working paper-mashkoori

= = 83;انشكده علوم اجتماع= 10; دانشگاه تهران

امير کبير : سکان دار کشت= 610; طوفان زده=

= فاطمه مشکوري نجفي

= = 03;ارنوشت دانشجويي براي درس مباني تاريخ اجتماعي ايران

= موضوع: نقد و بررسي اقدامات اميركبير<= /p>

= = 86;ير نظر دكتر محمدرضا جوادي يگانه

= = 83;ي 1384

&nb= sp; = &nb= sp; =

ا= 605;ير کبير زماني ب= 607; صدارت رسيد ک= 607; هيات حاکمه ا= 610;ران در فساد و تباهي فرو رفته بود ،رشوه خواري بسيار رواج داشت و ماليا= 578;ي که از مردم مي گرفتند بسيا= 85; زيا د بود ؛ دربار شاه هي= 670; احترام و حيث= 610;تي براي مردم قائل نبودند = 608; شاه هم مردم را هيچ مي شمارد . جامعه در فقر ، فقدان بهداش= 78; وهر گونه خدم= 575;ت شهري غوته ور بود ،در ان زمان جامعه ا= 610;ران در گردابي از خرافه ها فرورفته بود= 08; جهل و بي سواد&#= 1610; مانع اصلي بکار گيري عق= 604; و خرد شده بود . ا&#= 1605;ير کبير از عمق و گستردگي خرافه در جامعه عقب مانده ايران خوب اگاه بود و فهميده بود که چگونه ر مالان و فالگ= 610;ران خرد وعقل مرد= 605; را در بند کشي&#= 1583;ه اند .امير خوب دانسته بود ک= 607; يکي از سياست= 607;اي کشورهاي انگ= 04;يس و روس گسترش و ترويج خرافا= 78; است . [1]

ام&#= 1610;ر کبير همچنين در طي سفر هاي&#= 1610; که به غرب داشت به خوبي متوجه پيشرف= 78;هاي آنها و فاصله زياد ايران ب= 575; ممالک غربي شده بود ؛لذا تصميم گرفت ب= 575; اقداماتي شجاعانه و بي سابقه تحولا= 78;ي جدي در ساختارهاي جامعه ايجاد کند و جامعه را به وادي تمدن برساند .[2]

ام&#= 1610;ر کبير از سه شخصيت ، عباس ميرزا و قائم مقام ها (پدر و پسر) تاثير پذ&#= 1610;رفته و باعث پرورش فکري اش شد؛سفرش در س= 606; بيست و سه سالگي به روس و ماندن چهار سال در راس هي&#= 1575;ت نمايندگي در ارزرم عثمان= 10; و همچنين مطالعه آثار = 608; منابع اروپا= 74;ي و مطبوعات اروپائي[3] &= #1608; نيز استفاده از آثار ترجم= 607; شده بخصوص آثار فرانسو= 10; [4]&#= 1575;ز عوامل گوناگوني هستند که در تکوين شخصيت اجتماعي و سي= 575;سي امير گشته و سبب پيدايش انديشه هاي اصلاح طلبان= 07; در وي شد .

گر چه آشنائي ام= 610;ر کبير با عباس ميرزا او را وارد افق هاي اصلاح طلبي و ترقي خواهي نمود ولي نبا= 610;د فراموش کرد ک= 607; تماس او با تمدن غرب و آشنائي با پي= 588;رفت هاي آنها عمي= 602; تر و در پي آن اصلاحات و تغ= 610;ير و تحولاتي که امير انجام داد از اصلاحات عبا= 87; ميرزا به مراتب عميق ت= 585; و گسترده تر بود .[5] &= #1575;صلاحات عباس ميرزا ا= 586; ارتش و دربار قاجار در تبر= 610;ز فراتر نمي رف= 578; و مخالفين عباس ميرزا مشکل شخصي و احساس حسادت = 608; رقابت با وي داشتنداما مخالفين امي= 85; کبير در سطح اصلاحات اقتصادي ،اجتماعي و فرهنگيش وسي= 93; و عميق بودند ،چرا که اصلاحاتش منافع مخالف= 10;نش را به مراتب به خطر مي انداخت .سفار= 578; انگليس و روس با عباس ميرز= 575; خصومتي نداشتند ولي اصلاحات امي= 85; قدرت هاي خار= 580;ي را هم عليه خود شورانده بود .[6]

