظا= 85; مذاكره بيشتري با مخالفان از ا= 608; مي‌رفت. اين مذاكرات اگر چه با توجه به افراد سودجو = 608; بي فكر آن زمان غير ممك= 606; مي‌نمايد ام= 75; امير براي پيشبرد اصلاحات و تداوم آن نيازمندش بو= 83;.

امير با فقدان پشتوانه قبيله‌اي، روابط خود را با روحانيون نيز تيره و تار كرد، اشراف دربار= 10; نيز تحمل فرد= 610; كه از خودشان نباشد و چنان امور و نظم كذايي موجود را بر هم بزند نداشتند. به نظر بسياري ا= 608; تنها يك پايگاه داشت آن هم ناصرال= 583;ين شاه كه چندان قابل اتكا نبود در ثاني اعمال ا و اين مناسبات را نير بر هم مي‌&#= 1586;د و نهاد سلطنت را زير سئوال مي‌برد.

«اقدا= مات امير كبير در صورتي به نتي= 580;ه مي‌رسيد كه قانون اساسي استقلال سلطنت محدود مي‌كرد. هيچ اصلاح سياسي نمي‌تواند ا= 86; ظاهر مناسبا= 78; اجتماعي – اقتصادي و سي= 575;سي به باطن ساختار قدرت ميل نكند.» (طباطبايي – 1384)

هيچ شكي وجود ندارد كه اميركبير شجاعت تحسين برانگيزي داشت و همين شجاعت و تهور= 588; مانع از آن مي&#= 8204;شد كه به جاي صدارت نوكري شاه را بر عهده گيرد. او&#= 1580; اين تفكر را مي توان در خيال تشكيل كنسطيطوسيو = 6; دانست.

امير كبير در تاري= 582; ايران فرشته اي است با همه خصلت‌هاي ني= 03; و پسنديده. اما فرشته‌ه= 75;ي زميني هم اگر از زير عينگ نقد ديده نشوند. مرده‌= 575;ند. براي ملت ايران قهرما= 06; مي‌مانند. قهرماني پشت تابوتهاي موزه بايد آنرا زنده كرد. او در زمان خود درك نشد . كاش در زمان ما فهميده شود.

منابع

1- رضا قلي – علي – جامعه شناس= 610; نخبه كشي – قائم مقام / ام&= #1610;ر كبير / مصدق- نشر ني- تهران 1= 377

2- زيبا كلام- صادق- سنت و مدرنيته- چاپ روزنه- تهران 13= 77

3- طباطبائي- سي= 583; جواد – بساط كهنه، طرح نو- سياست نامه شرق – آذر 84

4- دكتر كاتوزيان – محمد علي همايون - اقتصاد سياس= 10; ايران ترجمه محمد رضا نفيسي و كامبيز عزيز= 10;- نشر مركز- تهران 1374