مقاله
ارائه شده به
اولین کنگره
روانشناسی ا=
40;ران-
دانشگاه ترب=
40;ت
معلم – 1381
مقدمه&=
#1575;ي
بر شناخت
دوراهي
اجتماعي و
زمينههاي
بررسي آن د=
585;
ايران
محمدرضا
جوادي يگان=
07;
دانشجوي
دكتري جامع=
07;شناسي
دانشگاه
تربيتمدرس̴=
4;
چ&=
#1705;یده
دوراه=
;ي
اجتماعي
(Social
dilemma) =
581;التي
است كه در
آن فرد، ميا=
606;
نفع فردي و
نفع جمعي،
يكي را بايد
انتخابكند.
انتخاب نفعR=
04;
فردي در
كوتاهمدتš=
8;
نفع يك فرد
است، اما
چنانچه همهR=
04;
افراد، نفع
فردي را
انتخاب
كنند، نتيجهR=
04;
دردرازمدت
براي همه
زيانآور
خواهد بود. مث&#=
1575;لهاي
دوراهي
اجتماعي
عبارتند از:
صرفهجويي
در مصرف آب=
548;
رفتارافراد
در راهنمائيR=
04;
و رانندگي،
راي دادن و...
مسأله
دوراهي
اجتماعي
اصولا در
نظريه
انتخاب
عقلاني .).<=
span
dir=3DRTL>
choice the=
ory
Rational) قابل
بررسي است=
48;
با اين تفاو=
578;
كه افراد در
هنگام تصمي=
05;گيري،
علاوه بر
ملاحظه
منافع خود ـ
كهعمدتٹ
اقتصادي
هستند ـ ميت=
608;انند
رعايت
هنجارها و
ارزشها و
همچنين
رضايت ناشيR=
04;
از آنها و نيز
خشنوديهاي̴=
4;غيرمادي
را نيز به
عنوان نفع
در نظر
بگيرند. براي=
204;
تحليل رفتا=
85;
افراد در
دوراهي
اجتماعي از
نظريههاي =
76;ازي
ميتواناس=
8;فاده
كرد. بازيها=
610;
دوراهي
زنداني (prisoner's dilemma
تعريف
دوراهي
اجتماعي
براي مفهو=
605;
dilemma
ترجمههاي
متفاوتي شد=
07;
است: تنگنا،
دوراهي،
برهان قاطعR=
04;
ذوحدي،
معما، محظور=
48;
مشكل، و وضع=
204;دشوار.
در اين مفهو=
605;
مسأله اين
است كه كنش=
204;
جمعي ممكن
است تحت
شيوهاي از
يك دوراهي
يا تضاد بين
بهترين كنشR=
04;هاي
فردي وجمعيR=
04;
قرار بگيرد،
جايي كه كن=
588;ِ
نيازمند به
دستيابي بهR=
04;
بهترين
بازده يا
منفعت جمعيR=
04;
يا هدف جمعي=
204;
با كنشِ
موردنياز
براي
دستيابيبه̴=
4;
بهترين
بازده فرديR=
04;
متفاوت استR=
04;
و حتي با آن &=
#1583;ر
تضاد است.
(تئوميلا،1992) دž=
5;
هر حال مفهو=
605;
دوراهي به
معناي آن
است كهكنش=
11;ر
بين دو گزين=
607;
واقع ميشو=
83;
كه با انتخا=
576;
يكي از آنها
فرد بدنبال
تحقق منافعR=
04;
آني خويش
است و در
گزينه دوم
فرد بدنبال
تحققمنافع̴=
4;
جمع يا گروه=
204;
است كه
البته خود و=
610;
نيز يكي از
اعضاي گروهR=
04;
است و لذا
منافع گروهR=
04;،
مشتمل بر
منافع فرد ه=
605;
هست.
دوراهيR=
04;
اجتماعي (social dilemma) در
«دايرهالمŸ=
3;ارف
روانشناسي
پنگوئن»
(رِبر،1995) چنين̴=
4;
تعريف شده
است:دوراهيR=
04;اجتماعي
موقعيتي اس=
78;
كه در آن
بازده يا
منافع فرديR=
04;
براي يك شخ=
589;
بالا است؛
اگر از
هنجارهاي
اجتماعي
پيروي نكند=
63;
اما وقتيهم=
07;
افراد چنين
كنند، بازدهR=
04;
نهايي برايR=
04;
همه افراد
كاهش مييا=
76;د.
بعنوان مثا=
04;،
وقتي در يك
مجموعه
ساختماني،
يك نفر براي=
204;
داشتنگرما¡=
0;
زياد در
زمستان، از
حداكثر ظرفي=
78;
گرمايشي
ساختمان
استفاده
كند، بيشتري=
06;
منفعت را
خواهد برد و
در زمستان ب=
575;
سرما مواجه=
06;خواهد
شد. اما اگر
همه ساكنانR=
04;
آن مجموعه
بخواهند چني=
06;
كنند،
امكانات
توليد گرما د=
585;
ساختمان
تكافوي همهR=
04;
آنها را
نخواهد داد
ولذا تمام
افراد ساكن
با سرما مواج=
607;
خواهند شد.
مساله
دوراهي
اجتماعي،
يكي از
مهمترين
مسائل مطرحR=
04;
در ادبياتِ
امروزِ علومR=
04;
اجتماعي اس=
78;.
با بسط دامن=
607;
عقلانيت
ابزاري
وفرديت،
افراد به
دنبال
بيشينه كرد=
06;
منافع فرديR=
04;
خويش هستند.
اما موقعيت=
07;ايي
را ميتوان
يافت كه در
آن، نفع
فردي و آني
در تعارضبا
منافع جامع=
07;
و گروه (كه
خود فرد نيز
يكي از اعضا=
610;
آن است) مي&#=
1576;اشد
و در نتيجه
با عمل فرد
بر حسب نفع
فردي، عملا=
11;
از آن نفعن=
610;ز
بازخواهد
ماند. در
زندگي
امروزي،
موقعيتهاي̴=
4;
متعددي را م=
610;توان
يافت كه
دوراهي
اجتماعي
باشد:
ـ وقتي
كه يك فرد
از يك پارك
و گردشگاه
زيبا استفاد=
07;
ميكند، نفعR=
04;
فردي به او
حكم ميكند
كه زبالهه=
75;ي
خود را همانج=
575;
رها كردهو
براي تخليهR=
04;
زباله، مدت=
10;
بدنبال سطلR=
04;
آشغال نگرد=
83;.
اما در
موقعيتي كهR=
04;
همه چنين
كنند، ديگر
استفاده از
پارك و گردش=
711;اه
زيبا
ميسرنخواهد
بود.
ـ وقتي
كه در بحران=
204;
كمبود آب، ي=
603;
نفر بدون
توجه به
كمبود آب، ه=
585;
نوع استفاد=
07;اي
كه ميخواه=
83;،
بدون لحاظ
صرفهجوييš=
8;ميتواند
از آب ببرد؛
ولي وقتي ك=
607;
همه چنين
كنند، ديگر
هيچ كس نمي=
204;تواند
از آب بهره
ببرد، از جمل=
607;
شخص ذكر شده=
204;.
ـ هنگام=
204;
رانندگي،
اگر فرد طبق
قواعد
راهنمايي و
رانندگي،
رانندگي
كند، بايد با
سرعت مطمئن=
07;
حركت كند،
فاصله خود ر=
575;
باخودروي
جلويي تنظي=
05;
كند، هنگام
تغيير مسير ا=
586;
يك مسير
عبوري (line) به مسير
ديگر احتياطR=
04;
و تأمل كند،
هنگام زرد ب=
608;دن
چراغراهنم=
5;يي
توقف كند، د=
585;
هنگام سبقتR=
04;
گرفتن قواع=
83;
را رعايت
كنند... رعايت
همه اين
قوانين، در
نگاه اول
باعث كاهش
سرعت فرد
دررانندگي
خواهد شد و
لذا ترجيح
فردي بر يله=
204;
و رها رانندگ=
610;
كردن است.
اما موقعيتيR=
04;
را تصور كنيد
كه همه
افراد چنين
رانندگي
كنند،
درآنصورت ب=
75;
ترافيكي
چنان پيچيد=
07;
و در هم فرو
رفته روبرو
خواهيم شد ك=
607;
رهايي از آن=
204;
به چندين
برابر وقت
احتمالي
براي
رانندگي يل=
07;،نياز
دارد.
ـ در
شهرهاي
بزرگي كه ب=
575;
پديدههاي
آلودگي هوا =
608;
وارونگي هو=
75;
روبرو هستند=
48;
هر فردي مي=
578;واند
با خود تصور
كند كه
چنانچهتما =
5;
افراد در چني=
606;
موقعيتي، ا=
86;
مسافرتهاي̴=
4;
غيرضروري د=
85;
سطح شهر
خودداري
كنند و نيز تا
حد امكان از
رانندگي با
وسيله نقلي=
07;شخصي
پرهيز كنند،
تا از ميزان
آلودگي هوا
كاسته شود،
در اين صورت=
204;
با استفاده
من از وسيله=
204;
نقليه شخصيR=
04;،
چندان
برآلودگي
هواافزوده
نخواهد شد و
البته من
نيز دردسرها=
10;
سوار و پياده=
204;
شدن و وسيله=
204;
نقليه عموم=
10;
پيدا كردن ر=
575;
نخواهم داش=
78;؛
لذا منافع
شخصيايجاب̴=
4;
ميكند كه ا=
586;
خودروي شخص=
10;
استفاده كن=
05;.
اما چنانچه
همه افراد
چنين استدل=
75;لي
با خود داشته=
204;
باشند، نتيج=
07;
آن آلودگي
شديدهوا
خواهد بود؛
نتيجهاي ب=
07;
نفع هيچ كس=
204;
نخواهد بود.
بر اين
مثالها، ميR=
04;توان
باز هم
افزود: دفاع
از كشور در
شرايط جنگيR=
04;
با ريسك
احتمالي مر=
11;،
يا پرهيز از
خطر و در
نتيجه تحملR=
04;اشغال
و سلطه
بيگانه بر
جان و مال و
ناموس
افراد؛ رعاي=
78;
وجدان كار و
تعهد كاري ب=
607;
قيمت كار
زياد، يا راح=
578;گرايي
و آسودگي و
درنتيجه
كاهش سود
عمومي شركتR=
04;ها
و سازمانها =
608;
زيان عموميR=
04;
افراد جامعهR=
04;؛
پرهيز از فسا=
583;
اداري و
نگرفتن رشو=
07;
و عدم رابطه=
204;بازي
بهقيمت از
دست رفتن
پارهاي از
منافع ـ گاه=
204;
بسيار زياد ـ
، يا جستجوي
منافع فرديR=
04;
در هر موقعيت=
204;
اداري و به
هر قيمتي و
در نتيجهوج=
08;د
نظام اداريR=
04;
ناكارآمد و
فاسد كه زيا=
606;
آن
گريبانگير
عموم مردم
خواهد شد؛ و...