محور انديش= 07; هاي امير اصلاح و ترقي بود و مدار آن گسترده و تقر= 610;با همه جانبه بو= 583; . اصلاحات او را مي توان به دو دسته کرد: ي&= #1705; دسته از اصلاحات ؛ که او تفکر و اند&#= 1610;شه اش را کرده بود اما زمان و مجال کافي براي اجراي آ= 606; را نيافت ، دسته ديگر از اصلاحاتش که = 578;وانست آنها را در جامعه پياده کرده و تا حدي به ثمر برسان= 583; . [7]&#= 1575;و اصلاحاتش را از بالا شروع کرد و اصلاحا= 578;ش همه سطوح سيا= 587;ي ،اقتصادي،اž= 0;تماعي و فرهنگي را پوشش مي داد و به نظر من مهمترين و تا= 579;ير گذار ترين اصلاحاتش که = 605;ي توان آن را منشا صنعتي شدن و ايجاد تحول در ايرا= 606; دانست ،اصلاحات اجتماعي و فرهنگي او بود.چرا که در دنياي امروز= 10; تنها با دانش و علم آموزي است که مي توان سر از دن&#= 1610;اي سنتي دراورد = 608; به پيشرفت رس= 610;د ،همان طور که آقاي علي رضا قلي درنخبه ک= 588;ي (1377)آوردهاند ا = 5;ير دقت و حساسيت خاصي هم در انتخاب معلم= 75;ن و مدير مدرسه داشت و به اين نکته که روزنامه و آموزش در چه راستا حرکت م= 610; کنند دقيق و حساس بود .امي&#= 1585; کبير دنبال مفاهيم جديد = 608; در پي آن روابط والکوهاي جد= 10;د رفتاري در غالب فرهنگ و مناسبات قبي= 04;گي ايران بود ،و زندگي اجتما= 93;ي ايران را در صورتي قابل ادامه مي دانست که الگوهاي حيا= 78; جديد صنعتي ن= 610;ز در آن بکار برده شود .[8] &= #1607;مچنين اقاي آدميت درکتاب امير کبير وايران (1353)اهميت مقام تاريخي امير را در سه چيز م&= #1610; داند که به نظر ايشان او= 604;ين نکته نو آوري در راه نشر و دانش صنعت جد= 610;د است و بعد از آن پاسداري ه= 608;يت ملي و استقلا= 604; سياسي ايران فمبارزه با فساد و اخالق مدني است .

ام&#= 1610;ر کبير را بعضي مستبد و جابر مي انگارند د= 585; صورتي که او م&#= 1575;نند پدر دلسوزي بود ک = 7; مي خواهد فرزندش را با وقايع و حقاي= 602; زندگي آشنا سازد ؛مقتدر = 608; مستحکم با مردم رفتار م= 610; کرد تا آنها را با حقوق انساني خويش آشنا سازد.به نقل از زيبا کلام در سنت مدر نيسم (1382)کا توزيان هم قاطعانه امي= 85; کبير را مستب= 583; و داراي رفتا= 585;ي جاه طلبا نه و رضا شاه گونه خوانده است ،در اينجا فرصتي دست دا= 583; تا حدي به تفاوتها و شباهتهاي ام= 10;ر کبير و رضا شاه بپردازي= 05; [9]:<= o:p>

از تفاوتهاي رض= 75; شاه با امير کبير مي توان گفت رضا شاه براي رسيدن ب= 607; آنچه که او اصلاحات مي دانست از خشونت و قلع و قمع هر کس که سر راهش قرار مي گرفت استفاده مي نمود در صورت= 610;که امير اينگون= 07; نبود و مانند رضا خان قدرت مطلق نداشت . ا&= #1605;ير اعتقاد به مشروطه(کنسط= 10;طوسيون)داشت و منتظر وقوع آن بود ولي رضا شاه مشروطه را زي= 585; پايش له مي نمود. رضا خان در محيط خشن و بسته نظاميپ= 85;ورش يافته بود ام= 575; امير در دستگاهي پرورش يافت ک= 607; در راس آن عباس ميرزا و قائم مقامها بودند .

از شباهت هاي ام= 610;ر و رضا شاه مي توان پيشينه تاريخي هر دو= 610; آنها که هر دو از طبقه پايي= 606; جامعه سر برآورده بودند و اينک= 607; هر دو تفکر تغ&#= 1610;ير و تحول و اصلاحات گسترده داشتند و در نهايت اينکه = 607;ر دو با مخالفي= 606; زيادي روبرو بودند ؛نام برد .