مثالهاي
ديگر هم هست=
204;:
انتخابات،
ماهيگيري،ž=
7;وء
استفاده از
بيمه، نظامR=
04;
قضاوت جناي=
10;،
بدهيهاي
ملي، رفاه=
48;
تعاونيهاي̴=
4;
كارگري،
استراتژيه=
5;ي
سرمايهگذاž=
5;ي
براي رقابتR=
04;هايتجاري&#=
1548;
اينترنت،
مخارج
غيرقابل
كنترل دولت=
10;،
روند رو به
زوال گذاشت=
06;
مدارس دولت=
10;،
فقدان آزاد=
10;
فردي،
برنامههاي̴=
4;
فردي غيرقا=
76;لكنترل،
و بيقيدي
نوجوانان و
جوانان در
مسائل جنسيR=
04;.
دوراهيR=
04;
اجتماعي، ي=
03;
موقعيت را
مشخص ميكن=
83;.
موقعيتي كهR=
04;
در آن افراد=
548;
عملاً مخير م=
610;شوند
بين انتخابR=
04;
نفعفردي
آني يا نفع=
580;معي
درازمدت،
بنابراين
اين نظريه
(در چارچوب
نظريه
انتخاب عقل=
75;ني)
سعي در توصي=
601;
و تبيين اين=
204;
موقعيت و
شناخت
شرايطيدارž=
3;
كه افراد در
آن تمايل ب=
607;
رفتارهاي
هميارانه (
تمام
رفتارهاي
افراد را در
قالب اين
موقعيت نميR=
04;توان
ريخت و افرا=
583;
هميشه بين
انتخاب نفعR=
04;
فردي و نفع
جمعي (و در
مواقعي نفعR=
04;ديگران)
قرار نميگي=
85;ند.
در بسياري
مواقع،
افراد مطابقR=
04;
هنجارهاي
اجتماعي عم=
04;
ميكنند كه
عملاً نفع
اجتماعي با
رفتار عادي
فردمتحقق م=
10;شود.
اما در موقعي=
578;هايي
شبيه به
آنچه در بال=
575;
ذكر شد، يك
فرد آگاهانهR=
04;
يا ناخودآگا=
07;
در برابر يك
دوراهي استR=
04;
و بايد بيني=
603;ي
از اين دورا=
607;
انتخاب كند.
يك راه با
جهتگيري
نفع فردي
است و راه
ديگر معطوف
به منافع
جمع است، و
دنبال كردنR=
04;
راه اولبا=
93;ث
ايجاد مسائلR=
04;
اجتماعي
فراواني ميR=
04;شد.
اما در ساير
موقعيتها و =
588;رايط،
لزوماً فرد ب=
575;
رفتن بدنبا=
04;
منافع فرديR=
04;
خويش، مسأل=
07;اجتماعي
ايجاد نميك=
06;د.
بنابراين
دوراهي
اجتماعي
تنها به
دنبال توصي=
01;
رفتار در يك
موقعيت خاصR=
04;
است (كه
البته
نمودهايفر=
5;واني
در زندگي
روزمره دار=
83;)
و نميتوان
آن را به
تمام موقعي=
78;ها
در جامعه
تعميم داد.
هنوز هم در
بسياري
مواقع،
نظريه «دستR=
04;پنهان
بازار» آدامR=
04;
اسميت در
جامعه قابلR=
04;
پذيرش است =
608;
نفعفردي
منجر به نفع=
204;
جامعه و نفع=
204;
جمعي خواهد
شد. اما در اين&=
#8204;
موقعيتهاي̴=
4;خاصي
كه ذكر آن
رفت،
اينگونه
نيست.
دوراهيR=
04;
اجتماعي را
نبايد به
عنوان يك
متغير دوتاي=
10;ِ
(binary)
انتخاب نفعR=
04;
فردي يا نفع=
204;
جمعي ديد.
بلكه ميتو=
75;ن
با استفاده
ازمنطق فاز=
10;،
مابين نفع
فردي و نفع
جمعي سطوح
متعددي را
تصور كرد.
گاهي انتخا=
76;
بين نفع
فردي و نفع
جمعي يا حتي=
204;
انتخاببال=
5;ترين
ميزان نفع
فردي بسيار
دشوار است.
وقتي كه در
يك سنگر
كاملاً
مسدود،
نارنجكي
انداخته ميR=
04;شود،
هر فرد بايد
در چند ثانيه=
204;بين
«مرگ همه»
يا «مرگ يك
نفر و بقاي
ديگران»
تصميم بگير=
83;.
چنانچه يك
نفر خود را
روي نارنجكR=
04;
بيندازد، او
قطعاً خواهد
مرد وبقيه
زنده خواهن=
83;
ماند. و
چنانچه هيچR=
04;
كس چنين
كاري را
نكند، همه ب=
607;
احتمال قري=
76;
به يقين
كشته خواهن=
83;
شد. حال يك
فرد بينمرگR=
04;
تقريباً قطع=
10;
خود به همرا=
607;
ديگران و
مرگي قطعي
خود با بقاي
ديگران باي=
83;
انتخاب كند.
البته در اي=
606;
موقعيت، ميR=
04;توان
روابطقدرت̴=
4;
را نيز تصور
كرد و احتمال=
204;
داد كه
افراد، ضعيفR=
04;ترين
فرد حاضر در
سنگر را بر
روي نارنجكR=
04;
مياندازند.
اما در هر حال&#=
8204;
انتخاب باد=
85;
نظر گرفتن ه=
585;
نوع نفعي د=
585;
اين موقعيتR=
04;
دشوار است.
ميزان تفاو=
78;
ميان نفع
فردي و نفع
جمعي و نيز
فاصله زمان=
10;
رسيدن به
نفعجمعي
نيز در
انتخابهاي
فرد مؤثر است=
204;.
چنانچه كه
يك فرد بين
رشوه يا
پورسانت چن=
83;
دهميليوني̴=
4;
و منافع شرك=
578;،
سازمان و
جامعهقرار
بگيرد، بيشت=
85;
احتمال دار=
83;
كه نفع فرد=
610;
خود را انتخا=
576;
كند تا وقتي
كه ميزان
سود حاصل از
عمل فردي چ=
606;دان
بالا نباشد.
ياهمكاري
افراد با
يكديگر در
موقعيتهايي̴=
4;
مانند: صرفه=
580;ويي
در مصرف آب=
548;
تلاش براي
كاهش آلودگ=
10;
هوا و مقرارت=
204;
راهنمايي
ورانندگي ـ
كه سود عمل
جمعي در آن
بسيار سريع
حاصل خواهد
شد ـ بيشتر
است تا
همكاري برا=
10;
رسيدن به
نظم اجتماع=
10;
مطلوب،اخل=
5;ق
شهروندي،
نفع سازمان=
10;
و ... كه زمان
بيشتري را م=
610;برد.
بنابراين
عقلانيت و
حسابگري و
محاسبه ميا=
06;
ميزان سود
فردي وجمعيR=
04;
در بررسي
دوراهي
اجتماعي نق=
88;
مهمي را
دارد.
از منظر
پارسونزي
نيز ميتوانR=
04;
كنشگران را
فقط در سطح
فردي نديد.
كنشگر ميتو=
75;ند
يك فرد، يك
گروه، يك
سازمان، يكR=
04;منطقه،
يك جامعه
كلي يا يك
تمدن باشد.
(روشه، 1376:57)
بنابراين ي=
03;
كنشگر، ميت=
08;اند
بين سطوح
متفاوتي از
نفع شخصي
ونفع جمعي
مخير شود:
وقتي
كنشگر يك فر=
583;
است، او مي=
578;واند
بين منافع
فردي خود و
منافع جمعيR=
04;
متفاوتي
(گروههاي
كوچك،
خانواده،
گروههايد =
8;ستي،
گروه
همسالان،
محله،
سازمان،
شهر، جامعه
ملي و ملت،
بشريت و كل
مردم جهان)
قرار گيرد.
وقتي
كنشگر يك
خانواده اس=
78;،
ميتواند بي=
06;
نفع خانواد=
07;
و نفع جمعه=
575;ي
بزرگتر مخير
شود. مقولها=
610;
مانند رشد
جمعيت
واضافه
جمعيت ناشيR=
04;
از باشد و (overpopulation) در نظر
نگرفتن نفعR=
04;
جمعي در اين=
204;
سطح است. در
مسائل زيست=
10;
جهاني، يك=
05;لت
ممكن است ب=
607;
منافع جهان=
10;
بياعتنا در
كار آلوده
كردن محيط
زيست باشد،
چيزي كه نف=
593;
جهاني را به=
204;
مخاطره مي=
75;ندازد،
هر چندكه
ممكن است آ=
606;
ملت نفع
كوتاه مدت
از منافع
بدون لحاظ
مسائل زيستR=
04;محيطي
بدست آورد.
به همين
ترتيب ميت=
08;ان
با در
نظرگرفتن
سطوح متفاو=
78;
كنشگر و جامع=
607;
كليتر از آن=
204;،
دوراهيهاي̴=
4;
اجتماعي
گوناگوني
تصور كرد.
دوراهيR=
04;
اجتماعي
انواع
متعددي دار=
83;.
مسيك و مكك=
604;هلند
(1983) از دوراهي
زماني (temporal dilemma) و
دوراهيجمع¡=
0;dilemma) (collective است
نام ميبرن=
83;.
دوراهي
زماني، وقت=
10;
است كه
هزينه انجا=
05;
يك عمل، آن=
610;
و بلافاصله
است ولينف=
93;
ناشي از
انجام عمل=
48;
در آينده
محقق خواهد
شد. مثال
دوراهي
زماني،
ارزيابي
اجرا (performa=
nce
appraisal) كه
اكثركاركنا =
6;
شركتها از آ=
606;
دل خوشي
ندارند، چونR=
04;
در كار آنها
اختلال
ايجاد ميكن=
83;.
ولي اگر اين=
204;
ارزيابي
نباشد، ادام=
07;
كار يك
سازمان
ياشركت با
مشكل روبرو
خواهد شد.
دوراهي جمع=
10;
وقتي است ك=
607;
نفع يك نفر=
548;
براي جمع
هزينهبر اس=
78;.
مثال اين
نوع دوراهيR=
04;،احتكار
است. در
تقسيمبندي̴=
4;
ديگر، مسيك =
608;
برور (1983) بين
حيله (trap) &#=
1608;
سپر (fence
نظريه
بازي و
دوراهي
اجتماعي
مفهوم
دوراهي
اجتماعي بر
پايه نظريهR=
04;
انتخاب
عاقلانه (با
تطورات آن =
608;
دخالت دادنR=
04;
عوامل
اجتماعي در
اين نظريه)
بنا شدهاستR=
04;.
در نظريه
جامعه
انتخاب
عاقلانه
معطوف به (
نظريه
بازي نيز
نظريهاي
برگرفتهاي̴=
4;
رهيافت
انتخاب
عاقلانه اس=
78;.
در اين نظري=
607;
ميان
عقلانيت
پارامتريك =
08;
عقلانيت
استراتژيك
تفاو=
;ت
گذاشته مي=
88;د.
در عقلانيت
پارامتريكš=
8;
فرد بدنبال
بهترين شقو=
02;
ممكن است و
انتخابها و
رفتارهاي
ساير افراد،
تأثيرچندان¡=
0;
در انتخاب ا=
608;
نخواهد گذاش=
78;،
اما در
عقلانيت
استراتژيكš=
8;
تصميم فرد
مبتني بر
تصميمات
كنشگران و
بازيگران
ديگر است.اي=
606;
شق از
عقلانيت،
بيشتر در
زندگي
اجتماعي
كارآيي دار=
83;.
تعاملهاي
اجتماعي ميR=
04;تواند
در قالب
عقلانيت
استراتژيك
طبقهبندي
شود.
بازيها
انواع
گوناگوني
دارد: بازي
سرجمع صفر و
غيرِ سرجمع
صفر، بازي ب=
575;
استراتژي
غالب و بدون=
204;
استراتژي
غالب، بازيR=
04;
بانقطه
تعادل و بدو=
606;
نقطه تعادلR=
04;،
كه هر كدام
ميتواند
بخشي از
رفتار فاعلا=
06;
مختار را تبي=
610;ن
كند. در بازي&#=
1607;اي
غيرِ سرجمع
صفر،بازيه=
5;ي
كه بيش از
يك بار تكرا=
585;
ميشوند و
بازيهايي
كه بازيگرا=
06;
همديگر را مي=
204;شناسند،
احتمال
همكاري و
رفتارهاي
جمعگرايان =
7;بيشتر
است و بيشتر
به كار اين
تحقيق ميآ=
10;ند.
انواع
مختلفي از
بازيها
ساخته شده =
575;ست.
چهار نوع
عمده از باز=
610;ها
عبارتند از:
ـ دوراه=
610;
زنداني (perisoner`s dilemma)
ـ بازي
تضميني (assurance game)
ـ بازي
بزدلانه يا
جوجه مرغي(chicken game)
ـ بازي
همنوايي (coordination game)
در يك
حالت ساده=
48;
ميتوان
رفتار دو
بازيگر الف =
608;
ب را به دو
حالت
«همكاري» و
«عدم همكار=
10;»
طبقهبندي
كرد. شكل
زيرنشاندهنž=
3;ه
رفتارهاي
ايندو بازيگ=
85;
است.
|
|
|
بازیگر ب |
|
|
|
|
همکاری |
عدم همکاری<= o:p> |
|
باز&#=
1740;گر
الف |
همکاری |
B,b |
D,a |
|
|
عدم همکاری<= o:p> |
A,d |
C,c |
حروف
در بازي=
204;
تضميني،
ترجيحات
چنين است:
در بازي=
204;
جوجه مرغي=
48;
ترجيحات
چنين است:
در بازي=
204;
همنوايي، ه=
85;
دو طرف يك
استراتژي ر=
75;
انتخاب مي=
03;نند،
همكاري يا
عدم همكاريR=
04;.
يعني اگر
بازيگر الف
همكاري
راانتخاب
كرد، بازيگر =
576;
نيز آن را
انتخاب مي=
03;نند
و اگر بازيگر
الف عدم
همكاري را
بعنوان
استراتژي
خود پذيرفت=
48;
بازيگر ب ني=
586;
چنينخواهد
كرد. نظام
ترجيحات در
اين . بازي
چنين است:
در كنار
بازيهاي
فوقالذكر،
انواع خاص
از بازيها
طراحي شده=
75;ند
كه بصورت
مستقيم به
مسأله
«دوراهي
اجتماعي» و
رفتار مردم=
83;ر
اين موقعيتR=
04;
ميپردازد.
(استوت، 2001) از
جمله
مهمترين اي=
06;
بازيها
عبارتند از:
ـ بازي
دوراهي
اجتماعي(SDG) (social dilemma games)
ـ بازي
اولتيماتوم̴=
4;(UG) (ultimatum games)
ـ بازي
ديكتاتور(OG) (dictator games)
بازي
دوراهي
اجتماعي بر
پايه بازي
دوراهي
زنداني در
نظريه بازيR=
04;
بنا شده است=
204;،
با اين تفاو=
578;
كه در آن
بيش از دو
بازيگر
حضوردارند.
نظريه
انتخاب
عاقلانه پي=
88;بيني
ميكند كه
درصد بسيار
كمي از مردم=
204;
در چنين
موقعيتي
همكاري را
انتخاب مي=
03;نند،
يعني عدمه=
05;كاري
استراتژي
مسلط در اين=
204;
بازي از
نظرگاه
انسان
اقتصادي اس=
78;.
اما در ) SDG
ميزان
همكاري
بصورت متوس=
91;
50% است. درنوعي=
;
صوري (formal)
بازي
اولتيماتوم̴=
4;
دو بازيكن
وجود دارد.
بازيكن اولR=
04;
(پيشنهاد
دهنده يا proposer) مقداري
پول از طرف=
570;زمايشگر
در اختيار
دارد و ميتو=
575;ند
به صورتي ك=
607;
خود ميخواه=
83;
سهم خود و
نفر دوم
(پاسخ دهنده=
204;
يا responser)
را تعيين
كنند وبه نف=
585;
دوم پيشنها=
83;
كند (همه پول&#=
8204;
براي نفر او=
604;،
بيشتر پول،
مقدار كمي ا=
586;
پول يا هيچ
مقدار از پول=
204;
براي نفر او=
604;)،
پاسخ دهندهR=
04;
نيز
ياپيشنهاد
نفر اول را
ميپذيرد و د=
585;
اين صورت
پول با ترتي=
576;
پيشنهادي
بين دو نفر
تقسيم ميش=
08;د،
و يا نميپذي=
585;د
و در اين
صورت هيچي=
03;
از طرفين
سهمي نميب=
85;ند.
در DG
بازي به
صورت UG
است با اين
تفاوت كه
نفر دوم حق
پذيرفتن
پيشنهاد نفر
اول را ندار=
583;
وپول بصورتR=
04;
آمرانه
مطابق نظر
نفر اول
تقسيم ميش=
08;د.
قاعدتاً نفر
اول در UG بايد
حداقل ممكنR=
04;
را به نفر
دوم پيشنها=
83;
كند و براي
نفردوم هم
به صرفه اس=
578;
كه اين
مقدار حداقلR=
04;
را بپذيرد.
ولي جالب
است كه
پيشنهاددهنž=
3;گان
غالباً مقدا=
85;
بسيار بيشتر=
10;
از اين حداق=
604;ممكن
را پيشنهاد ه=
605;
ميدهند (حدو=
583;
50% از كل پول
در اختيار) و
نفر دوم نيز
چنانچه نوعR=
04; تقسيم
منصفانه
نباشد، آنرا
نميپذيرد. در ـب =
7;
DG
سابقه
بررسي
دوراهي
اجتماعي و
يافتههاي
آن
شايد اولين=
204;
كسي كه به
مسأله
دوراهي
اجتماعي ـ
البته بدونR=
04;
ذكر اين
مفهوم ـ توج=
607;
كرده باشد،
گرت هاردينR=
04;
در مقاله
معروف خودب=
75;
نام «تراژد=
10;
اشتراك» (the tragedy of commons) (1968) باشد.
وي در اين
مقاله بحث
ميكند كه
بسياري از
مشكلاتامر =
8;زي
در جامعه
غربي فاقد
راه حل
تكنيكي
هستند. يك
مثال آن
مشكلات
افزايش
جمعيت است.
وي معتقد اس=
578;
كه بهترين
گزينهبراي̴=
4;
فرد در مسائل=
204;
عمومي، سهمR=
04;
بردن از
كالاهاي
همگاني بدو=
06;
همكاري استR=
04;
و لذا است كه&#=
8204;
استراتژي
طفيليگري
غالب ميشو=
83;.
داوز در
مقاله مشهو=
85;
خود، «دوراه=
10;هاي
اجتماعي»،
كه در سال 1980
منتشر شد،
دوراهي
اجتماعي را
چنين تعريفR=
04;
كرده است:«=
583;وراهي
اجتماعي با
دو خصيصه
ساده زير
تعريف ميش=
08;د:
ـ هر فرد
با انتخاب
گزينه عدم
همكاري
اجتماعي
(مانند داشتن=
204;
فرزند اضافيR=
04;،
استفاده از
همه قابليتR=
04;هاي
مصرف انرژيR=
04;،
آلودهكردن̴=
4;
فضاي مورد
استفاده
همسايگان)،
منفعت
بيشتري دري=
75;فت
ميكند تا
وقتي كه
گزينه
همكاري
اجتماعي را
انتخاب مي=
03;نند،
بدونتوجه
در اينكه
ديگران در
جامعه چه م=
610;كنند.
ـ اما
همه افراد
منفعت
بيشتري مي=
76;رند،
اگر همه
همكاري كنن=
83;
بجاي اينكهR=
04;
بصورت
افرادي عملR=
04;
كنند.» (داوز، 1=
980:
169)
فهرست
مفصل منابعR=
04;
موجود در باب=
204;
دوراهي
اجتماعي،
نشان از به
روز بودن
موضوع تحقي=
02;
دارد. امروزه=
204;
در جهان
بررسيدورا =
7;ي
اجتماعي و
همكاري يا
عدم همكاريR=
04;
افراد در اين=
204;
موقعيتها،
بخشي مهمي
از ادبيات
علوم
اجتماعي را
تشكيل ميد=
07;د.كتابهاي
ذكر شده در
اين فهرست =
608;
نيز كثرت
مقالات و
پاياننامه̴=
4;ها،
نشان از
توجهي دارد
كه در دو دهه&#=
8204;
اخير به اين=
204;
مسأله مبذو=
04;شده
است. اهميت
مسأله زمان=
10;
بيشتر روشن
خواهد شد كه
توجه داشتهR=
04;
باشيم عنوا=
06;
«دوراهي
اجتماعي» د=
85;
ادبيات علو=
05;
اجتماعياو =
4;ين
بار توسط
داوز (1980) بكار
رفت. برگزار=
610;
حداقل هشت
كنفرانس بي=
06;المللي
درباره
«دوراهي
اجتماعي»
(هشتمين
كنفرانسبي =
6;المللي
درباره
دوراهي
اجتماعي در 1999
برگزار شد) در
فاصله اين
دودهه نيز
بيانگر اهمي=
78;
مسأله و توج=
607;
جهاني علومR=
04;
اجتماعيبه̴=
4;
آن است.