&nb= sp;

د&= #1585; اينجا به طرح بعضي از انتقاداتي ک= 07; به امير کبير وارد شده است اشاره مي نما= 574;يم : =

1.ا= ;ز مهمترين نقد هايي که به ام&#= 1610;ر کبير وارد اس= 578; اخلاص و علاق= 607; اي بود که به فرد مستبد و خامي چون ناصرالدين شاه داشت[10].= او شاه را مظهر ما يشاء مي دانست و خود را تسليم محض قدرت شاه نموده بود ،ک= 607; همين امر باع= 579; شد که مردم در برابر عزل و قتل او سکوت کرده و در برابر فرمان شاه هيچ نگوي= 606;د.

2. انتخاب ميرز= 75; آقاخان به سم= 578; معاونت خود و وزارت کشور . ا&= #1608; در حالي دست به چنين کاري زد که از سوابق ميرزا نوري به خوبي با خبر بود و با اينکه برا= 610; همه جاسوس گمارده بود د= 585; باره او چنين نکرد و سبب شد که همين فرد باعث توطئه و بر کناري ودر آخر قتلش بشو= 583;[11] = .

3. فريدون آدمي= 78; در اير کبير و ايران (1353) نظر تاريخنويسا = 6;ي که غرور امير را سبب نلبود= 610; او مي دانند رد کرده و عنو&#= 1575;ن ميکند که غرو= 585; نقص عمده امي= 585; نبود ,و نقدي که بر امير مي&#= 1570;ورد عدم ايجاد و بکار گيري قدرت بود ، آدميت عقيده دارد امير قدرت کافي و لازم را بکار نبست و اقتدا= 585; و اختيار لاز= 605; براي پيشبرد اهدافش نداش= 78;.

4. او سيستمي قائم به فرد خويش ايجاد کرد ، امير معمولا عادت داشت خود تصم= 610;م بگيرد و با يک&#= 1583;ندگي و لجبازي و سختگيري اجر= 75;ي آن را از عوامل اجرائ= 10; مي خواست[12] = .

5.ا= ;مير شکنجه ها و مجازات هاي سخت و بي تناسبي داشت = 608; در مورد مجازات مجرم= 10;ن خصوصا نظامي= 75;ن زياده روي مي کرد . به عنوان مثال روزي سربازي مقدا= 85;ي ماست از مغازهاي گرفته و پول آن را نپرداخته بو= 83; و در پي شکايت مغازهدار و انکار سرباز امير دستور داد شکم سربا= 586; را پاره کرده &#= 1608; ببينند مايه سفيد رنگ در آن هست يا نه ،که البته خو= 583; امير بعد ها شکنجه ها را ممنوع کرده و در روزنامه ه= 605; آن را به اطلاع عموم برسانند[13] = .

وا&#= 1578;سون عقيده دارد ا= 605;ير کبير در ظرف چند سال کوتا= 607; ،کار چندين قرن را انجام داد و با نيرو&#= 1610; نبوغ خود دوران تازه ا= 610; را به تاريخ کشورش پيش آورد[14] . امير کبير اه= 605;يت حضور نخبگان = 608;يژه و منحصر به فرد را کاملا مشخص ساخت و به ما نشان داد که در حالتهاي بي نظمي و هرجو مرج مي توان سکان کشتي طوفان زده کشور را به دست گرفت و اي&#= 1585;ان را به ساحل ترقي و توسعه هدايت نمود .

= &nb= sp; = = &nb= sp; = &nb= sp; روحش شاد...

مناب= 93;

1. آدمي= ;ت فريدون،اميž= 5; کبير و ايران= 548;چاپ پنجم،انتشاž= 5;ات خوارزمي ،1353=

2. حکيم= ;ي محمود،داست= 5;ني از زندگاني ا= 605;ير کبير،چاپ بي= 87;ت و پنجم ،1366

3. رضا قلي علي،جام= 93;ه شناسي نخبه ک= 588;ي : قائم مقام /ام= يرکبير/مصدق= 48;چاپ ششم،نشر ني ،137= 7

4. زيبا کلام صادق،سنت و مدرنيته :ريش= 607; يابي علل ناکامي نو سا= 586;ي سياسي و اصلاحات در ا= 610;ران عصر قاجار،چ= 75;پ پنجم،1382

5. وديع= ;ه ساسان ،نقش نخبگان در توسعه وتغيي= 85; با تاکيد بر امير کبير ،پ= 575;يان نامه _1375