برخي ا=
586;
مهمترين
يافتهها در
باره دوراه=
10;
اجتماعي و
عوامل مؤثر
بر آن چنين
است:
بستون =
608;
ديگران (1995)، س=
07;
انگيزه مجز=
75;
و مهم در
دوراهي
اجتماعي را
نفع فردي،
نفع جمعي و
نفع ديگرانR=
04;(ديگرخواهي)=
ميدانند.
اكل و
گروسمن (1998) در
پژوهشي با
الهام از نظ=
585;
داروين (1847)
نشان داده=
75;ند
كه جنسيت د=
585;
جهتگيري
افراد مؤثر
است.بگونه=
75;ي
كه زنان
بيشتر جهتگ=
10;ري
اجتماعي (socially-oriented) دارند و
مردان بيشت=
85;
جهتگيري
فردي(individu=
aly-oriented)
دارند.
گوتسچيR=
04;
(2000) تأثير شبح
آينده (shadow of the future) را بر
رفتار در
موقعيتهاي̴=
4;
دوراهي
اجتماعي و
نيز تجربياتR=
04;بالقوه
و گذشتهاي
كه از كنش
متقابل فرد
با ديگران
ناشي شده،
بررسي كردهR=
04;
است.
هوستونR=
04;
و ديگران (2000)
نشان داده=
75;ند
كه شرايط
رقابتي باع=
79;
رفتار رقابت=
10;
ميشود.
كاميام=
08;
(1999) تأثير عدم
تجانسِ (heterogenicity)
كنشگران را
وقتي برخي
همكاري را
انتخاب مي=
03;نند
و برخي ديگر
عدمهمكاري̴=
4;
را، بر رفتار
آنها در
موقعيتهاي̴=
4;
دوراهي
اجتماعي
بررسي كردهR=
04;
است.
كِر (1983)
تأثير وقت
تلف كردن
اجتماعي (social-locfing)، طفيلي=
گري
و ضررهاي (losses)
انگيزش
گروهي را در
اين بارهم=
08;رد
آزمون قرار
داده است.
كر و
كافمن-گيلي=
75;رد
(1994) نشان دادهR=
04;اند
كه ارتباطا=
78;
درون گروهيR=
04;،
بدليل
افزايش
احساس هويتR=
04;
گروهي و
ترغيب به
تعهدبراي
همكاري، در
موقعيتهاي̴=
4;
دوراهي
اجتماعي،
همكاري را ا=
601;زايش
ميدهد.
همچنين آنه=
75;
در پژوهش
ديگري (1997)،
تأثيرتوجيه̴=
4;
كردن
رفتارهاي
غيرهمياران =
7;
(defective) را
بوسيله به
حداقل
رساندن
اثربخشي كن=
88;هاي
هميارانه
نشان داده=
75;ند.
اين بهحدا=
02;ل
رساندن با
اين جمله
معروف توجي=
07;
ميشود كه
«تازه اگر ه=
605;
ميخواستمš=
8;
نميتوانست =
5;
كاري بكنم&raq=
uo;.
ناپ (1986)
تأثير حالاتR=
04;
احساسي مؤث=
85;
بر رفتار در
موقعيتهاي̴=
4;
دوراهي
اجتماعي را
بررسي كردهR=
04;
است،
رفتارهاي
نظير
رفتارحالات̴=
4;
شاد، عصبانيR=
04;،
غمگين، و يا
خنثي.
كيمورا (19=
93)
نشان داده
است كه
تأكيد بر
تأثيرات اج=
78;ماعي
آلودگي هوا
تأثير مهمي
بر جلوگيري
از آلوده
كردن هوا
توسط مردم=
06;دارد.
بلكه آنچه
مهم است
تأثير ادراكR=
04;
افراد از
فرايند و
نتايج تصمي=
05;سازيهاي
اجتماعي آنR=
04;
است. ميزان
وسوسه شدن
مردم براي=
70;لودگي
صدا و متأثر
از ميزان
واقعي آسيبR=
04;
ايجاد شده
بوسيله
آلودگي صدا
باشد، از
تعداد افراد
ديگري كه د=
585;
آلودگي هوا
سهيم
هستندمتأثر
است.
ليچباخR=
04;
(1996) درك مشتركR=
04;
افراد يك
اجتماع را
براي با هم
عمل كردن
براي حل يك=
204;
مسأله
اجتماعي
بررسي كردهR=
04;
است.
ليبران=
83;
و ديگران (1986)
تأثير ادراكR=
04;
از همكاري
كردن يا
نكردن
ديگران بر
رفتار
هميارانه ي=
75;
غيرهمياران =
7;
افراد، بصور=
78;آزمايشگاه&#=
1610;
مورد بررسي
قرار داده
است.
مينورا (19=
87)
عوامل مؤثر
براي متقاع=
83;
كردن
دانشجويان
براي پارك
موتور سيكلتR=
04;هاي
خود در يك
محيط تعيينR=
04;
شده از سوي=
583;انشگاه
جهت كم كرد=
606;
شكل سروصدا
در دانشگاه =
608;
كلاس را چني=
606;
بيان كرده
است:
ـ
هنجارها و
اعتقادات
مؤثر در
همكاري
ـ ادراك=
204;
از شرايط
ترافيكي
محوطه
دانشگاه
ـ
ايستارهاي
معطوف به
رفتارهاي
ديگر افراد
براي پارك
كردن يا
نكردن
پترسونR=
04;
(1986) تأثير جهت=
11;يريهاي
بينفردي،
پاسخگوي
گروهي و سطح=
204;
دروني
همكاري را ب=
585;
رفتار در
موقعيتهاي̴=
4;
دوراهياجت =
5;اعي
بررسي كردهR=
04;
است.
پوپ و
اوتنس (1986) در
پژوهشي
تأثير افزاي=
88;
سود گروهي و
طمع براي
سهيم شدن د=
585;
آن را بر
رفتار در
موقعيت
دوراهياجت =
5;اعي
و نيز عدم
معنيداري
تأثير ترس ا=
586;
تقلب را نشا=
606;
دادهاند.
روزن و
هيج (1998) تأثير
ارايه يك
پيام متقاع=
83;
كننده بر
افزايش
همكاري را
نشان داده=
75;ند.
ساتو (1989)
نيز در تحقيق=
610;
نشان داده
است كه
تأثير مثبت
اعتماد بر
همكاري كاه=
88;
مييابد،
وقتي كه
بازيگران س=
91;ح
همكاريديگž=
5;
با ديگران ر=
575;
كنترل ميك=
06;ند.
همچنين سات=
08;
در پژوهش
ديگري (1998)
عناصر مؤثر ب=
585;
همكاري را
چنين مشخص
كرده است.
ـ بيان=
589;افي
و نابرابري (inequity)
ـ
نابرابري
درك شده (perceived inequity)
ـ تفاوت=
204;هايِ
انتسابيِ (
ـ وجود
نابرابريه=
5;ي
اجتماعي
تيلور (2000)
در پژوهشي
انگيزههاي̴=
4;
اجتماعي
مؤثر در تقوي=
578;
رفتارهاي
هميارانه د=
85;
دوراهي
اجتماعي را
چنين ذكر
كرده است.
ـ عدالت=
204;
رويهاي (procedural)
ـ برابر=
610;
در رفتارها
ـ بقاي
هويتها
ون وگت=
204;
(1997) تأثير نفع
فردي و
ارتباطات
اجتماعي را
در دوراهي
اجتماعي
بررسي كردهR=
04;
و نشان داده=
204;
كه رغبت به=
204;
درگير شدند=
85;
يك رفتار
مطلوب
اجتماعي
كاهش مييا=
76;د،
وقتي كه
مردم در
حمايت كردنR=
04;
از يك راه
حل ساختاريR=
04;
شكست ميخو=
85;ند.
ون وگت=
204;،
ون لانگ و
ميرتن (1996 الف̴=
4;
و 1996 ب) عوامل
مؤثر بر
دوراهي
اجتماعي در
يك موقعيت
پرترافيك ر=
75;
سنجيدهاند =
3;ه
افراد ميان
دوراهي
استفاده از
وسيله نقلي=
07;
شخصي به
تنهايي (به
عنوان رفتا=
85;
غيرهمياران =
7;)
و استفاده ا=
586;
وسايل نقلي=
07;
عمومي ياهمR=
04;سرنشيني
(carpool) با
يك فرد ديگر
(به عنوان
رفتار
هميارانه)
مخير بودها=
06;د.
آن عوامل،
چنين بوده=
75;ند:
ـ ميزان=
204;
كنترل متصو=
85;
براي زمان=
07;اي
مسافرت با
خودرو شخصي =
608;
با وسايل نق=
604;يه
عمومي
ـ سهولت=
204;
رفت و آمد
ـ زمان
سفر
ـ حفاظت=
204;
از منابع آب=
204;
و هوايي در
برابر آلودگ=
10;هاي
محيطي
ـ هزينه=
204;هاي
سفر
ـ انعطا=
601;پذيري
واتابهR=
04;
(1992) در پژوهشي
دگرگوني از
استراتژي
تعميم يافت=
07;
تلافي (TFT) (همكاري
اوليه) به
يك نوع از
استراتژي آ=
94;ازگري(trigger)
(همكاري
ابزاري) را
مورد آزمون
قرار داد و
نشان داد كه=
204;
همكاري وقت=
10;
قابل قبول
است كه همه=
204;
اعضاء گروه
يك استراتژ=
10;آغازگري
داشته باشن=
83;
و هيچ كس
نتواند طفيل=
10;گري
را انتخاب
كند.
وايك و
ديگران (1986)
تأثير
مشروعيت
قدرت بر رفت=
575;ر
بعدي اعضايR=
04;
گروه را در
دو موقعيت
متفاوت زير
سنجيد:
ـ وقتي
توانايي
صاحب قدرت
ناشي از تلا=
588;هاي
قبلي است
(شرايط
شايستگي)
ـ و وقتي&#=
8204;
اين تواناي=
10;
ناشي از غصب=
204;
است
وايت و
وايك (1990) نشانR=
04;
دادند كه
پاداشها و
تنبيهها بهR=
04;
يك اندازه
در افزايش
همكاري مؤث=
85;
هستند.
ياماگي=
88;ي
(1992) نيز نشان
داده كه
تأثير انداز=
07;
گروه بر
همكاري
اوليه و
ابزاري
متفاوت استR=
04;.
ليبران=
83;،
ون لانگ و
مسيك (1996) در
مقالهاي ك=
07;
در دائرهال=
05;عارف
روانشناسي
اجتماعي
بلاكول (Blockwell) تحت
عنوان«دور=
5;هي
اجتماعي»
نگاشتهاندš=
8;
يافتههاي
قبلي و جديد
درباره
دوراهي
اجتماعي را
بصورت خلاص=
07;
بررسي كردهR=
04;اند.
از ديد
آنها يافته=
07;اي
قبلي شامل
عوامل
موقعيتي،
تفاوتهاي
فردي و
متغيرهاي
شخصيتي استR=
04;
و يافتههايR=
04;
جديد شامل
بازده وقال=
76;،
ريسك و عدم
قطعيت، و
فرايند بين=
11;روهي
و دوراهيها=
10;
با ابعاد
بزرگتر است.
1 ـ عوامل&=
#8204;
موقعيتي (situational) مؤثر بر
دوراهي
اجتماعي
ـ ساختا=
585;
بازده پوليR=
04;
(monetary payoff strutucre
همكاريR=
04;
با كاهش
انگيزههاي̴=
4;
مرتبط با
رفتار
غيرهمياران =
7;
و نيز با
انگيزههاي̴=
4;
مرتبط با
رفتار
هميارانه
افزايش پيد=
75;
ميكند.
تحقيقا=
78;
نشان داده
است كه مرد=
605;
بيشتر احتما=
04;
دارد در حوزه=
204;اي
همكاري كنن=
83;
كه ديگران=
16;
وابسته به
هم بتوانند
در آن حوزه=
607;ابيشتر
سود برسانند.
تأثير
ساختار
پرداخت هم
در كارهاي
آزمايشگاهي̴=
4;
و هم در
مطالعات مي=
83;اني
نشان داده
شده است.
ـ امكان=
204;
ارتباط (possibility of communication)
يكي از
جالبترين =
08;
بالقوه مهمR=
04;ترين
راهها برايR=
04;
فرار از عدم
همكاريهاي̴=
4;
شديد، هماهن=
11;
كردن دوراه=
10;
اجتماعي در
جهتي استك=
07;
مردم احساسR=
04;
كنند تعهد
دارند، يا
واقعاً متعه=
83;
شوند كه در
رفاه جمعي
مشاركت
داشته باشن=
83;.
براي رفتار
جمعي پايه=
07;اي
عقلانيوجوž=
3;
دارد و فرصت
ارتباطي بهR=
04;
مردم كمك م=
610;كند
كه چنين را=
607;حلهاي
عقلاني جمع=
10;
را پيدا كنند.
ـ تعداد
مناسب
ديگراني كهR=
04;
تمايل دارن=
83;
كه همكاري
را انتخاب
كنند.
مردم،
اگر بپندارن=
83;
كه ديگران
نيز همكاري
خواهند كرد
بيشتر تمايلR=
04;
دارند همكار=
10;
كنند.
اثرات
انتظار يا (expectancy effects)
ممكن است ب=
585;
انتخاب
گزينه
همكاري
اثرگذارد،
امّا همچنينR=
04;
ممكن است
اينانتخاب̴=
4;ها،
از طريق
تفاوتهاي
پس رويداديR=
04;
(post hoc)
آگاهيها
مفروض بر
انتظارات
آنها نيز
اثرگذارد.
ـ انداز=
607;گروه
(group size<=
/span>)
افراد د=
585;
گروههاي
كوچك بيشتر
همكاري مي=
03;نند
تا در گروهه=
575;ي
بزرگ. نوعاً
با افزايش
تعداد گروه=
48;
همكاري كاه=
88;
مييابد
تاوقتي
تعداد اعضايR=
04;
گروه هفت ي=
575;
هشت نفر
باشد. اگر
تعداد اعضاء
بيشتر شود،
اندازه گرو=
07;
تأثير چندان=
10;
در ميزان
همكاري
ندارد.
2 ـ عوامل&=
#8204;
ديگر:
ـ تفاوت=
204;هاي
فردي از پيش=
204;
موجود، مانن=
83;
ارزشهاي
اجتماعي
ـ
متغيرهاي
شخصيتي
مانند اعتما=
83;
علاوه
بر يافتهها=
10;
قبلي شواهد
نشان ميده=
83;
كه در دوراه=
610;هاي
اجتماعي چن=
83; نفره
(n-person) ،
همكاري با
توجه به
عواملزير
افزايش مي=
10;ابد،
اگر:
ـ
اثربخشي (efficacy) درك شده
همكاري،
بيشتر باشند.
ـ افراد
شناختهشده̴=
4;تر
و قويتر
باشند.
ـ احساس=
204;
مسئوليتپذ¡=
0;ري
شخصي بيشتر
باشد.
ـ هويت
گروهي
برجستهتر (
عوامل
مؤثر در
دوراهيهاي̴=
4;
اجتماعي دو
نفره (two-pers=
on)
براي همكار=
10;
عبارتند از:
ـ
استراتژي
رفتاري طرفR=
04;
مقابل
ـ
خصوصيات در=
03;
شده ديگرانR=
04;ِ
وابسته به
هم
پژوهش=
07;اي
قبلينشان
داده است ك=
607;
بيشترين
ميزان
همكاري وقت=
10;
است كه
افراد از يك
استراتژي
تلافي (اين
به آن در) (TFT))tit for =
tat)
استفاده
كنند؛
استراتژيا¡=
0;
كه با همكار=
610;
شروع ميشو=
83;
و انتخاب
بعدي، بستگ=
10;
به انتخاب
طرف مقابل
دارد.
افرادهمچني =
6;
تمايل دارن=
83;
همكاري
بيشتري از
خود نشان
دهند، وقتي
كه ديگران=
16;
وابسته به
هم اخلاقي=
48;
قابل
اعتماد،
باهوش به
نظر بيايندو
نيز زماني ك=
607;
افراد اعتقا=
83;
دارند ديگرا=
06;
نيز اعتقادا=
78;
و نگرشهاي
مشابهي
دارند.
جنسيّتR=
04;
طرف مقابل
تأثيري در
همكاري
ندارد.
3 ـ بازده&=
#8204;
و قالب(payoff and frame)
مسأله
محوري در
دوراهي
اجتماعي
شناخت تأثي=
85;
بازده و
بويژه توصي=
01;
فرد تجربه
كننده در يك=
204;
موقعيت از
بازده، و
تعبير از آن=
605;وقعيت
بوسيله
افراد درگير
است. اين
توصيف ممكنR=
04;
است ناشي ا=
586;
تفاوتهاي
فردي در جهت=
204;گيري
ارزشهاي
اجتماعي
باشد و ياناش=
610;
از عوامل
موقعيتي كهR=
04;
مردم را به
نتايج قالبR=
04;
(frame outcome) از
طرق متفاوتR=
04;
راهنمايي م=
10;كند.
نه تنه=
575;
بازدهها در
رفتار مؤثر
هستند، بلكهR=
04;
اينكه چگون=
07;
اين بازده=
07;ا
قالبگيري
شدهاند، ني=
86;
در رفتار آنه=
575;
مؤثر است.
بين
تصميم برايR=
04;
مشاركت داد=
06;
جمع در بخشي=
204;
از دارايي
خود به اميد
دريافت چيز=
10;
بيشتر از
ميزان اولي=
07;
مشاركت
(موقعيت داد=
606;(give-some)) و
تصميم برايR=
04;
در اختيار
گرفتن بخشيR=
04;
از منابع
مشترك جمعيR=
04;
(موقعيت
ستاندن استR=
04;،
(take-some))
تفاوتوجود
دارد. سطوح
بالاتر
همكاري در
باشد.give-som=
e
بيش از take-some زيرا در آن=
;،
ممكن است
احساس
قويتري از
اطمينانبه̴=
4;
ديگران و
هنجارهايي
براي كمك ب=
607;
ديگران،
موجود
در كار
كانمن و
تويسكي،
نظريه چشم=
75;نداز
به (prospect theory=
) &#=
1608;
ارزيابي
بردها و
باختها (gaines and losses) بررسي=
شده
است و در آن
بازي give-som=
e
عنوان زيانR=
04;ها
تصور شده اس=
578;،
زيرا ممكن
است به سمت=
204;
رفتارهاي
ريسكپذير
رهنمون شود
وبنابراين
سطوح پائينR=
04;تري
از همكاري ر=
575;
به دنبال
داشته باشد.
4 ـ ريسك
و عدم قطعيت=
204;
(risk and uncertanity)
مردم
چگونه
درباره پاس=
82;
به ريسك و
عدم قطعيت
ميانديشند.
در اين زمين=
607;
قضاوت مردمR=
04;
درباره
فراوانيهاš=
8;
فراوانيها¡=
0;ِ
نسبي،احتم=
5;لات،
فهم از درك
مردم از ريس=
603;،
و تحليل
تمايلات
مردم به
درگير شدن د=
585;
رفتار با
نتايج
نامطمئن،
مهم است.
گرايش=
07;اي
مردم دربار=
07;
ريسك ممكن
است در قلمر=
608;
اجتماعي و
غيراجتماعي̴=
4;
خود، متفاوتR=
04;
باشد، كه اي=
606;
تفاوت بين
ترجيحاتاج=
8;ماعي
و غيراجتماع=
10;
نيز هست.
فرايند درگي=
85;
شدن در قضاو=
578;
درباره عدمR=
04;
قطعيت
اجتماعي و
غيراجتماعي̴=
4;
نيز متفاوت
است.
مردم ا=
586;
كنشهاي
بيهوده
اجتناب مي=
08;رزند،
بويژه اگر
برايشان
هزينه داشت=
07;
باشد. چگونه
يك فرد ممكن=
204;
است تأثير ي=
603;
تصميم
رابراي
دستيابي بهR=
04;
اهداف جمعيR=
04;
برآورد كند.
فايده
بخشي ادراكR=
04;
شده، عامل
اساسي در
تعيين تماي=
04;
فرد به
مشاركت در
كالاي
همگاني استR=
04;.
پيشگوي=
10;
خود تأثيربخ=
88;
در اينجا مي=
578;واند
بكار آيد، اگ=
585;
مردم اعتقا=
83;
داشته باشن=
83;
كه ديگران
باندازه
كافي كه يك=
204;
عمل جمعي
راموفق
كنند، وجود
دارند، آنگا=
07;
مردم به
اندازهاي
مشاركت مي=
03;نند
كه آن عمل
خودبخود موف=
02;
خواهد شد.
5 ـ
ساختار بين
گروهي و
دوراهي
اجتماعي
كلان (intergro=
up
preocess and large scale social dilemma)
يافته=
07;ا
نشان ميده=
83;
كه همكاري
ميتواند با
سطوح بالات=
85;
عضويت مشتر=
03;
گروهي يا
هويت گروهيR=
04;
افزايش ياب=
83;.
پژوهش=
07;اي
درباره
روابط بين
گروهي،
تفاوت بين
گروهها و
افراد را نشا=
606;
ميدهد،
بگونهاي ك=
07;
رويكرد گروهR=
04;ها
به ديگر گرو=
607;ها
(درمقايسه ب=
575;
رويكرد افرا=
83;
نسبت به
يكديگر) كمتر
هميارانه،
كمتر قابل
اعتماد و
بيشتر رقابتR=
04;آميز
است.
مسأله
راه حل
دوراهي
اجتماعي در
دنياي واقع=
10;،
يكي از چشم=
575;ندازهاي
آينده مسأل=
07;
است.
اين
مسأله به
اين پرسش
رهنمون مي=
88;ود
كه چگونه
حكومت،
بنگاه يا
سازمان مي=
78;واند
موجب رفتار
هميارانه و
اجتماعاًپاž=
7;خگوي
تعداد زياديR=
04;
از مردم شود=
567;
دوراهي
اجتماعي يكR=
04;
مسأله جمعيR=
04;
است و راهح=
604;
آن نيز بايد
جمعي باشد.
امروزهR=
04;،
يك تغيير از
توضيح سادهR=
04;
عوامل
افزايشدهنž=
3;ه
همكاري به
سمت تمركز ب=
585;
واسطهها و
تعديلكنند =
7;هاي
ممكن بر اين=
204;(mediators and moderators)
عوامل، وجو=
83;
دارد.
بررسي
دوراهي
اجتماعي در
ايران
آنچه
امروزه در
جامعه ايرا=
06;
مشاهده مي=
88;ود،
برخي از
تحقيقات
دانشگاهي
مرتبط با
موضوع
نشاندهنده
آن است و
نيز در سخنان=
204;كارشناسان&=
#1548;
برنامهريز=
5;ن
و مسئولان
فرهنگي
اجتماعي و
حكومتي به
كرات به چش=
605;
ميخورد،
حاكي از شدت=
204;
يافتن و
خطرناك بود=
06;فردگرايي&#=
1607;اي
خودمدارانه̴=
4; (egoistic)
ناشي از
ترجيح مناف=
93;
آني است.
عدم رعايت
اصول
شهروندي،
قواعد
راهنمائي و
رانندگي،وž=
0;دان
و تعهد كاري=
548;
انضباط
اجتماعي و...
نمونههايي̴=
4;
هستند كه
وقتي تحت ي=
603;
عنوان كلي
«كم بودن
رفتارهاي
معطوف به
جمع»قرار
گيرد، همگي
حاكي از
ارتباط دقي=
02;
موضوع
دوراهي
اجتماعي با
مسائل
اجتماعي مه=
05;
در ايران اس=
578;.
تحقيقات
انجام شده
قبلينيز بر
تقدم ارزش=
07;اي
اقتصادي بر
ارزشهاي
اجتماعي،
پايين بودنR=
04;
ميزان عام=
11;رايي
و بالا بودن
فردگرايي و
كم بودن
ميزان
اعتماد تعمي=
05;يافته
دلالت ميك=
06;د.
در ايرا=
606;
بطور مشخص
تحقيقي كه
به مسئله
دوراهي
اجتماعي
بپردازد،
بسيار كم اس=
578;.
يك همايش ب=
575;
عنوان
«بررسي عللR=
04;
وعوامل تقد=
05;
مصالح جمعيR=
04;
بر منافع
فردي» توسطR=
04;
اداره كل
فرهنگ و
ارشاد اسلام=
10;
استان تهرا=
06;
(مديريت
پژوهشي
اداره كل
فرهنگو
ارشاد اسلام=
10;
استان تهرا=
06;،
1379) و يك
نظرسنجي با
عنوان
«نظرسنجي ا=
86;
شهروندان
تهراني
درباره
منافع فرديR=
04;
و جمعي»(محم=
583;ي
شكيبا، 1379)
مرتبطترين̴=
4;
تحقيقات
هستند. البته=
204;
اكثر مقالاتR=
04;
ارائه شده
در همايش فو=
602;الذكر
سطحي است و
ارتباط كميR=
04;
باموضوع
دقيق
«دوراهي
اجتماعي»
دارد و بيشتر
به مساله
رابطه فرد و
جمع ميپرد=
75;زد.
اما برخي از
مهمترين
نتايج
نظرسنجي كهR=
04; توسطمركز
مطالعات،
تحقيقات و
سنجش برنام=
07;اي
صدا و سيما
انجام شده =
608;
به نظرسنجيR=
04;
از شهروندانR=
04;
تهراني در
سال 78 با 567
نمونهدرباž=
5;ه
اين موضوع
پرداخته اس=
78;،
عبارتند از:
در صورت=
204;
به دست
آوردن ثروتR=
04;
قابل ملاحظ=
07;،
1/58 درصد
پاسخگويان
آن را صرف
مصارف فرديR=
04;
و شخصي خود و
9/31درصد خرج
منافع عموم=
10;
و اجتماعي م=
610;كنند.
براي 46
درصد افراد
نمونه رفع
مشكلات
خانواده
اهميت
بيشتري نسب=
78;
به ساير
خواستهها
دارد. خواسته=
204;هاي
ديگر عبارتن=
83;
از: بهدست
آوردن
تحصيلات
بهتر براي
خود و خانواد=
607;
(23 درصد)، بهبود
وضع جامعه
از نظر
اقتصادي و
اجتماعي (21
درصد) و
افزايشحق
تصميمگيري̴=
4;
مردم در امو=
585;
مربوط به
دولت و جامع=
607;
(9 درصد).
5/74 درصد
افراد نمونهR=
04;
گفتهاند كهR=
04;
بيشتر مردم
فقط به فكر
خودشان
هستند و يك
چهارم افرا=
83;
نمونه (25 درصد)
نيز گفتهان=
83;
كهبيشتر
مردم به فك=
585;
كمك به
يكديگر هستن=
83;.
5/39 درصد
افراد نمونهR=
04;
در حد «زياد»
معتقدند كه
مردم به فك=
585;
اين هستند ك=
607;
كار خودشان
راه بيفتد و
برايشان مه=
05;
نيست كه حق=
204;يا
نوبت ديگرا=
06;
زير پا گذاشت=
607;
شود و 5/18 درصد د=
85;
حد «كم» با
اين مسئله
موافقند.
65 درصد
پاسخگويان
گفتهاند كهR=
04;
اكثر مردم
شغلي را
ترجيح ميد=
07;ند
كه درآمد
خوبي داشتهR=
04;
باشد، هر چند
كه چندان
براي جامعهR=
04;مفيد
نباشد، و در
مورد خودشانR=
04;
گفتهاند كهR=
04;
شغلي را
ترجيح ميد=
07;ند
كه مفيد به
حال جامعه
باشد، حتي
اگر چندان
درآمد خوبي=
06;داشته
باشد.
40 درصد
پاسخگويان
تمايل مردمR=
04;
را به مشارك=
578;
در فعاليته=
75;يي
كه به نفع
كل جامعه و
به ضرر مناف=
593;
شخصي باشد،
«اندك»دانž=
7;تهاند
و 19 درصد تمايل=
آنها را
«زياد»
ارزيابي
كردهاند.
40 درصد
پاسخگويان
تمايل خود ر=
575;
براي چشمپ=
08;شي
از برخي
خواستههاي̴=
4;
خود براي
مشاركت در
فعاليتهاي̴=
4;
جمعي كه به=
204;
نفعكل
جامعه باشد=
48;
«زياد»
ارزيابي
كردهاند.
38 درصد
افراد نمونهR=
04;
چندان به
همكاري
ديگران در
رفع مشكلاتR=
04;
اجتماعي خو=
83;
اميدوار
نبودند و 5/21
درصد نيز در
حد«زيادي»
به اين
مسئله اميد
داشتند.
79 درصد
افراد نمونهR=
04;
گفتهاند كهR=
04;
چندان نمي=
78;وان
به بيشتر
مردم اعتما=
83;
كرد و در
برابر، 20 درصد
گفتهاند كهR=
04;
بيشتر مردم
قابلاعتماž=
3;ند.
چند
پاياننامه̴=
4;
نيز به بررس=
610;
عامگرايي
در تهران مي=
204;پردازد
(بيات،1372؛
عظيمي هاشم=
10;،
1372؛ اميركافي=
،
1375؛ رزازيفر،=
1376).
عامگرايي
با تعريفي ك=
607;
خواهد آمد،
شباهت
مفهومي
زيادي با
دوراهي
اجتماعي
دارد.
عامگ=
رايي
(Universalism) در
برابر خاصگ=
85;ايي
(Particularism): اين=
;
دوراهي حاص=
04;
تعاملاتي
است كه در
آنها نوعمل=
75;كهاي
سنجشي كه
بايد بكار
روند يا عام
و مبتني بر
اجماع و يا
كاملاً منحص=
85;
به بازيگرا=
06;
خاصي هستند.
از منظري
ديگر، در
هرموقعيت
كنشگر با اين=
204;
دوراهي
مواجه است
كه يا موجب
استاندارده=
5;ي
عام عمل
نمايد و يا با
توجه به نو=
593;
رابطه خاصيR=
04;
كه با سوژه=
583;ارد،
نوع عمل را
تغيير دهد.
براي مثال
افراد به
هنگام
مراوده با
كودكاني كهR=
04;
نميشناسند
ممكن است ا=
586;
معيار عامگ=
85;ايانه
«هوش»استف=
5;ده
كنند، اما در
مورد فرزند
خويش
معيارهاي
خاصگرايان =
7;
را در نظر
بگيرند.
در باب
عامگرايي
تحقيق=
دكتر چلبي
تحت عنوان
«بررسي
تجربي نظامR=
04;
شخصيت در
ايران» (1381) كهR=
04;
در پنج شهر
تهران،
مشهد،كرمان̴=
4;،
تبريز و
استهبان در
اوايل سال 1377
بر روي 2021
نمونه انجا=
05;
شده،از بقي=
07;
كاملتر استR=
04;.
وي عامگرا=
10;ي
را با 8 دوراهي&=
#8204;سنجيده
است. نمونه=
575;ي
از اين
دوراهيها
عبارت است
از:
دوراه&=
#1610;
افسر راهنما=
10;ي: يكي از
افسران
راهنمايي
دستور توقف
ماشيني را م=
610;دهد
كه راننده
آن از چراغ
قرمز عبور
كرده است.
بعداز توقف
ماشين، افس=
85;
مربوطه
متوجه ميش=
08;د
كه راننده
آن يكي از
بستگانش اس=
78;.
افسر مزبور ب=
575;
خود فكر ميك=
606;د
كه بخاطر
دوستي
وآشنايي،
دور از انصاف=
204;
و مروت است
كه آشناي
خود را جريمه=
204;
كند، بهمين
دليل صرفاً
به او تذكر
ميدهد و از
جريمه كردنR=
04;
ويخودداري̴=
4;
ميكند. آيا
شما كار اين
افسر پليس ر=
575;
ميپسنديد؟
در هر
گويه براي
كنشگر اصلي=
48;
پارادوكسي
در تصميمگي=
85;ي
وجود دارد،
بدين معني
كه كنشگر
اصلي سناري=
08;
در برخورد با
كنشگرديگر،
يا بايد ملاك=
204;
و قواعد حاكم=
204;
بر شرايط كن=
588;
را ملاك
تصميمگيري̴=
4;
خود قرار دهد
و يا اين كه
قواعد حاكم
بر روابط
شخصي خود
باكنشگر ديگ=
85;
را. اجازه
دهيد سناريو=
10;
اول را مدنظ=
585;
قرار دهيم.
در اين
سناريو افسر
راهنمايي د=
85;
وضعيت
ترافيكي
قرار دارد و
حينانجام
وظيفه متوج=
07;
سرعت
غيرمجاز
اتومبيلي م=
10;شود.
به راننده
دستور توقف
ميدهد. بعد
از توقف
ماشين، افس=
85;
مربوطه
متوجهميش =
8;د
كه راننده
يكي از
بستگانش اس=
78;.
افسر با خود
فكر ميكند ك=
607;
به دليل
آشنايي دور
از انصاف اس=
578;
(هنجارهاي
ناظر بر رواب=
591;دوستي
و شخصي) كه
وي را جريمه=
204;
كند. به همين&#=
8204;
دليل، فقط
به او تذكر
ميدهد و از
جريمه كردنR=
04;
وي (هنجار
حاكم بر
وضعيتتراف¡=
0;ك)
خودداري ميR=
04;كند.
با طرح چنين=
204;
سناريويي و
نتيجه تصمي=
05;گيري
افسر پليس،
از پاسخگو
خواسته شدهR=
04;
صحت و سقم
تصميمافسر
پليس را
ارزيابي كن=
83;.
تأييد چنين
تصميمي دالR=
04;
بر تمايل به=
204;
خاصگرايي
پاسخگو تلقيR=
04;
ميشود و در
آن معرف
تمايل به
عامگرايي.=
87;اير
سناريوها ني=
86;
همگي حاوي
چنين
پارادوكسي
(محظوري) است&#=
8204;.
يافتههاي
موجود نشان
ميدهد كه ا=
586;
كل
پاسخگويان
فقط 1/14درصد با
تصميم افسر
راهنمايي
موافق بودهR=
04;اند
(يعني تصميم=
204;گيري
خاص گرايان=
07;)،
11 درصد مردد
بودهاند و 9/74
درصد با تصمي=
605;مزبور
مخالف بودهR=
04;،
آن را غلط
ميدانسته=
5;ند؛
يعني اين
عده (9/74 درصد) د=
585;
ارزيابي خو=
83;
از تصميمگي=
85;ي
متخذه در
سناريو،
تمايلعام«=
1;رايانه
از خود نشان
دادهاند.
در ميان=
204;
سناريوهاي 1
تا 7 حداقل
پذيرش خاص=
11;رايانه
پاسخگويان 1/14
و حداكثر
پذيرش خاص=
11;رايانه
9/18 درصد است.
برعكس،
حداقل تماي=
04;
عامگرايان =
7;
13/68 و حداكثر
تمايل عام=
11;رايانه
9/74 درصد است.
يافته=
07;اي
اين تحقيق
نشان ميده=
06;د
كه حداقل د=
585;
پنج شهر
نمونه،
تمايل عام=
11;رايانه
در سطح نظام=
204;
شخصيت در حد
قابل قبوليR=
04;بالاست.
يعني در حال=
204;
حاضر آمادگيR=
04;
شخصيتي به
طور بالقوه
در ميان
درصدِ بالاي=
10;
از جمعيت
شهري براي
برخورد عام=
11;رايانه
وجوددارد. به=
204;
فعل تبديل
كردن چنين
امكاني
موكول به آ=
606;
است كه
اولاً نظام
هنجاري و
قانوني
جامعه تا حد
ممكن متجان=
87;
باشد و همزما=
606;سوگيري
عامگرايان =
7;
داشته باشد=
48;
ثانياً در سط=
581;
اجرا نخبگانR=
04;
جامعه،
قوانين و
هنجارهاي
جامعه را در
عمل، عامگ=
85;ايانه
مراعات
كنند، بهطو=
85;ي
كه ساخت
فرصتها و
منطق وضعيت=
10;
افراد، كم و
بيش به آنه=
575;
اجازه دهد
ميل به عام=
204;گراييِ
خود را كه در
سطح نظام
شخصيتغالب̴=
4;
به نظر مير=
587;د،
در عمل و در
سطح نظام
رفتاري خود
در جامعه به=
204;
منصه ظهور
برسانند.
كتاب
«در پيرامونR=
04;
خودمداري
ايرانيان»
(قاضيمراديR=
04;،
1378) نيز به
مسأله
روانشناسي
اجتماعي
مردم ايرانR=
04;
(عنوان فرعي=
204;
كتاب)پرداخ=
78;ه
است. اين
كتاب تلاشيR=
04;
است براي
روشن كردن
تمايز ميان
فردگرايي و
خودمداري و
نيز نشان
دادن ابعاد
خودمداري
ايرانيان،=
5;ز
ديدگاه روا=
06;شناسي
اجتماعي. اي=
606;
فرض كه
ايرانيان
خودمدار
هستند نه
فردگرا،
مسألهاي
است تحقيقا=
78;
قبلي نيز به=
204;
انحاء ديگر
والبته
بصورت ناقصR=
04;
به آن
پرداختهانž=
3;
و البته
اولين متن
مكتوب آن د=
585;
دوران جديد
به كتاب
«خلقيات ما
ايرانيان»
نوشته
جمالزادهبž=
5;ميگردد.
از نظر
نويسنده
هويت فردي
به مفهوم
نوين آن،
ناشي از
شرايطي استR=
04;
كه در آن
فرد بتواند
مستقل (و نه
جدا) از جامعه&#=
8204;
بهخودتحقق̴=
4;بخشي
بپردازد،
همچنان كه
فردگرايي
حاصل نگرش
يكسويه به
هويت
بورژوازي د=
85;
شرايط جامع=
07;
سرمايهدار¡=
0;
است كه به=
575;ستقرار
نظام
ليبراليستي̴=
4;
در حوزه
سياسي جامع=
07;
ميانجامد. ا=
586;
همينرو
سامان
غيرعقلاني =
08;
ناانسانگرا¡=
0;انه
جامعه ذره=
75;ي
شده در ايرا=
606;معاصر
را نميتوانR=
04;
با فردگراييR=
04;
ترجيح داد.
وي گرايش
انسان به
زندگي در
قلمرو رفع
نيازها و تحق=
602;
منافع و
مصالح شخصيR=
04;
وخصوصي بي=
08;اسطه
و آني و فوري&#=
8204;
را به عنوان=
204;
تعريف
خودمداري
ذكر ميكند. (ص&=
#8204;
29) نويسنده،
استغراق در
زندگي
روزينه،
بينشروزين =
7;،
ذهنيت
استبدادزده̴=
4;،
ستروني و
تقليد،
تجاوزنگري =
08;
خشونت،
فساد، فقدانR=
04;
عشق و دوستي=
204;،
نااميدي،
تحقيرشدگي =
08;
حسحقارت م=
10;داند
و به تفصيل
درباره هر ي=
603;
از آنها سخن
گفته است.
البته بيانR=
04;
نويسنده
بيشتر بصورتR=
04;
تحليلي استR=
04;
و از نشانهه=
575;يعمومي
يك اثر علمي=
204;
در آن اثري
نيست. يعني
اولاً آماريR=
04;
براي اثباتR=
04;
مطالب خود
نياورده و
ثانياً مستن=
83;
نيز صحبت
نكرده است.=
605;نابع
ايشان بسيا=
85;
محدود است د=
585;
حالي كه
چنين تحقيق=
10;
قاعدتاً مي=
76;ايست
بر پايه
انبوهي از
دادههاي
سفرنامهها =
08;
خاطرات و...
بناشود، اما
بيشتر بر پاي=
607;
بيان و
استنباطِ ـ
نه چندان
استدلالي ـ
نويسنده اس=
78;.
اما از باب
توجه به
مسأله
خودمداري و
زندگي
روزمره وني=
86;
جستجوي فرد=
10;
و آني منافع=
204;
فردي، بسيا=
85;
ميتواند در
تحقيق بكار
آيد.
ساير
منابع
موجود،
ارتباط
چنداني با
اين موضوع
ندارند و در
هر حال، در
ايران هنوز
تحقيق
مستقلي كه
به موضوع
دوراهياجت =
5;اعي
بپردازد، من=
78;شر
نشده است.
نتيجهگير=
;ي
نگاهي به
ادبيات
موضوع، نشا=
06;
ميدهد كه
بيشتر
تحقيقات
انجام شده
درباره
رفتار در
موقعيت
دوراهي
اجتماعي، ب=
07;
رفتار فرد
درگروههاي̴=
4;
كوچك باز مي=
204;گردد
و اصولاً يكي=
204;
از متغيرهايR=
04;
اصلي در نوع=
204;
رفتار فرد،
اندازه گرو=
07;
است و اينكه=
204;
آيا تغيير در
اندازه گرو=
07;
بهتغيير در
نوع رفتار
فرد (همياران=
607;
يا
غيرهمياران =
7;)
منجر ميشود
يا خير. تعداد
زيادي از اي=
606;
تحقيقات ني=
86;
با همين
رويكرد،
آزمايشگاهي̴=
4;(experimental)
بودهاند.
اما
مسأله اصليR=
04;
در باب
دوراهي
اجتماعي در
ايران به
رفتار در گرو=
607;هاي
كلان و جامع=
607;
كلي بازمي=
11;ردد
كه اخلاق
شهروندي
معرفآن اس=
78;.
نگرانيها و
دغدغهها ني=
86;
به فقدان
اخلاق
شهروندي در
ميان بخش
وسيعي از
مردم ارجاعR=
04;
دارد. مسأله
دوراهي
اجتماعي بهR=
04;خوبي
بر اين مسأل=
607;
تأكيد ميكن=
83;
و دقت در آن
و شناخت
عوامل مؤثر
بر آن و راه
حلهاي
مسأله به
نفع اجتماعR=
04;،
نياز امروز
جامعه مااس=
78;
كه براي آن=
204;
بايد
انديشمندان̴=
4;
وقت و دقت
بيشتري صرفR=
04;
كنند. اين
مقاله صرفا=
11;
به عنوان
مقدمهاي
براي گشايشR=
04;
اين بحث
نوشتهشده =
08;
اميد است كه=
204;
مؤثر واقع ش=
608;د.
منابع
ـ
اميركافي،
مهدي. اعتماد
اجتماعي و
عوامل مؤثر
بر آن. تهران:
دانشگاه
شهيد بهشتي.
پاياننامه̴=
4;
كارشناسي
ارشد
پژوهشگريع =
4;وم
اجتماعي، 1375.
ـ
بيات،
فريبرز. رابطه عا =
5;گرايي
با اخلاق. تهران:
دانشگاه
شهيد بهشتي.
پاياننامه̴=
4;
كارشناسي
ارشد
پژوهشگري
علوم
اجتماعي.،1372
ـ
چلبي، مسعو=
83;.
ب&=
#1585;رسي
تجربي نظامR=
04;
شخصيت در
ايران . تهران:
موسسه
پژوهشي
فرهنگ، هنر =
608;
ارتباطات، 1381=
.
ـ
رزازيفر،
افسر. بررسي
مفهوم هويتR=
04;
جمعي و
جايگاه هوي=
78;
ملي در شهر
مشهد با تأكي=
583;
بر تأثير دو
عامل عامگ=
85;ايي
و عدالتتوز=
10;عي
بر هويت
جامعهاي
(ملي).
پاياننامه̴=
4;
كارشناسي
ارشد پژوهش
اجتماعي.
دانشگاه
فردوسي
مشهد، 1376.
ـ
روشه، گي. جامعه&=
#8204;شناسي
تالكوت
پارسونز. ترجمه
عبدالحسين
نيكگهر.
تهران: تبيا=
606;،
1376.
ـ
عظيمي هاشم=
10;،
مژگان. عامگرايي=
;
و عوامل مؤث=
585;
بر آن. تهران:
دانشگاه
شهيدبهشتي.
پاياننامه̴=
4;
كارشناسي
ارشد
پژوهشگريع =
4;وماجتماعي=
204;،
1372.
ـ
قاضيمرادي̴=
4;،
حسن. پيرامون
خودمداري
ايرانيان:
پژوهشي در
روانشناسي
اجتماعي
مردم ايرانR=
04;. تهران:
ارمغان،1378.
ـ
محمدي
شكيبا، عباسR=
04;.
ن&=
#1592;رسنجي
از شهروندانR=
04;
تهراني
درباره
منافع فرديR=
04;
و جمعي. تهران:
مركز تحقيقا=
78;،
مطالعات و
سنجشبرنام =
7;اي
صدا و سيما، 1379.
ـ
مديريت
پژوهشي
اداره كل
فرهنگ و
ارشاد اسلام=
10;
استان تهرا=
06;.
م&=
#1580;موعه
مقالات
نخستين
همايش بررس=
10;
علل و عوامل=
204;
تقدممصالح̴=
4;
جمعي بر منا=
601;ع
فردي، 1379.
- Batson, C. D. & J. G. Batson &=
amp;
R. M. Todd & B. H. Brummett et al. Empathy and thecollective good: Cari=
ng
for one of the others in a social dilemma.Journal
of Personality and SocialPsychology. 1995, 68(4): 619-631
- Bonacich, P.F. Four Kinds of Social Dilemm=
as
Within Exchange Networks.Current
Researchin Social Psychology.1995, 1:1.
- Darwin,
Charles.The Descent of Man and Sel=
ection
in Relationto Sex.New York: Hurst & Company. 1847.
- Dawes,=
R.
Social dilemmas.Annual Review of
Psychology. 1980, 31: 169-193.
- Eckel,
Catherine C. & Philip J. Grossman .Chivalry and Solidarity in Ultimatum
Games.Economic Inquiry. (in pr=
ess)
- Foddy,=
M.
& M. Smithson & S. Schneider & M. Hogg (Eds.).Resolving Social Dilemmas.Dynamic, Structural and Intergroup Aspect=
s.Philadelphia,
PA.: Psychology Press. 1999.
- Gautsc=
hi,
T. History effects in social dilemma situations.Rationality and Society. 1999/2000, 12, 131-162.
- Hardin=
, G.
The tragedy of the commons.Science=
.
1968, 162:1243-1248.
- Housto=
n,
J. M. & J. Kinnie & B. Lupo & C. Terry & S. S. Ho.
Competitiveness and conflictbehavior in simulation of a social dilemma.Psychological Reports. 2000, 86(3=
,Pt2):
1219-1225.
- Kamiya=
ma,
H. Social Dilemma Models under the Heterogeneity of Actors; Transliteratedt=
itle
not available. IN: Graduate School of Humanities & Sociology U of Tokyo,
Hongo,Bunkyo-ku, Tokyo 113-0033, Japan .Riron
to Hoho / Sociological Theory and Methods.1999, 13, 2(24): 209 -224.
- Kerr, =
N.
L. & C. M. Kaufman Gilliland. Communication, commitment, and cooperation
insocial dilemma.Journal of Person=
ality
and Social Psychology. 1994, 66(3): 513-529
- Kerr, =
N.
L. Motivation losses in small groups: A social dilemma analysis.Journal of Personality and Social
Psychology.1983, 45(4): 819-828
- Kerr,
Norbert L. & C. M. Kaufman Gilliland "...and besides, I probably
couldn't have made adifference anyway : Justification of social dilemma
defection via perceived self-inefficacy"Journal of Experimental Social Psychology.1997, 33(3): 211-230 =
- Kimura=
, K.
Perception of Pollution as a Social Dilemma. IN: Dept Sociology
- Knapp,=
A.
Die Auswirkungen emotionaler Zustaende auf das Loesen eines sozialenDilemma=
s. /
The effects of emotional states on the resolution of a social dilemma.Zeitschrift
fuerSozialpsychologie.1986, 17(3): 160-172
- Lichba=
ch,
M. I.The Cooperator's Dilemma.=
University
of
- Liebra=
nd,
W. B. & H. A. Wilke & R. Vogel & F. J. Wolters. Value orientati=
on
andconformity: A study using three types of social dilemma games.Journal of Conflict Resolution. 1986, 30(1): 77-97
- Liebra=
nd,
W. B. G. & P. Van Lange & D. M. Messick. Social Dilemmas. In A. S.
RManstead, & M. Hewstone (Eds.),The
Blackwell Encyclopedia of Social Psychology(1st, pp. 546-551).Oxford:
Blackwell. 1996.
- Messic=
k,
D. M. & C. L. McClelland. Social traps and temporal traps.Personality and Social Psychology Bul=
letin.
1983. 9: 105-110.
- Messic=
k,
D. M. & M. B. Brewer. Solving social dilemmas a review. In: L. Wheeler<=
span
style=3D'mso-spacerun:yes'> & P.Shaver (Eds.).Review of Personality and Social
Psychology.Beverly Hills: Sage Publications. 1983, pp. 11-44.
- Minour=
a,
Y. Behavior change from defection to cooperation in a social dilemma: A
fieldstudy of attitude)ehavior consistency in campus parking behavior by
motorcyclists.JapaneseJournal of
Psychology.1987, 58(5): 282-288
- Peters=
en,
T. J. Effects of interpersonal orientation, group responsiveness, and
initial grouplevel of coopera=
tion
on social dilemma behavior.Dissert=
ation
Abstracts International.1986. 47(6-B): 2674
- Reber,=
S.
social dilemma. In:The penguin
dictionary of psychology . 1995.
- Rosen,=
J.
& D. A. F. Haaga. Facilitating cooperation in a social dilemma: A persu=
asionapproach.Journal of Psychology.1998, 132(2=
):
143-153
- Sato, =
K.
Attribution of the Cause of the Inequity in a Social Dilemma.Paper presented at theAnnual Meeting =
of the
American sychological Association(96th,
- Sato, =
K.
Trust and feedback in a social dilemma.Japanese
Journal of Experimental Social Psychology.1989, 29(2): 123-128
- Stout,=
L.
A.Other-Regarding Preferences and =
Social
Norms. www.law.wustl.edu/centeris/conf2001/ 2001.
- Tuomel=
a,
R. On the structural aspects of collective action and free-riding.Theory andDecision. 1992, 32: 165=
-202.
- Tyler,=
T.
R. Why Do PeopleCooperate in Groups? In: Van Vugt, M. & M. Snyder &=
T.
R.Tyler & A. Biel (eds.).Coope=
ration
in Modern Society: Promoting The Welfare of Communities, Statesand
Organizations.London: Routedge. 2000, pp. 64-82.
- Van Vu=
gt,
M. & P. A. M. Van Lange & R. M. Meertens & J. A. Joireman. How a
structuralsolution to a real-world social dilemma failed: A field experiment on the first carpool la=
ne
inEurope.Social Psychology Quarter=
ly.1996,
59(4): 364-374
- Van Vu=
gt,
M. & P. A. M. Van Lange & R. M. Meertens .Commuting by car or
publictransportation? A social dilemma analysis of travel mode judgments.European Journal of SocialPsychology.=
1996,
26(3): 373-395
- Van Vu=
gt,
M. Concerns about the privatization of public goods: A social dilemma analy=
sis.Social Psychology Quarterly. 1997,
60(4): 355-367
- Watabe=
, M.
Choice of strategies in a social dilemma.Japanese
Journal of Experimental SocialPsychology.1992, 32(2): 171-182
- Wilke,=
H.
A. & K. L. de Boer & W. B. Liebrand .Standards of justice and quali=
ty
of power ina social dilemma situation.British
Journal of Social Psychology.1986, 25(1): 57-65
- Wit, A.
& H. A. Wilke. The presentation of rewards and punishments in a simulat=
ed
socialdilemma.Social Behaviour. 1990,
5(4): 231-245
- Yamagi=
shi,
T. Group size and the provision of a sanctioning system in a social dilemma.
In:Liebrand, Wim B. G. &
Messick, David M. (Ed); et-al..
Social dilemmas: Theoretical issues andresearch fin=
dings.
International series in
experimental social psychology.Elmsford, NY, US: Pergamon Press, Inc. 1992, pp. 267=
-287.